گفت وگو با جعفرخیرخواهان کارشناس اقتصادی

عقب ماندگی نرخ ارز دیر یا زود باید جبران شود

نوسان نرخ ارز مسئله تازه‌ای در اقتصاد ایران نیست اما بروز این اتفاق در بستر وعده‌های مکرر دولت یازدهم برای تک‌نرخی کردن آن شکل دیگری یافته است.

 به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از روابط عمومی اتاق تهران ، جعفرخیرخواهان افزایش نرخ ارز را ناشی از افزاش مداوم قیمت کالاها و خدمات در چندسال گذشته می داند و معتقد است بالاخره نرخ ارز باید روزی عقب ماندگی اش را جبران کند.

به نظر شما دلیل اصلی افزایش نرخ ارز در چند هفته اخیر چیست؟

دلیل اصلی افزایش اخیر قیمت ارز، خیلی ساده به افزایش مداوم قیمت همه کالاها و خدمات در چند سال گذشته برمی‌گردد درحالی‌که شاهد ثبات قیمت دلار و عقب ماندن آن نسبت به بقیه کالاها بودیم. پس ناگزیر این عقب‌ماندگی قیمت ارز باید دیر یا زود جبران می‌شد که تاکنون دیر هم شده بود. در چند سال گذشته دلار هرروز که می‌گذشت درواقع ارزان‌تر می‌شد و تولیدکننده و صادر‌کننده کشور ضربه می‌دیدند.

اقتصاد را چطور باید نسبت به نوسانات نرخ ارز مقاوم کرد؟

بهتر است این‌طور بگوییم که اگر می‌خواهیم اقتصاد مقاومت‌پذیر شود و اشتغال افزایش یابد راه‌حلش تعیین نرخ ارز رقابتی است که در این چند سال بانک مرکزی با ثابت نگه‌داشتن نرخ ارز به ضرر تولید و اشتغال داخلی عمل می‌کرد.

متأسفانه مصرف‌کننده داخلی هم تنها به ارتباط قیمت دلار با ریال توجه می‌کند که اگر به فرض تا دیروز می‌توانست کالای یک‌دلاری را از خارج ۳2۰۰ تومان خریداری کند با رسیدن نرخ دلار به 4000 تومان قیمت آن کالا ۴۰۰۰ تومان خواهد شد و قدرت خریدش کاهش می‌یابد. مصرف‌کننده داخلی با چنین نگاه یک‌سویه‌ای که دارد خیلی راحت مخالف بالا رفتن قیمت دلار خواهد شد، درحالی‌که وی توجه نمی‌کند این دلار ارزان 3200 تومانی چه ضربه‌ای به تولید و اشتغال داخلی خواهد زد و حتی امکان دارد خود وی نیز شغلش را از دست بدهد و دیگر درآمدی برای خرید دلار 3200 تومانی هم نداشته باشد. بخشی از رکود اقتصادی و رشد منفی و پایین چند سال گذشته اقتصاد کشور هم به همین ارزان نگه‌داشتن دلار ربط پیدا می‌کند که اجازه افزایش صادرات و رونق تولید را نداد. همچنین می‌توان ادعا کرد یکی از دلایلی که باوجود افزایش پیوسته قیمت‌ها در داخل، قیمت دلار خیلی بالا نرفته این است که درآمد مردم افزایش نیافت و تقاضایشان برای دلار به‌تبع آن بالا نرفت تا به افزایش قیمت آن فشار بیاورد.

