قیمت یک اسبایرانی چقدر است؟
از انواع اسبهای ایرانی دیگر نژادهایی به تعداد انگشتان دست باقی مانده است.
«اَبرَش، بالاد، بوز، توسن، جُرده، چرمه، خنگ، سمند، شولک، نَوَند، یَکران و باره» اینها همه واژههایی فارسی برای حیوانی به نام اسب است. حیوانی که در طول تاریخ ایران جایگاه خاصی نزد مردم این سرزمین داشته است؛ شاید نقشی به مانند شتر در تاریخ و ادبیات عرب. توجهی به معنای این واژهها هم نشان میدهد که این حیوان آنقدر اهمیت داشته که برای هر کدام از گونههای آن نامی را برگزیده بودند. به اسبی که در پوستش لکههایی به غیر از رنگ اصلیاش وجود داشت اَبرَش میگفتند، اسب تندرو را بالاد مینامیدند، اسم اسب کبودرنگ را بوز گذاشته بودند و به اسبهای سرکش توسن میگفتند. همچنین اسب اخته را جُرده، اسب سپید را به دو نام چرمه و خنگ، اسب زرد را سمند، اسب تیزرفتار را شولک، اسب تندرو را نَوَند، اسب بانژاد و نجیب را یَکران میگفتند. علاوه بر اینها، برای اسب از عبارت باره هم استفاده میکردند. اما از این همه واژه شاید امروز تنها یک عبارت باقی مانده و آن هم اسب است. موضوعی که شاید مصداقی بر کمرنگ شدن نقش این حیوان در زندگی ایرانیان دارد و آنها دیگر اصلا اسامی دیگر این حیوان را به یاد نمیآورند. با وجود این، آخرین آمار اعلام شده از سوی کیومرث عظیمی، مدیرعامل اتحادیه پرورش دهندگان و تولیدکنندگان اسب کشور نشان میدهد 220 هزار راس اسب در کشور وجود دارد که از این تعداد 9 هزار راس در شهرهای بزرگ کشور و 211 هزار راس آن در شهرستانها، روستاها و عشایر وجود دارند.
میگوید در کتیبههای تخت جمشید هم نشانههایی از اسب اصیل ایرانی وجود دارد. میگوید همین نژاد اسب ایرانی را خیلیها قدیمیترین نژاد این حیوان در دنیا میدانند. مازیار جمشیدخانی، از قهرمانان سوارکاری ایران ادامه میدهد: در شرایط فعلی از این اسبچه کاسپین یا خزر تنها 200 راس در کشور باقی مانده و به دلیل نبود بازار مناسب کسی میل به تکثیر این نژاد اسب ایرانی در کشور ندارد. این نژاد اسب مورد اشاره جمشیدخانی، اسبهایی است که با وجود قد کمتر از ۱۲۰ سانتیمتر، به دلیل ویژگیهایی مانند داشتن تناسب اندامی مانند اسبهای بزرگ، کمر کشیده و بدن باریک و سم بسیار سفت و بیضی شکلی که احتیاج به نعلبندی ندارد از زمره اسبهای متفاوت و خاص محسوب میشود. قیمت این اسبها هم معمولا نسبت به دیگر اسبهای ایرانی کمی ارزانتر است و برای سوارکاری نوجوانان و کالسکه کاربرد دارد. در کنار این، حتی برای پرش نیز از این اسب استفاده میکنند و همین کاربردهای این نژاد اسب ایرانی بوده که باعث شد نیم قرن پیش، از این نژاد به انگلستان ببرند. حال که این اسبها در ایران رو به انقراض هستند منابع خبری آمار دادهاند که کشور انگلیس بیشترین راس از این نژاد اسب را در اختیار دارد. علاوه بر این، اکنون این اسبچه در کشورهای نیوزلند و حتی ژاپن و فرانسه نیز وجود دارد و این کشورها توانستهاند انجمن بینالمللی اسب خزر را ثبت کنند.
اما به جز اسبچه کاسپین یا خزر، اسبهای دیگر ایرانی وضعیت بهتری دارند. از جمله این اسبها میتوان به اسبهای اصیل ایرانی یا همان عرب اشاره کرد. به گزارش اقتصادینیوز، اسبهایی که قد آنها بین 145 تا 155 سانتیمتر و مهمترین مشخصه آنها بالا بودن دم آنها حتی در هنگام حرکت است.سر کوچک و برجسته، گردن بلند و کمانی، کمر کوتاه، کپل بالا و افقی و پاهای محکم، پوست نازک، مشخص بودن رگهای آن به خصوص در سر و صاف بودن پیشانی از جمله ویژگیهای این اسبها است. آن طور که در برخی منابع آمده، از هفت گونه اسب اصیل عرب در دنیا اسبهای پرشین عرب(ترکیب نژاد ایرانی و عرب) از زیبایی بیشتری برخوردار است و به همین دلیل از این اسبها در مسابقات زیبایی هم استفاده میشود. علاوه بر این، در مسابقات پرش و درساژ نیز از این اسبها بهره میبرند. قیمت اسبهای اصیل ایرانی یا عرب از هفت میلیون تومان شروع میشود و تا به 200 میلیون تومان هم میرسد. در بازار اسبهای ایرانی اخیرا از این نژاد اسب، اسبی پنج ساله با نام آتیلا در استان آذربایجان غربی با قیمت هفت میلیون تومان، اسبی پنج ساله با نام کولاک در استان اصفهان با قیمت 20 میلیون تومان، اسبی سه ساله با نام مروارید در استان اصفهان با قیمت 40 میلیون تومان، اسبی شش ساله با نام غزاله در استان یزد با قیمت 166 میلیون تومان و اسبی 13 ساله با نام خونیا در استان یزد با قیمت 200 میلیون تومان عرضه شده است.
