ایران و هند بر سر خط لوله صلح صحبت کردند

در گزارش از آن نشست پیش‌بینی کرده بود که هندی‌ها در پس این دیدارها به دنبال خواسته مهم‌تری هستند. خواسته‌یی که سال 92 وزیر آنها برای دستیابی به آن به بیژن زنگنه، وزیر نفت کشور نامه‌نگاری کرده بود تا مبادا آن فرصت مناسب از دست برود. این خواسته مهم میدان گازی فرزاد B است. حالا و در بازگشت هیات هندی به کشورشان وال استریت ژورنال گزارش داده که مقامی در وزارت نفت این کشور که نخواست نامش فاش شود، «موضوع برگشت شرکت‌های هندی به میدان نفتی و گازی در ایران که به سرمایه‌گذاران داخلی سپرده شده بوده و در پی تحریم‌ها پیشرفت چندانی نداشته» را مطرح کرده است. طبق این گزارش «این مقام هندی که نامش فاش نشده اعلام کرده از ایران خواسته شده تا این حوزه نفتی را که با سرمایه‌گذاری 100میلیون دلاری شرکت‌های نفتی هند کشف شده به این شرکت‌ها بازگرداند». پیش از این درباره احتمال مطرح شدن مساله واگذاری میدان نفتی فرزاد B به هندی‌ها در جریان سفر آنها به ایران نوشته بود: « آن طور که منابع خبری تاکنون ادعا می‌کردند، هیات تجاری هندی که وارد کشور شده‌اند در حوزه انرژی به دنبال منافع دیگری نیز هستند. رویترز روز قبل از سفر هیات هندی به ایران به‌ نقل از منبعی که نخواست نامش فاش شود، نوشته بود: « براساس اطلاعات به دست آمده هند نه تنها به دنبال نفت بیشتر با شرایط بهتر همچنین دیگر فرصت‌های سرمایه‌گذاری است بلکه به دنبال حقوق توسعه‌ای در میدان گازی فرزاد B در بلوک فارسی نیز است. » اکنون با ابراز تمایل هندی‌ها برای سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی کشور این اخبار تایید نشده که هند در پی گرفتن طرح میدان گازی فرزادB است و برای گرفتن آن حاضر به دادن امتیازهایی ازجمله سرمایه‌گذاری در پتروشیمی است، قوت بیشتری به خود می‌گیرند. آن‌طور که از گزارش وال استریت ژورنال برمی‌آید سفر بلافاصله هندی‌ها به ایران انگیزه‌های جدی‌ای در زمینه نفت و گاز داشته است. آنها نگران هستند تا حقوقشان در میدان گازی فرزاد B اکنون نادیده گرفته شود. وال استریت ژورنال در این زمینه می‌نویسد: « هند همچنین نگرانی‌های دیگری را در این دیدار در تهران منتقل کرده است، این نگرانی‌ها از این جهت مطرح می‌شود که هندی‌ها فکر می‌کنند در دوره‌یی که قوانین اکتشافی جدید حکمفرما شود حقوق اکتشافگران سابق و سرمایه‌گذاران به مخاطره بیفتد». اما واکنش ایران به این درخواست هند چه خواهد بود؟ مقام هندی که در این زمینه با وال استریت ژورنال گفت‌وگو کرده، اظهار داشته است که مقامات ایرانی گفته‌اند این درخواست را بررسی خواهند کرد و اکنون مذاکره میان مدیران شرکت‌های نفتی هند و مدیران شرکت ملی نفت ایران در این زمینه آغاز خواهد شد. چرا خط لوله صلح، خط لوله صلح شد؟ یکی از دیگر مهم‌ترین پروژه‌های بخش انرژی میان ایران و هند خط لوله صلح بوده است. درحالی که هند در سال‌های گذشته به بهانه تحریم‌ها علیه ایران از این پروژه کنار کشیده اکنون مقام نفتی هند به وال استریت ژورنال گفته است که در دیدار با مقامات ایرانی درباره این خط لوله نیز بحث کرده‌اند. بحثی که اگر به نتیجه‌یی مثبت منتهی شود، درآمد چشمگیر و سالانه بیش از 10میلیارد دلاری برای کشور در پی خواهد داشت. شاید اکنون خالی از لطف نباشد که بدانیم چرا این خط لوله «صلح» نام گرفته است؟ مذاکرات میان ایران، پاکستان و هند برای احداث خط لوله انتقال گاز از سال 1990 آغاز شده بود اما این نام در چند سال گذشته بر این خط لوله گذاشته شد. مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در سال 1386 در گزارشی می‌نویسد: « هند در تمامی زمینه‌ها به سرعت درحال تغییر و تحول است. نرخ رشد 2/9درصدی تولید ناخالص داخلی در سال مالی 2007-2006 رقمی است که بسیار در خور توجه است. هند با اصلاح اصول و قوانین و برخی تغییرات بنیادین سیاسی و اقتصادی و حتی فرهنگی در تاریخ 59 ساله خود به شرایط و وضعیت نسبتا مطلوبی رسیده است. طبق گزارش بانک جهانی، هند تا سال 2020 به چهارمین قدرت اقتصادی جهان تبدیل خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود تا آن سال، درآمد سرانه هر شهروند به چهار برابر میزان فعلی برسد. درحال حاضر استفاده از گاز در بخش‌های مختلف اقتصاد بیشتر شده و با رشدی 50 درصدی مواجه است. موتور توسعه هند به انرژی بیشتری در سال‌های آینده نیازمند خواهد بود. در این کشور 90درصد از نیاز انرژی از منابع گاز طبیعی تامین می‌شود که در سال 2006 رقمی معادل 166میلیون متر مکعب را در برمی‌گرفت و تخمین زده می‌شود که تا سال 2025 مصرف گاز طبیعی در هند به 322میلیون متر مکعب افزایش یابد. پیش‌بینی می‌شود که در سال ؟ هند به ششمین مشتری بزرگ انرژی جهان بدل شود. این نیاز دهلی‌نو و اسلام‌آباد را که بر سر منطقه «کشمیر» اختلاف تاریخی دارند بر سر میز مذاکره نشاند. چندی پیش مسعودخان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان درباره خط لوله انتقال گاز ایران به هند گفته بود که طرح خط لوله گاز از محورهای مهم گفت‌وگوهای سران هند و پاکستان بوده است. رشد اقتصادی پاکستان در سال 2006 معادل 8/6 درصد بود. این کشور از سال 2000میلادی، یک برنامه گسترده اقتصادی را طراحی و به موجب آن یک رشته اصلاحات اقتصادی را آغاز کرد که مسایلی چون تنظیم بازار، تعدیل اقتصادی، خصوصی‌سازی در بخش انرژی، گسترش شبکه مخابراتی‌، اصلاح شبکه بانکی و نیز اصلاح بخش تجاری را در برمی‌گرفت. این اصلاحات تاکنون در بهبود وضعیت اقتصادی کشور، نقشی کلیدی ایفا و تداوم آن را تضمین کرده است. دولت پاکستان ناگزیر است تا در جهت تداوم حرکت به سوی بهبود وضعیت اقتصادی کشور، جهت افزایش تعامل و همکاری‌های منطقه‌یی تلاش خود را به‌کار گیرد که خط لوله صلح گامی مهم در این راستا محسوب می‌شود. علاوه بر این پاکستان به عنوان کشوری که خط لوله از آن عبور می‌کند و به هند و احتمالا پس از آن به چین می‌رسد، سالانه درآمدی معادل یک میلیارد دلار از این بابت دریافت خواهد کرد. این خط لوله، میدان‌های نفتی و گازی در جنوب ایران را به خط لوله هزیرا ویجایپور جالدگیشپور موسوم به HVJ در هند متصل می‌کند. ایران نیز به دلیل وابستگی اقتصاد خود به نفت وگاز به درآمد ناشی از آن نیازمند است و انعقاد این توافقنامه و اجرایی شدن آن می‌تواند نیاز ایران را به بازار فروش تامین و درآمد تضمین شده‌یی را برای آن فراهم کند. ایران با وجود درنظر گرفتن تخفیف برای این پروژه همچنان سالانه 9.5میلیارد دلار از این پروژه درآمد خواهد داشت. به همین واسطه که این خط لوله، صلح و رفاه را برای کشورهای منطقه به ارمغان می‌آورد این نام را برای آن انتخاب کردند. نامی که البته در سال‌های اخیر هرگز به صورت عملی محقق نشد. اکنون و درحالی که ایران و هند درحال دادن و گرفتن امتیازها در حوزه انرژی هستند باید دید افزایش واردات نفت هند از ایران و سرمایه‌گذاری این کشور در صنعت پتروشیمی ایران و مهم‌تر از اینها حرکت مناسب این کشور در خط لوله صلح می‌تواند خواسته‌های مهم هند مانند بازگردانده شدن میدان گازی فرزاد B به آنها را محقق کند؟