نرخ ارز را چطور باید تعیین کرد؟

نرخ ارز باید بر اساس یک استراتژی بلندمدت مثلاً ده‌ساله یا حتی بیست‌ساله به نفع بخش خصوصی و توسعه صادرات کشور تعیین شود. یعنی بانک مرکزی یک استراتژی بلندمدت در حمایت از توسعه صادرات داشته باشد که صادرکنندگان بتوانند بازارهای خارجی را با کالاهایی که مزیت رقابتی داریم پر کنند نه اینکه نرخ ارز با توجه به فشارهای سیاسی تعیین شود خصوصاً که نرخ تورم‌های دورقمی و حتی بالای ۵ درصد هم به صادرات ضربه می‌زند اگر نرخ ارز تعدیل نشود. من یکی از مقصران اصلی تهییج و همراهی افکار عمومی با مخالفان دولت در مخالفت با افزایش نرخ ارز را بانک مرکزی می‌دانم که وظیفه اقناع و آموزش افکار عمومی به نفع افزایش نرخ ارز اسمی را بر عهده نگرفته است. درنتیجه حالا که قیمت دلار می‌خواهد و باید افزایش یابد در برابر فشار مخالفان و افکار عمومی با ترس‌ولرز و انفعال روبرو شده و یک سیاست ضروری اقتصادی به یک مسئله سیاسی حاد تبدیل شود و همه از آن متضرر شوند. بخشی از مشکل هم به مستقل نبودن بانک مرکزی بازمی‌گردد که به رئیس این نهاد پولی اجازه و آزادی عمل نمی‌دهد تا آنچه را به نفع رشد بلندمدت اقتصادی است اجرا نماید. متأسفانه یکی از ایرادات دموکراسی و نظام‌های انتخاباتی مردمی که اکثریت جامعه و افکار عمومی و رسانه‌های جمعی از حداقل سواد و دانش اقتصادی برخوردار نیستند این است که سیاست‌های درست اقتصادی قربانی می‌شوند. چراکه سیاستمداران از ترس مخالفت مردم ورای نیاوردن مجبور می‌شوند سیاست نادرست و زبان بار به منافع بلندمدت اقتصاد را ادامه دهند. این همان مشکل پوپولیسم است که خصوصاً با توجه به تیترهای جنجالی و عوام‌فریبانه‌ای که روزنامه‌ها انتخاب می‌کنند سیاستمداران را به مواضع انفعالی و عقب‌نشینی می‌کشاند.

چه راهکارهایی وجود دارد که از این وضعیت گذر کنیم؟

همان‌طور که اشاره شد جدای وظیفه رسمی ترویج و ارتقای دانش اقتصادی توسط نهادهای سیاست‌گذاری اقتصادی مانند بانک مرکزی و وزارت اقتصاد، یک وظیفه مهم اشخاصی که در رأس نهادهای اقتصادی و هدایت سیاست‌های اقتصادی هستند اعلام صریح سیاست‌های درست اقتصادی است. با توجه به حساسیت مسائل اقتصادی، این خلأ و نقیصه کماکان خودنمایی می‌کند که اعتبارمندی و اثرگذاری چنین نهادهایی را کاهش می‌دهد. به‌تازگی، خیلی دیر و خیلی اندک شاهد هستیم که برای مثال رئیس بانک مرکزی از کانال تلگرام به مخابره درد دل‌ها و پیام‌های موردی بسنده می‌کند. ایشان با تشریح مسئله و استدلال منطقی به زبان ساده می‌تواند توضیح دهد که طی سه سال گذشته قیمت همه اجناس مثلاً حداقل 40 درصد افزایش‌یافته است پس خیلی طبیعی و قابل‌انتظار است که قیمت دلار هم (پس از کسر تورم جهانی) مثلاً از 3200 تومان به 4200 تومان افزایش یابد و انتظارات مردم را با چنین شرایطی آشتی و تطبیق دهد.

البته راهکار بهتر این بود که از همان بدو تصدی بانک مرکزی، افزایش نرخ ارز به‌صورت تدریجی هرچند ماه یک‌بار رخ می‌داد نه اینکه این افزایش اکنون به شکل ناگهانی و با هجوم سفته‌بازان و کسب سودهای ناگهانی توسط آن‌ها و جهش بیش‌ازاندازه نرخ ارز و خارج شدن کنترل و مدیریت نرخ ارز از دست بانک مرکزی حاصل گردد.

در کنار افزایش قیمت ارز، سیاست مکرر وعده شده و مرتب عقب انداخته‌شده تک‌نرخی شدن را هم داریم که منشأ فساد و رانت جویی است. با توجه به تشنگی و علاقه‌مندی که مردم به دانستن مسائل اقتصادی نشان می‌دهند انتظار می‎رود دولت با اطلاع‌رسانی مناسب و غلبه بر فشار کسانی که از این رانت ویژه برخوردار می‌شوند زمینه اجرایی شدن آن را هم هر چه زودتر فراهم کند.

 

بیشتر بخوانید
ارسال نظر

  • شاهرخ
    ۸ ۸

    اين كه همپاي نرخ تورم قيمت ارز هم بايد افزايش يابد قانوني است كه در اين يكي دو ساله در ايران براي علم اقتصاد تراشيده اند.
    بالفرض نرخ تورم 10 درصد باشد با افزايش 10 درصدي نرخ ارز در تئوري نرخ تورم خودبخود 20درصد خواهد شد ولي در واقعيت ميداني اقتصاد ايران غير ممكن است تورم را به 35 درصد نرساند.
    اگر جنابعالي استاد اقتصاد هستيد بر پدر علمي به نام اقتصاد لعنت.

