پیش‌بینی تورم ماهانه با فرمول PPI؛ زنگ خطر ابرتورم به صدا درآمد؟

اقتصادآنلاین – رجا ابوطالبی: در روز‌هایی که هر دقیقه در آن خالق نرخ‌های جدیدی از قیمت در بازار‌های کالایی است، پیش‌بینی آن‌چه در انتظار می‌تواند مردم را در برابر تورم‌ها و نوسانات بالای قیمتی حفظ کند؛ مسیری که با توجه یه برخی داده‌ها تقریبا قابل دسترسی است.

شاخص قیمت کل تولیدکننده یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی است که تغییرات قیمت کالا‌ها و خدمات را در مرحله تولید اندازه‌گیری می‌کند؛ یعنی قبل از اینکه کالا به دست مصرف‌کننده نهایی برسد.

به زبان ساده، این شاخص، تورم تولید را به تصویر می‌کشد که قاعدتا بخشی از آن تورم با تاخیری چند ماهه؛ مثلا یک تا دو فصل، به مصرف کننده انتقال پیدا خواهد کرد. از این رو شاخص قیمت کل تولیدکننده را می‌توان شاخص پیش‌نگر تورم و نشانگر وضعیت تولید معرفی کرد.

آمار‌ها خبر از فاجعه‌ی اقتصادی می‌دهند

آخرین داده‌های شاخص قیمت کل تولیدکننده برای زمستان ۱۴۰۴ توسط مرکز آمار منتشر شد که زنگ خطر بحران اقتصادی را به صدا درآورد.

شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) در دو بخش «شاخص کل» و «شاخص کشاورزی» به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است؛ موضوعی که می‌تواند نشانه‌ای نگران‌کننده از تداوم فشار‌های تورمی در اقتصاد باشد. کارشناسان معتقدند افزایش مداوم PPI معمولاً با یک وقفه زمانی، اثر خود را بر شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) نیز نشان می‌دهد. بر همین اساس، رشد کم‌سابقه شاخص کل PPI این احتمال را تقویت کرده است که تورم مصرف‌کننده نیز در فصول آینده رکورد‌های تازه‌ای را ثبت کند.

این در حالی است که نرخ تورم مصرف‌کننده در ماه‌های اخیر نیز به بالاترین سطوح تاریخی خود نزدیک شده و در برخی بخش‌ها ارقام بی‌سابقه‌ای را تجربه کرده است. از این رو، ادامه روند صعودی شاخص‌های تولیدکننده می‌تواند زنگ خطری برای افزایش بیشتر هزینه‌های زندگی و تشدید فشار بر مصرف‌کنندگان در ماه‌های آینده باشد.

رکوردشکنی شاخص کشاورزی نیز می‌تواند فشار معیشتی بر دهک‌های پایین درآمدی را تشدید کند؛ چراکه بخش قابل توجهی از هزینه خانوار‌های کم‌درآمد به کالا‌های اساسی و محصولات غذایی اختصاص دارد. از این رو، رشد شدید قیمت‌ها در این بخش، بیش از سایر گروه‌ها معیشت اقشار آسیب‌پذیر را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ابر تورم در راه است؟

اقتصادآنلاین سعی کرده است علاوه بر بررسی فاصله زمانی انتقال تورم تولیدکننده به تورم مصرف‌کننده، میزان و شدت اثرگذاری این شاخص بر قیمت‌های مصرفی را نیز استخراج و تحلیل کند.

بررسی داده‌ها نشان می‌دهد اثر انتقال تورم تولیدکننده (PPI) به تورم مصرف‌کننده (CPI) در خوش‌بینانه‌ترین حالت با یک فصل تاخیر و در بدبینانه‌ترین سناریو با فاصله زمانی دو فصل نمایان می‌شود. بر همین اساس، اگر سناریوی نخست محقق شود، تورم مصرف‌کننده در فصل بهار می‌تواند به محدوده ۲۳ درصد برسد. با توجه به اینکه تورم ماهانه فروردین‌ماه در سطح ۴.۹ درصد قرار گرفته، تحقق چنین سناریویی به معنای آن است که تورم ماهانه در اردیبهشت و خرداد به‌طور میانگین به حدود ۹ درصد برسد؛ ارقامی که در سال‌های اخیر کم‌سابقه بوده‌اند.

در سناریوی دوم نیز برآورد‌ها نشان می‌دهد که حتی حداقل تورم ماهانه همچنان در سطوح نزدیک به ۱۰ درصد باقی خواهد ماند. تداوم تورم‌های ماهانه این‌چنینی می‌تواند هشداری جدی درباره ورود اقتصاد به محدوده تورم‌های سه‌رقمی تا پایان سال باشد؛ به‌ویژه آنکه هنوز تمامی آثار ناشی از جنگ و شوک‌های بیرونی به‌طور کامل وارد بخش واقعی اقتصاد نشده و بخشی از نیاز بازار همچنان از محل موجودی انبار‌ها و ظرفیت‌های پنهان تأمین می‌شود.

برای درک بهتر بزرگی تورم‌های ماهانه نزدیک به ۱۰ درصد، می‌توان آن را با بازدهی بازار طلا مقایسه کرد؛ بازاری که طی دهه‌های اخیر یکی از پربازده‌ترین و امن‌ترین پناهگاه‌های سرمایه‌گذاری در ایران محسوب می‌شود. با این حال، در ۶۲ ماه گذشته تنها در ۱۴ ماه، بازدهی ماهانه طلا از ۱۰ درصد فراتر رفته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد تداوم تورم‌های ماهانه در این سطوح، تا چه اندازه می‌تواند نگران‌کننده و بی‌سابقه باشد.