مازاد مصرف‌ کننده چیست؟ بررسی نمونه ای از آن

​مازاد مصرف کننده زمانی اتفاق می افتد که قیمتی که مصرف کنندگان برای دریافت یک محصول یا خدمات می پردازند کمتر از قیمتی باشد که حاضرند برای آن پرداخت کند. این وضعیت معیاری از مزایای اضافی است که مصرف کنندگان از رقابت در بازار دریافت می کنند زیرا آنها برای دریافت کالاها و خدمات هزینه‌ای کمتر از آنچه که مایل به پرداخت آن هستند، پرداخت می کنند.

مازاد مصرف کننده را می توان با مازاد تولید کننده مقایسه کرد.

نکات کلیدی

مازاد مصرف کننده بر نظریه اقتصادی مطلوبیت نهایی مبتنی است که به معنای رضایت بیشتر مصرف کننده از دریافت یک واحد اضافی دیگر از یک کالا یا خدمات است.

مازاد مصرف کننده همیشه با کاهش قیمت کالا افزایش و با افزایش قیمت کالا کاهش می یابد.

اقتصاددانان مازاد مصرف‌کننده را بر روی نمودار به صورت ناحیه مثلثی‌شکل زیر منحنی تقاضا و بین قیمت بازار و آنچه مصرف‌کنندگان مایل به پرداخت هستند، نشان می‌دهند.

مازاد مصرف کننده به اضافه مازاد تولید کننده برابر با کل مازاد اقتصادی است.

آشنایی با مازاد مصرف کننده

مفهوم مازاد مصرف کننده در سال 1844 برای اندازه گیری مزایای اجتماعی کالاهای عمومی مانند بزرگراه های ملی، کانال ها و پل ها توسعه یافت. این معیار ابزار مهمی برای اقتصاد رفاهی و تدوین سیاست های مالیاتی توسط دولت ها بوده است.

مازاد مصرف کننده بر نظریه اقتصادی مطلوبیت نهایی مبتنی است که به معنای رضایت بیشتر مصرف کننده از دریافت یک واحد اضافی دیگر از یک کالا یا خدمات است. میزان مطلوبیت یک کالا یا خدمات از فردی به فرد دیگر و بر اساس ترجیحات شخصی آنها متفاوت است.

به طور معمول، هر چه کالا یا خدمات بیشتری در اختیار مصرف‌کنندگان قرار داشته باشد، معمولا به دلیل کاهش مطلوبیت نهایی یا مزیت اضافی واحدهای بعدی مصرف‌کنندگان تمایل کمتری به صرف هزینه بیشتر برای خرید واحدهای بعدی خواهند داشت. مازاد مصرف کننده زمانی اتفاق می افتد که مصرف کننده مایل باشد برای یک محصول معین بیشتر از قیمت فعلی آن در بازار بپردازد.

مهم

بسیاری از تولیدکنندگان در هنگام تعیین قیمت کالاها و خدمات خود تحت تأثیر مازاد مصرف کننده قرار می گیرند.

فرمول مازاد مصرف کننده

اندازه گیری مازاد مصرف کننده

منحنی تقاضا یک نمایش نموداری است که برای محاسبه مازاد مصرف کننده استفاده می شود. این نمودار رابطه بین قیمت یک محصول و میزان تقاضا برای آن کالا در آن قیمت نشان می دهد. در این نمودار قیمت در محور y نمودار و مقدار تقاضا بر روی محور x نشان داده می‌شود. به دلیل قانون کاهش مطلوبیت نهایی، منحنی تقاضا دارای شیب نزولی است.

مازاد مصرف کننده به عنوان مساحت زیر منحنی تقاضا با شیب نزولی یا مبلغی که مصرف کننده مایل است برای مقادیر معینی از یک کالا بپردازد و منطقه بالای قیمت واقعی کالا در بازار اندازه گیری می شود که با ترسیم یک خط افقی از محور y به منحنی تقاضا نشان داده می‌شود. مازاد مصرف کننده را می توان بسته به اینکه منحنی تقاضا به صورت منفرد یا تجمیعی ترسیم شده است به صورت منفرد یا به صورت تجمیعی محاسبه کرد.

مازاد مصرف کننده همیشه با کاهش قیمت کالا افزایش می یابد و با افزایش قیمت کالا کاهش می یابد. به عنوان مثال، فرض کنید مصرف کنندگان مایلند 50 دلار برای اولین واحد از محصول A و 20 دلار برای 50امین واحد آن بپردازند. اگر 50 واحد از این کالا به قیمت 20 دلار فروخته شود، با فرض ثابت بودن منحنی تقاضا در این صورت 49 واحد آن با مازاد مصرف کننده فروخته شده است.

زمانی که تقاضا برای یک کالا کاملا کشسان باشد، مازاد مصرف کننده صفر خواهد بود. اما زمانی که تقاضا کاملا غیرکشسان باشد مازاد مصرف کننده بی نهایت خواهد بود.

واقعیت سریع

رفاه اقتصادی را مازاد جامعه یا کل مازاد مصرف کننده و تولید کننده نیز می‌نامند.

نمونه ای از مازاد مصرف کننده

مازاد مصرف کننده، مزیت یا احساس خوب ناشی از خرید مقرون به صرفه است. به عنوان مثال، فرض کنید که یک بلیط هواپیما برای پرواز به دیزنی ورلد را در هفته تعطیلات مدرسه به قیمت 100 دلار خریداری کنید در حالی که اما انتظار داشتید و حاضر بودید 300 دلار برای خرید این بلیط بپردازید. این مبلغ 200 دلاری که پرداخت نکرده‌اید نشان دهنده مازاد مصرف کننده شما است.

با این حال، کسب‌وکارها می‌دانند که چگونه مازاد مصرف‌کننده را به مازاد تولیدکننده تبدیل یا برای سود خود از آن استفاده کنند. در مثال ما، فرض کنید شرکت هواپیمایی متوجه مازاد شما می شود و با نزدیک شدن تقویم به هفته تعطیلات مدرسه، قیمت بلیط خود را به 300 دلار افزایش می دهد.

این شرکت هواپیمایی می‌داند که تقاضا برای سفر به دنیای دیزنی در هفته تعطیلات مدرسه افزایش می‌یابد و مصرف‌کنندگان مایل به پرداخت قیمت‌های بالاتر هستند. بنابراین این شرکت هواپیمایی با افزایش قیمت بلیط، مازاد مصرف‌کننده را به مازاد تولیدکننده یا سود اضافی خود تبدیل می‌کنند.