  • ناشناس
    ۱۱ ۶

    این تحلیل‌گرانی که شما از قولشون می‌نویسین، ظاهرا همه‌شون سرمایه‌هاشون ارزیه و خیلی جو افزایشی می‌دن. با کسانی که مخالف افزایش نرخ ارز هستن و دلیل اون‌ها هم دقیقا کمک به تولید هست هم مصاحبه کنید لطفا‌.

  • جاوید
    ۱۵ ۷

    لعنت به آدمی که در مورد زندگی مردم اینجور نظر میده...
    دلار تا چند هزار بره شما راحت میشی و اشتغال فرضی ایجاد میشه ؟
    ارزش پولتون داره از ریال تبدیل به چیز دیگه میشه، بعد هنوز میگی قیمت دلار کمه و باید بالا بره ؟!!!
    شما اگر با دلار 3500 میتونستی اشتغال ایجاد کنی و کشور رو روی غلطک بندازی، حتما با دلار 7000 تومن هم میتونی!
    دلار 6.5 تومن بود، هم کار بود هم اشتغال هم رفاه عمومی، الان با 3900 تومنتون، چند درصد رفاه و اشتغال گذشته رو داریم ؟!

  • همایون
    ۱۰ ۶

    آخه پروفسور... تو کجا داری زندگی میکنی؟
    چند درصد از لوازم و اسباب زندگی مردم تولید داخله ؟ هان؟ که مردم واسشون فرقی نکنه که دلار پایین یا بالا بره...

  • ناشناس
    ۷ ۲

    سخت در اشتباهید خودتان میدانید که انتظاری رفته بالا ار دولت قبل

  • ب.ق
    ۱۰ ۳

    چطور وقتی نرخ ارز با افزایش 300 درصدی همراه بود و از 1100 به 3300 رسید و پول باد آورده ای برای آقایان آورد بازهم آمار اشتغال در بدترین سطح خودش بود؟ چرا ما همیشه از جیب مردم و مصرف کننده هزینه میکنیم؟ مردم باید هزینه عدم بهره وری تولید و صنایع را بدهند و با نداشتن حق انتخاب مثلا همین خودروهای عقب مانده داخلی را مصرف کنند که باعث از بین رفتن سالانه میلیاردها دلار بنزین، آلودگی هوا و ... است؟! مگر قیمت دلار بصورت سالم با مکانیسم عرضه و تقاضا و بدون دستکاری عده ای دلال که دنبال سودهای آنچنانی هستند تعیین میشود؟! چرا وقتی به 2850 رسیده بود و در مسیر کاهشی بود و بانک مرکزی به اسم حمایت از تولید نگذاشت ارزان بشود صداتان در نیامد؟ آن موقع مکانیزم بازار نبود؟ اگر دولت جلوگیری نکرده بود زیر 2500 تومان بود که با احتساب تورم همین الان هم گرانفروشی هست! قیمت دلار در ایران همین الان هم واقعی هست، اگر قرار هست نرخ تورم در تک رقمی باید باید نرخ رشد آنهم به همین صورت باید باشد.

  • محمدى
    ۴ ۴

    مقاله بسيار جالب و نظر كارشناس محترم نيز كاملاً صحيح است
    دوستانى كه مخالفت خود را را با كرانى نرخ ارز اعلام كرده اند قطعاً از ارزانى ارز سود مى برند و يا از روى عدم اكاهى ، ارزانى ارز را عاملى براى رفاه خود مى دانند كه اين تصور اشتباه است
    در تمام كشورهاى بيشرفته كه مردم نسبتاً مرفهى نيز دارند ، قيمت ارز با توجه به حجم ارز ملى ان كشور و بدون دخالت دولتشان تعيين مى شود
    در ايران بايد جنين شود و ارز دولتى حذف تا قيمت ارز بالا رود و به قيمت واقعى ان برسد
    كه در اثر ان توليد و اشتغال افزايش يافته و در عوض ، واردات و قاجاق و سفرهاى خارجى كاهش مى يابد براى رسيدن به رفاه براى مردم ، اول بايد قيمت ارز واقعى شود ، سبس دولت اقدام به فروش ارز به قيمت روز كند و بدهى خود به بانك مركزى را بدهد و فروش ارز را ادامه داده تا قيمت ارز بايين امده و به قيمت مورد نظر دولت برسد زيرا كسرى بودجه دولت و جاب ريال براى جبران كسرى بودجه ، عامل اصلى تورم و بالا رفتن قيمتهاست ، از طرفى فرار مالياتى عده اى باعث كسرى بودجه شده كه اين نيز عاملى ديكر براى تورم است كه اكر كلمه حامل از روى جكها حذف و فقط ذينفع جك حق وصول انرا داشته باشد مى توان كليه معاملات شناسايى شود

