نیمه دوم 2016، فصل پذیرش نفت ایران

جمعه 11 سپتامبر، مصادف با انفجار برج‌های تجارت جهانی در امریکا روزی بود که از پیش به عنوان انتشار گزارش جدید IEA عنوان شده بود؛ بلافاصله بعد از منتشرشدن این گزارش، رسانه‌های مطرح جهان مانند فایننشال تایمز و سی‌ان‌ان مانی، داده‌های عنوان شده توسط آژانس بین‌المللی انرژی را تحلیل و بررسی کردند. درحالی که این گزارش از کاهش 500هزار بشکه‌یی نفت‌خام غیراوپک در سال2016 خبر می‌دهد، فایننشال تایمز به این اتفاق، لقب «بزرگ‌ترین کاهش» در 24سال گذشته را می‌بخشد. ازسوی دیگر درحالی که سی‌ان‌ان مانی در گزارش تحلیلی خود از خواسته‌ ایران برای بازیابی نقش خود در اوپک در سال2016 می‌نویسد، فایننشال تایمز در بخش دیگر گزارش خود عنوان می‌کند که نیمه دوم سال2016، به این واسطه که نفت 50دلاری تقاضا را افزایش خواهد داد، اعضای اوپک که نفت کم‌هزینه‌یی تولید می‌کنند، نفت بیشتری را وارد بازار خواهند کرد، این زمان موقعیت مناسبی برای عرضه نفت بیشتر ازسوی ایران خواهد بود. ازسوی دیگر و آن‌طور که خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی به نقل از رویترز گزارش داده است، ایران «تخفیف‌های تشویقی» در قیمت نفت خود، برای جذب مشتریان را آغاز کرده است. IEA در گزارش خود برای ماه سپتامبر همچنین از بالاترین رشد تقاضای نفت‌خام برای سال2015 در 5سال گذشته خبر می‌دهد. به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، پیش‌بینی می‌شود نوسان اخیر در بهای نفت که در ماه آگوست به پایین‌ترین سطح خود در 6سال اخیر رسید، منجر به کاهش 500هزار بشکه‌یی عرضه نفت در روز ازسوی غیراوپکی‌ها در سال2016 شود. براساس گزارش بازار نفت ماه سپتامبر آژانس بین‌المللی انرژی این بیشترین میزان کاهش عرضه نفت ازسوی تولیدکنندگان غیر اوپک طی دودهه اخیر خواهد بود. همچنین انتظار می‌رود تولید کمتر نفت ازسوی ایالات متحده امریکا، روسیه و دریای شمال مجموع تولید نفت غیر اوپکی‌ها را به 57.7میلیون بشکه در روز برساند. پیش‌بینی می‌شود رشد تولید در ایالات متحده امریکا تا سال آینده 400هزار بشکه در روز کاهش پیدا کند. عرضه نفت‌خام ازسوی اوپک در ماه آگوست به میزان 220هزار بشکه در روز کاهش یافت و به رقم 31.57میلیون بشکه در روز رسید. این کاهش تولید ازسوی سازمان کشورهای صادرکننده نفت‌خام (اوپک) بیشتر از سوی کشورهای عربستان سعودی، عراق و آنگولا صورت گرفت. تولید کلی این سازمان نیز نسبت به سال گذشته 1.2میلیون بشکه در روز بیشتر است. تولید نفت اوپک در سال2016 به 31.3میلیون بشکه در روز خواهد رسید. افزایش سال به سال تولید نفت سال به سال 1.6میلیون بشکه در روز است، این درحالی است که عرضه نفت غیراوپکی‌ها به دلیل کاهش قیمت نفت تحت فشار قرار گرفته است. رشد تقاضا در بالاترین سطح 5 سال گذشته براساس گزارش نفت آژانس بین‌المللی انرژی، پیش‌بینی می‌شود رشد تقاضای جهانی نفت در سال2015 به بالاترین سطح خود در پنج سال گذشته برسد و 