اسب ترکمن، نژاد دیگری از از اسبهای کشور است. اسبهایی که بیشتر به عنوان اسبهای استقامت شناخته میشوند. قد آنها به 148 تا 155 سانتیمتر میرسد و با گوشهای بلند و متحرک، دمی باریک، مفاصل قوی، سمهای محکم با زاویه مناسب ویژگیهای منحصر به فردی دارند. رنگ این اسبها بیشتر خاکستری رنگ است و بدنی کشیده و لاغر دارند. تاکنون نژادهای شناخته شده از اسب ترکمن چند نژاد یموت، آخال تکه، چناران (مخلوط از تلاقی اسب ترکمن وعرب) و گوگلان است. گشتی در بازار اسبهای ایرانی نشان میدهد که این نژاد اسب ایرانی با قیمتهای سه میلیون و 800 هزار تا 30 میلیون تومان عرضه میشوند. در بازار اسبهای ایرانی اخیرا از این نژاد اسب، اسبی شش ساله با نام مارال در استان البرز با نرخ سه میلیون و 800 هزار تومان، اسبی دو ساله با نام ستاره در استان مازندران با نرخ 12 میلیون تومان، اسبی پنج ساله با نام مالنا در استان تهران با نرخ 18 میلیون تومان و اسبی هفت ساله با نام طوفان در استان اصفهان با چند مقام قهرمانی با نرخ 30 میلیون تومان عرضه شده است. در مورد این اسبها نیز اخیرا فعالان این صنعت ابزار گلایه کرده بودند که با ممنوعیت صادرات آنها تعدادی اسبهای این گونه کاهش خواهد یافت.
اسب کرد، نژادی دیگر از اسبهای ایرانی است.از ویژگیهای این اسبها میتوان به قد متوسط در حدود 140 تا 150 سانتیمتر، بدنی کوتاه و عضلانی و مقاوم، گوشها اندکی عقب، سرسنگین، چشمها عقب با حالتی خشمگین، دست و پاهای کوتاه با سمهای سخت و محکم اشاره کرد. این اسبهای استقامت نسبت به دیگر نژادها کمخوراک هستند و در هنگام دویدن دم خود را بالا نگه میدارند. در ورزش چوگان نیز از این اسبها بهره میبرند. گشتی در بازار اسبهای ایرانی نشان میدهد که این نژاد اسب ایرانی با قیمتهای سه میلیون تا 30 میلیون تومان عرضه میشوند. در بازار اسبهای ایرانی اخیرا از این نژاد اسب، اسبی 10 ماهه با نام نگین در قزوین با نرخ سه میلیون تومان، اسبی سه ساله با نام کرال در تبریز با نرخ چهار میلیون و 500 هزار تومان، اسبی سه ساله با نام طوفان در استان مرکزی با نرخ پنج میلیون و 800 هزار تومان، اسبی هشت ساله با نام لشگر با نرخ شش میلیون و 700 هزار تومان، اسبی دو ساله با نام آراز در استان مرکزی با نرخ هشت میلیون تومان، اسبی هفت ساله با نام قیصر در استان کرمانشاه با نرخ 12 میلیون و 500 هزار تومان، اسبی پنج ساله با نام گلنار در استان همدان با نرخ 20 میلیون تومان، اسبی 17 ساله با نام بهاره در استان کرمانشاه با نرخ 30 میلیون تومان و اسبی سه ساله با نام ملاله در استان البرز با نرخ 30 میلیون تومان عرضه شده است. این چهار نژاد مهم اسب ایرانی در حالی است که شاعرانی مانند عمر خیام در آثار خود به بیش از 40 گونه اسب اشاره کردهاند. گونههایی به مانند الوسچرمه، سرخچرمه، تازیچرمه، خنگ، بادخنگ، مگسخنگ، سبزخنگ، پیسه کمیت، کمیت، شبدیز، خورشید، گور سرخ، زردرخش، سیارخش، خرماگون، چشینه، شولک، پیسه، ابرگون، خاکرنگ، دیزه، بهگون، میگون، بادروی، گلگون، ارغون، بهارگون، آبگون، نیلگون، ابرکاس، باوبار، سپیدزرده، بورسار، بنفشهگون، ادس، زاغچشم، سبزپوست، سیمگون، ابلق و سمند که امروز شاید کمتر کسی از سرنوشت عمده این گونهها خبر داشته باشند.شاید در آینده باید به تدریج اسبهای دیگر ایرانی مانند اسبچه خزر را هم به این لیست اضافه کنیم!