    • ناشناس
      ۲ ۱

      در آن كشورها قوانين بسيار دقيق و سخت گيرانه اي هم وجود دارد كه عده اي مثل بانك ها و دلال ها اگر بخواهند در بازار رقابت اختلال ايجاد كنند و با معاملات صوري باعث گراني بشوند به سخت گيرانه ترين وجه ممكن برخورد ميشود! .... هر وقت شما مملكت قانونمندي مثل آنها داشتي، هر وقت اكثر مواد اوليه توليد در سرزمين خودت توليد ميشد و وارد نمي كردي مثل چين آنوقت بيا در مصلحت افزايش نرخ ارز سخنراني كن!

  • ناشناس
    ۳ ۱۱

    ای خدا یه منبع بی پایان دلار بده به ما ایرانیها که بدون کار و زحمت مثل تمام مردم دنیا فقط میخواهیم ارز ارزون باشه و همه چیزم ارزون.برسون ار هرجا که سراغ داری. آخه هیچ کس نمیگه مشکل این اقتصاد مردمشن

  • ناشناس
    ۶ ۴

    شما کارشناس اقتصادی هستید واقعا یعنی تو دانشگاه دکترا گرفتین یا هنینطوری کارشناس بهت میگن من از سایت اقتصاد انلاین انتظار دارم با یک استاد دانشگاه مصاحبه کنه ...

  • چه کارشناسانی داریم ما !
    ۵ ۲

    اگر ایشان اقتصاددان هستند پس بنده هم آلبرت انشتن هستم

  • ناشناس
    ۲ ۳

    دوستان عزيز بدانيد افزايش نرخ ارز و رساندن آن به قيمت واقعي آن تنها راه باقيمانده براي كشور به منظور سرپانگهداشتن اقتصاد رو به احتضار آن است. تاكيد ميكنم تنها راه باقيمانده. منتها مافياي واردات و رانت و قاچاق و خارج كنندگان سرمايه هاي ملي و سياسيون طرفدار رابطه عميق با چين، روسيه و تركيه با سوء استفاده از شرايط اقتصادي كشور و افكار ساده عمومي جلوي آن را گرفته اند.
    جهان سوم هميشه از خائنان خودي ضربه ميخورد.

    • ناشناس
      ۲ ۰

      دفعه پيش كه سه برابر شد و به قول شما واقعي شد، اين اقتصاد چه پيشرفتي كرد؟ اصلا سقوط كرد يا پيشرفت؟ جز گراني و بدبخت تر شدن مردم چه چيزي عايد ما شد؟ صادرات افزايش يافت، وضعيت توليد بهتر شد يا اشتغال؟ شما مواد اوليه توليد را وارد نمي كنيد؟ قرار نيست همه چيز گرانتر بشود؟ درآمد مردم چه همپاي تورم بالا ميرود؟ قدرت خريد و رونق بهتر ميشود؟ اگر مافياي واردات داريم، مافياي خطرناك تري هم داريم كه از گراني و تورم سود ميبرند چون الان دلارها را خريده اند و آماده غالب كردن به مردم به اسم حمايت از توليد هستند. فردا كه خوب سود كردند جاي ديگري را دستكاري ميكنند، چون رانت هستند و ميتوانند! تنها راه جلوگيري از رانت و دلال بازي شفافيت و ثبات قيمت هاست، بنابرين با تك نرخي شدن موافقم اما نه گراني به اسم تك نرخي! بانك مركزي اگر واقعا راست مي گويد و منابع هم دارد بسم ا... روي قيمت ٣٥٠٠ تك نرخي كند نه روي ٤٠٠٠ توماني كه عده اي رانتي قبلا ٣٥٠٠ تومن از بازار جمع كرده اند و الان دارن غالب مردم بدبخت ميكنند!

  • ناشناس
    ۲ ۰

    این تهاجمی است بر علیه اقتصاد . تا بی ثباتی امتداد یافته و رانت جایگزین تولید و بهروری گردد. بالا بردن هزینه ها یعنی بلاتکلیفی اقتصادی. تا هرچه میشود بازار واگذار گردد.و تولید و برنامه ریزی تولید و تکنو لوژی عقب نگه داشته شود.