1.7میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند. اما در سال2016 به دلیل قیمت پایین نفت و قوی شدن پشتوانه اقتصاد کلان میزان آن متعادل شده و به 1.4میلیون بشکه در روز خواهد رسید. میزان بالای عملیات پالایشی سهام نفت‌خام را به میزان 9.9میلیون بشکه کاهش می‌دهد درحالی که 26.7میلیون بشکه به میزان محصولات پالایشی اضافه شده است. درپایان ماه جولای، سهام محصولات، تقاضای 31.2روز بعد را پوشش داده است که این میزان 0.6روز بیشتر از پایان ماه ژوئن است. براساس داده‌های اولیه، برآورد می‌شود میزان آن در ماه آگوست بیشتر از این باشد. عملیات پالایشی جهانی با رقم 80.9میلیون بشکه در روز به پیک فصلی خود در ماه آگوست رسید؛ البته در فصل پاییز تا ماه اکتبر این میزان روندی کاهشی را درپیش خواهد گرفت. فعالیت‌های پالایشی تا اوایل ماه سپتامبر نیز با وضعیت خوبی پیش رفته است اما اکنون پالایشگران خود را برای فصل سرد آماده می‌کنند. بزرگ‌ترین کاهش عرضه غیراوپک در 24 سال گذشته فایننشال تایمز روز گذشته تحلیلی را راجع به گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی منتشر کرد. در این تحلیل آمده است که کاهش روزانه 500هزار بشکه‌یی تولید نفت در سال آینده، تولید نفت غیراوپک را به 57.7میلیون بشکه در روز می‌رساند که بزرگ‌ترین کاهش در 24سال گذشته است. آژانس بین‌المللی انرژی به عنوان ارگانی که کشورهای ثروتمند و مصرف‌کننده نفت را در خود جای داده درگزارش خود آورده است: استراتژی عربستان سعودی به عنوان رهبر اوپک برای حفظ سهم بازار فارغ از قیمت‌ها، باعث تولید ناکارآمد و ایجاد هزینه‌های اضافی می‌شود. این سازمان در ادامه می‌گوید قیمت‌های پایین‌تر، بازار را وادار می‌کند که تولید را کاهش داده و تقاضا ایجاد کند. شیل مقاوم زیر فشار کاهش قیمت فایننشال تایمز در ادامه بخش دیگری از گزارش IEA را به این نحو پوشش داده است: انتظار می‌رود تولید نفت امریکا از میادین شیل فشار ناشی از کاهش قیمت نفت را تحمل کند. این کاهش باعث از بین رفتن حدودا نیمی از ارزش نفت‌خام برنت، به عنوان معیار بین‌المللی نفت به حدود 48دلار در هر بشکه شده است. پس از یک افزایش تولید که با ثبت 1.7میلیون بشکه در روز به دست آمد، بی‌نظمی اخیر قیمت‌ها می‌تواند باعث توقف آهنگ رشد ایالات متحده شود. پیش‌بینی می‌شود که امسال شاهد رشد تولید نفت روزانه حدود 500هزار بشکه‌ در ایالات متحده باشیم. همچنین به خاطر کاهش نرخ حفاری، سال2016 تنها شاهد 400هزار بشکه‌ افزایش تولید روزانه نفت خواهیم بود. تولیدکنندگان خارج از ایالات متحده نیز درحال تعدیل خود با قیمت‌های پایین‌تر هستند. به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی میدان‌های ناکارآمد در معرض خطر تعطیلی قرار دارند چراکه بسیاری از شرکت‌ها به دنبال جبران هزینه‌های عملیاتی بالای خود هستند. کنترل هزینه‌ها هم باعث تسریع نرخ کاهش تولید شده است. سقوط شدید تولید ازسوی تولیدکنندگان غیراوپک و رشد شدید تقاضا باعث شده که قیمت‌ها رو به