«دنیس راس» یکی از مقامات سابق وزارت خارجه و شورای امنیت ملی آمریکا در روزنامه لسآنجلس تایمز نوشت:
رسیدن به توافق بر سر برنامه هستهای ایران میتواند خیلی بدتر از آن باشد که در کل هیچ توافقی صورت نگیرد. ماه گذشته در نخستین نشست مشترک ایران و 1+5 بر سرنامه هسته ای ایران از زمان انتخاب حسن روحانی، ایران گام غیرقابل پیش بینی را برداشت: ایران مذاکره کرد. برای نخستین بار، ایران یک چشم انداز واقعی از پایان بازی برای مذاکره با 6 قدرت بین المللی و چگونگی کسب آن، ارائه کرد.
با این حال، برخلاف انتظارها، ایران هیچ امتیازی را در این مذاکرات پیشنهاد نکرد تا سوالات جدی درباره اهداف فعالیت های هسته ایران همچنان باقی بماند. در دور دیگر گفتوگوها که قرار است هفته آینده برگزار شود، مذاکرهکنندگان آمریکا تلاش میکنند تا قواعدی را دنبال کنند که نشان میدهد منافع کلیدی در خطر است.
به نوشته این روزنامه، مسئلهای که برای امنیت ملی آمریکا اهمیت ویژهای دارد این است که همچنان تلاش کند تا از ایران با قابلیت تسلیحات هستهای جلوگیری کند. آمریکا ترجیح میدهد از طریق توافق دیپلماتیک به این هدف خود دست پیدا کند اما دیپلماسی میتواند تنها یک ابزار برای رسیدن به آن هدف باشد.
جان کری، وزیر خارجه آمریکا، پیش از این گفته بود که «یک توافق بد بدتر از آن است که هیچ توافقی صورت نگیرد.» دست یابی به توافق بر پایه منافع خود همچنان در موضوع برنامه هسته ای ایران وجود دارد؛ باید در نظر داشت که مشروعیت تلاش های آمریکا و تلاش اسرائیل برای ممانعت از پیشرفت در برنامه هسته ای ایران بوسیله عملیات نظامی اعتبار آمریکا را از بین خواهد برد.
بنابراین آمریکا باید تنها یک توافق با پارامترهای خاص را دنبال کند و تضمین کند که این توافق واقعاً منافع آمریکا و همپیمانان این کشور را تأمین میکند. همانطور که در گزارش جدید مرکز تحقیقات (JINSA)، شش اصل برای هدایت مذاکرات با ایران وجود دارد.
نخست، ایران باید نگرانی های برجسته بین المللی را حل کند. آژانس جهانی انرژی اتمی، بارها از اینکه ایران آماده همکاری در خصوص فعالیت های برنامه هسته ای خود نیست شکایت کرده است. آژآنس در سال 2011 همچنین از نگرانی عمیق و فزاینده خود از حل نشدن موضوعات مرتبط با برنامه هسته ای ایران شامل موضوعاتی که نیاز به شفاف سازی دارد خبر داد. ایران باید به سرعت به همه نگرانی های آژانس بین المللی انرژی اتمی به عنوان بخشی از توافق پاسخ بگوید.
دوم، ایران باید به الزامات قوانین بین المللی بپیوندد. محکومیت های متعدد برنامه هسته ای ایران از سوی سازمان انرژی اتمی، شورای امنیت سازمان ملل را بر آن داشت تا 6 قطعنامه در خصوص برنامه هسته ای ایران صادر کند و از تهران بخواهد تا همه برنامه غنی سازی و بازفناوری هسته ای را تعلیق کند و بدون هیچ تاخیری اقدامات شفاف سازی را اجرا کند.
ایران بارها مشروعیت این قطعنامه ها را به چالش کشیده و اعلام کرده است پیمان منع گسترش سلاح هسته ای با ان پی تی، حق این کشور را برای غنی سازی اروانیوم به رسمیت می شناسد.
سوم، انکار قابلیت تولید سلاح های هسته ای ایران. نگرانی اصلی درباره برنامه هسته ای ایران این است که این کشور در آستانه تولید اورانیوم کافی برای تولید سلاح هسته ای قرار دارد. یک توافق قابل قبول نه تنها این قابلیت ایران را متوقف می کند بلکه این توانایی را باید به عقب نیز بازگرداند. دست یابی به این موضوع مستلزم اعمال محدودیت هایی بر اندازه و سطح غنی سازی اورانیوم است.
چهارم، تحمیل بازرسی های سختگیرانه علیه ایران. اینکه ایران با حصول توافق موافقت کند به این معنا نیست که به آن عمل کند. مذاکره کنندگان در نشست های هسته ای باید از ایران بخواهند تا با بازرسی های سرزده از تاسیسات هسته ای این کشور موافقت کند.
پنجم، مذاکره از موضع قدرت. مذاکرهکنندگان باید از موضع محکم مذاکره کنند. ایران در موارد کمی مصالحه کرده است و آن به واسطه تهدید به زور بوده است. موفقیت این مذاکرات این بوده است که ایران به این امر پی برده است که اگر مذاکرات شکست بخورد، پیامدهای مخرب و واقعی برای این کشور خواهد داشت.
راهکار نهایی این است که وقت را تلف نکنید. ایران احتمالاً تا اواسط سال 2014 و شاید زودتر، به توانمندی هستهای غیرقابل کشف دست پیدا میکند و در این صورت زمان اندکی برای مذاکره و اجرای یک توافقنامه باقی میماند. احتمال میرود «محمد جواد ظریف» وزیر خارجه ایران در نشست ژنو یک جدول زمانی برای جمعبندی مذاکرات ارائه دهد اما با توجه به پیشرفت هستهای ایران در 18 ماه گذشته و فعالیتهای اعلام نشده قبل از آن، مذاکره کنندگان نباید برنامهای را بپذیرند که فراتر از زمانی برود که دیگر نتوان به هیچ طریق از ایران هستهای جلوگیری کرد.
این روزنامه آمریکایی در پایان با اشاره به این 6 راهکار نتیجهگیری کرد که مذاکرهکنندگان 1+5 باید به این قواعد توجه کنند تا از هرگونه اشتباه جلوگیری کنند و هرگونه توافقنامهای که این قواعد را نقض میکند، دوری کنند.