بهبود بروند، تولیدکنندگان کم هزینه‌ اوپک در نیمه دوم سال2016 برای بازگرداندن تعادل به بازار، نفت بیشتری را روانه‌ بازار خواهند کرد. پیش از این عربستان سعودی در دوران مازاد عرضه برای تقویت قیمت‌ها تولید خود را کاهش می‌داد؛ اما در ماه نوامبر این پادشاهی تصمیم گرفت به جای کاهش تولید روی حفظ سهم خود در بازار تمرکز کند. تصور می‌شد که سقوط قیمت نفت، رقبای پرهزینه اوپک را از میدان خارج خواهد کرد و تقاضا برای نفت اوپک افزایش پیدا خواهد کرد. طبق بازبینی مجددی که انجام شده است مقدار «عرضه و ذخایر اضافه شده» توسط اوپک در سال‌های 2015 و 2016 به ترتیب 200هزارو500هزار بشکه در روز خواهد بود. این مقدار به خاطر کاهش تولید نفت‌خام غیراوپک و نیز چشم‌انداز افزایش تقاضای بازار رخ خواهد داد. امیدی به تغییر سعودی‌ها نیست این سقوط قیمت موجب نگرانی‌های مالی در سراسر اوپک شده است، اما بعید است که تولیدکنندگان بزرگ اوپک و به‌طور خاص عربستان سعودی استراتژی خود را تغییر دهند. به گزارش IEA با وجود کاهش تولیدی که اخیرا اتفاق افتاده است، ریاض برای 6ماه آینده تولید 10میلیون بشکه‌یی را هدف‌گذاری کرده است، این موضوع نشان می‌دهد که عربستان سعودی به هیچ‌وجه قصد انصراف از مسیرش را ندارد. نفت بشکه‌یی 50دلار خریداران بیشتری را برای خرید نفت اغوا می‌کند و رشد تقاضا را به 1.7میلیون بشکه در روز برای امسال رسانده است. این میزان بیشترین افزایش در 5سال گذشته است. این افزایش تقاضا به وسیله ایالات متحده، چین، روسیه و اروپا رهبری شده است. آژانس انتظار دارد که چین، به عنوان دومین مشتری بزرگ نفت، خرید نفت خود را با وجود بهم ریختگی بازار و کاهش ارزش پول و اخبار بد اقتصادی حفظ کند. با وجود پیش‌بینی‌های صعودی سال آینده، عرضه در 96.3میلیون بشکه در روز در ماه آگوست، همچنان بیشتر از تقاضای ایجاد شده است. این میزان تولید 2.4میلیون بشکه بالاتر از سطح تولید سال گذشته خواهد بود. به گفته‌ آژانس بین‌المللی انرژی، جهان در نیمه دوم سال2016 شروع به افزایش برداشت از ذخایر خود می‌کند. فایننشال تایمز در این قسمت به تحلیل آژانس بین‌المللی راجع به ایران اشاره کرده و نوشته است: «در این نقطه ایران می‌تواند به واسطه‌ توافق هسته‌یی که با قدرت‌های جهانی انجام داده، نفت بیشتری تولید کند.» سی‌ان‌ان مانی نیز درهمین زمینه می‌نویسد: «عرضه نفت اوپک در سال آینده افزایش خواهد یافت. ایران درحال آماده‌سازی خود برای روانه کردن نفت خود به بازار است. این کشور قصد دارد بلافاصله پس از برداشته شدن تحریم‌های نفتی غربی، سهم از دست رفته خود را در بازار جهانی احیا کند و به جایگاه سابق خود در اوپک بازگردد.» به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که با توجه به تمام عوامل عنوان شده، نیمه دوم سال2016، اوپکی‌ها تمام تلاش خود را برای عرضه هرچه بیشتر به کار خواهند گرفت و در آن زمان قطعا تخفیف‌های قیمتی نیز ازسوی کشورهای عضو به عنوان راهی برای رقابت داده خواهد شد.