شهرفروشی کرد‌‌ند‌ مثل «کلیه فروشی»!

به گزارش گروه بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین روزنامه "قانون" در گفت و گویی کوتاه به مصاحبه با محسن هاشمی گزینه شهرداری تهران پرداخته است:

به احتمال فراوان فردا تکلیف شهردار تهران مشخص می شود و یکی از این دو نفر ؛ محمد باقر قالیباف شهردار فعلی تهران یا محسن‌هاشمی شهردار می شوند. قالیباف از حمایت اصولگرایان و‌هاشمی هم از حمایت اصلاح طلبان شورای شهر تهران برخوردار هستند . آرای این 2 آنقدر به‌هم نزدیک است که نمی توان با جرات گفت از فردا به بعد شاید دیگر قالیباف شهردار نباشد. اما اگر همه گمانه زنی‌ها را هم نخواهیم باور کنیم اشاره ای کوچک این احتمال را تقویت می کند که شاید از فردا به بعد قالیباف دیگر آقای شهردار نباشد . المانیتور می نویسد که روحانی به قالیباف گفته است نمی توانم کمکی کنم چرا که محسن‌هاشمی 17 رای دارد. اگر فردا فرزند آیت ا...‌هاشمی این تعداد رای را داشته باشد، کار تمام است. او شهردار می شود . محسن‌هاشمی از چند هفته پیش‌، دیپلماسی رسانه ای به راه انداخته و در گفت و گو با رسانه‌های مختلف آسیب‌ها و مشکلات مدیریتی تهران و فرصت‌های پیش رو را تشریح کرده است. وی در آستانه رای گیری نهایی در شورای شهر در گفت و گو با «قانون» از برنامه ریزی در تهران می گوید. نه بعنوان یک گزینه احتمالی شهرداری تهران بلکه بعنوان فردی که بیش از دو دهه از عمر کاری اش را در نهاد شهرداری سپری کرده است‌، درباره مدیریت و برنامه ریزی در این نهاد چه نظری دارید؟ از سال 1290 تا کنون حدود 59 شهردار در تهران مشغو ل به‌کار شدند . یعنی به‌طور متوسط هر شهردار کمتر از دو سال در پایتخت روی کار مانده است . علم مدیریت می گوید که تصدی یک پست چنانچه در کمتر از دو سال باشد امکان اعمال برنامه وجود ندارد . چراکه برنامه یعنی تدوین‌، تصویب و اجرا که این مراحل در یک سازمان آنهم به عریض و طویلی شهرداری تهران وجود ندارد. بنابراین در این سال‌ها تهران همیشه از برنامه چشم انداز دراز مدت‌، برنامه‌های هم راستا منطبق بر آن چشم انداز محروم بوده است. اگر در سابقه برنامه ریزی بخواهیم بعد از انقلاب را بررسی کنیم می‌بینیم که فقط دو شهردار یعنی آقایان کرباسچی و قالیباف توانستند هر کدام مدت 8 سال در مدیریت شهرداری تهران بمانند . بقیه شهردارها‌، مدت کمی در مسند شهرداری بودند که نتوانستند برنامه ریزی دقیقی داشته باشند. آنوقت برنامه ریزی در دوره آقایان کرباسچی و قالیباف اعمال شد ؟ این دو البته که به فکر برنامه ریزی افتادند ولی خیلی دیر و با مسائلی که خواهم گفت در دوره آقای کرباسچی تهران 80 نوشته شد. ولی همین طرح تا نوشته شد و تصویب شده سال‌های 76_ 75 فرارسید و تا اجرا بکنند آن اتفاقات برای آقای کرباسچی افتاد از آن تاریخ به بعد ما دیگر برنامه نداشتیم تا سال 1388 . آقای قالیباف هم که سال 1384 شهردار شد. اولین برنامه ایشان را سال 1388 دادند تا سال 1392 علت اش هم این بوده که بعد از آقای کرباسچی آقای الویری 2 سال‌، آقای ملک مدنی 1 سال‌، آقای مقیمی‌چند ماه‌، آقای احمدی نژاد 2 سال و بعد آقای قالیباف بود . در نتیجه می‌بینید که تهران کاملا بی برنامه بود. اگر بخواهیم همین برنامه 4 ساله اخیر را در دوره آقای قالیباف بعنوان دم دست ترین برنامه نقد کنیم چه می توان گفت ؟ در سال 1388 هم برنامه نوشته و تصویب شده است. سال 1389 کم وارد فضای انتخاباتی 92 می‌شدیم. افرادی که در شهرداری فکر انتخاباتی داشتند برنامه تصویبی را به برنامه عملیاتی 92 - 90 تبدیل کردند که متأسفانه در آن آرامش در طراحی و تصمیم گیری برنامه ریزی و اجرا نبود چون انتهای اکثر فعالیت‌ها را اردیبهشت 1392 بستند. یکماه قبل از انتخابات . بنابراین، برنامه ای حالتی انتخاباتی داشت. برای اجرای این برنامه بودجه شهرداری تهران جهش بالایی پیدا کرد و به رقمی‌کمتر از 11 هزار میلیارد تومان رسید . چرا که برای اجرای این برنامه به نقدینگی بالایی احتیاج بود و چون درآمد پایداری در حد 10 یا 11 هزار میلیارد در تهران نبود مجبور به شهرفروشی شدند. برای اینکه بودجه شفاف باشد باید درآمد شفاف باشد . قبل از شفافیت هزینه باید به شفافیت درآمد بپردازیم . برای اینکار مهم خرد جمعی است و آرامش در تصمیم گیری و اجرا. چهار اصل اساسی را مهم‌ترین ویژگی‌های مدیریت بهینه شهر تهران می‌دانم . " اتکا به خردجمعی و آرامش در تصمیم گیری و اجرا "، "پرهیز از قانون‌گریزی"‌، "درآمد پایدار " و " توسعه پایدار" چهار اصلی است که شهرداری تهران باید به انها پایبند باشد تا به برنامه‌های بعدی ورود کند و نهایتا هم در برنامه صورت گرفته از شفافیت برخوردار باشد. همین بودجه شهرداری تهران چگونه هزینه می شود ؟ شما آن‌را چقدر درست می‌دانید؟ بودجه شهرداری برای سال 92 حدود 10 هزار میلیارد تومان است. از این مبلغ 3هزار 800 میلیارد‌تومان را برای حقوق و نگهداشت شهر بصورت بودجه جاری هزینه می‌شود. اگر فرض کنیم درآمد شهرداری حدود 10 هزار میلیارد است . باید دید از این مبلغ چند درصد درآمد پایدار است. به گفته مسئولان شهرداری حدود 30 درصد درآمد پایدار است و 70 درصد غیر پایدار. یعنی 7 هزار میلیارد از روش غیر اصولی و تغییر کاربری و در شهر صدمه می‌زنیم . در حالیکه وظیفه شهرداری حفظ و اداره شهر است نه اینکه با مجوزهای بی قاعده ساخت و ساز و تراکم فروشی به شهر صدمه بزند. مثل فردی که کلیه یا دیگر اعضای بدن خود را بفروشد‌، شهر لطمه دید. متاسفانه هم آمار و ارقام و هم ظاهر شهر از ساخت و سازهای بی‌قاعده حکایت دارد که علاوه بر کارشناسان شهری مردم عادی هم می‌توانند این نابسامانی را مشاهده کنند. درآمد‌های شهرداری تهران از کجا می‌آید؟ درآمد پایداری شهرداری در تهران از طریق عوارض نوسازی و خدمات پسماند و عوارض کسب و پیشه تامین می‌شود. البته تهرانی‌ها مالیات‌های مختلفی را به دولت پرداخت می‌کنند از جمله مالیات بر ارزش افزوده که اخیرا تجمیع شده. دولت و وزارت اقتصادو دارایی وصول می‌کنند و بخشی از آن را به شهرداری تهران باز می‌گردانند. در سال 90 حدود 400 میلیارد تومان عوارض نوسازی و کسب پیشه و خدمات پسماند دریافت شده است. از مالیات ارزش افزوده هم در حدود 1000 میلیارد تومان دریافت می‌شود. نهایتا حدود 2000 میلیارد تومان درآمد پایدار از جهات مختلف به دست می‌آید. البته عوارض ساخت و ساز و تراکم و پذیره بحث دیگری است که البته در وضعیت فعلی شهر باید محدود شود. شهرداری فرصت‌هایی را هم برای سرمایه گذاری در شهر تهران برای بخش خصوصی فراهم می‌سازد که از این جهت نیز درآمدهایی به دست می‌آورد. خب، شهرداری تهران که چاه نفت ندارد. چگونه می شود برای این نهاد دارآمد پایدار داشت ؟ درآمد پایدار، درآمدی است که برای کسب آن به شهر صدمه نزنیم. در دنیا شهرهای بزرگ به هیچ وجه شهرفروشی نمی کنند مگر براساس طرح جامع، موضعی و تفصیلی، جایی باشد که طرح اجازه دهد و کاملابراساس قانون شکل می گیرد و درآمدی که به دست می آورند مانند درآمد حاصل از فروش نفت است. اما در طول این هشت سال نزدیک به 60 هزار میلیارد تومان، هزینه شده است. از این 60 هزار میلیارد تومان متوسط 20 درصد آن پایدار بوده است. یعنی بین 12 تا 15 هزار میلیارد تومان درآمد پایدار داشته ایم و باقیمانده اش که چیزی در حدود 45 هزار میلیارد تومان است عمدتا از طریق فروش مازاد تراکم و صدمه زدن به شهر بوده است. علت این است که به سراغ ساده ترین روش برای کسب درآمد رفته ایم. در نتیجه باید راه حل‌های بهتری پیدا کنیم. همان‌طور که گفتم یکی از اثرات بی‌برنامگی در شهر تهران این است که میلیاردی هزینه کنیم ولی با اولویت نباشد. از 10 هزار میلیارد تومان در قانون بودجه سالیانه شهر تهران حدود 3 هزار و 500 میلیارد آن در حوزه حمل و نقل هزینه می‌شود که عمدتا خودرو محور است و در مواردی مانند فرهنگ‌، هویت اسلامی‌و ملی هزینه‌های قابل توجهی در بودجه شهرداری دیده نمی شود . اگر هم که هست که قاعدتا باید باشد هزینه‌ها عمدتاً جاری است و عمق فرهنگی - اجتماعی آن کم است. البته هزینه میلیاردی در بخش حمل و نقل ظاهرا خوب است ولی برخی می گویند طرح‌هایی مانند پل صدر ضرورت نداشت ؟ بر اساس برنامه‌های کلان کشوری و همچنین اولویت‌های شهر تهران‌، باید هزینه‌های حمل و نقل در پایتخت به سمت حمل و نقل عمومی‌گرایش پیدا کند تا نهایتا وضعیت آلودگی هوا و دیگر مشکلات جاری شهری حل شود ولی این هزینه‌ها متاسفانه بیشتر در حوزه حمل و نقل شخصی و خودرو محور است. یعنی عمده هزینه برای ساخت معابر‌، اتوبان و در جهت استفاده خودروهای شخصی است. پل هوایی صدر و... عمدتا بر اساس سیاست خودرو محوری بود که هم هزینه‌های زیربنایی را بالا می‌برد و متأسفانه به حمل و نقل عمومی‌کمک نمی‌کند. یعنی برای شما اولویت مواردی جز کارهایی مانند پل صدر است؟ قرار است که حمل و نقل عمومی‌را اولویت بدانیم باید بجای این کار‌ها خطوط مترو و اتوبوسرانی شهری را گسترش بدهیم . کارشناسان به اجماع معتقدند که توسعه خطوط مترو عدالت محورتر از توسعه حمل و نقل خودوریی آنهم از نوع پل صدر است. البته آقای قالبیاف گفته اند که بعد از شما مترو رشد داشته است ؟ هم اکنون باید حداقل 250 کیلومتر خطوط مترو داشته باشیم که متأسفانه 130 کیلیومتر خطوط مترو راه اندازی شده است. باید 30 در صد آمد و شد در شهر با مترو باشد که الان 6 درصد آن فقظ با متروست . براساس قانون توسعه حمل و نقل عمومی‌و مدیریت مصرف سوخت باید 25 درصد تاکسی 20 در صد اتوبوس و 30 درصد مترو و ریل باشد. برنامه شهرداری این بوده که طول این 8 سال 120 کیلومتر مترو بسازیم. 50 کیلومتر ساختیم و حدود 35 کیلومتر تونل آماده است. که متأسفانه هنوز باید هزینه زیادی شود تا امکان مسافرگیری فراهم شود. یعنی اینکه آقای قالیباف می‌گوید 166 کیلومتر ساخته ام درست نیست ؟ 130 کیلومتر به اضافه 35 کیلومتر تونل آماده است . یعنی ایراد در برنامه پر تنش است یا در دیدگاه غلط ؟ شما چه اعتقادی دارید؟ من می‌گویم اگر آرامش در تصمیم گیری و برنامه ریزی نباشد ناخود آگاه به پرو‍ژه‌هایی ورود می‌کنید که مدیریت آن را بر عهده ندارید. تعداد پروژه‌های نیمه تمام زیاد می شود و مجبور می‌شوید کاملاً از برنامه خارج شوید. زلزله هم از مهم‌ترین دغدغه‌های شهروندان تهرانی است‌، شما هم در برنامه خود به این موضوع توجه کردید ؟ تهران در منطقه فعال زلزله‌خیزی با ساختمان‌هایی آسیب‌پذیر در برابر زلزله قرار دارد. یکی از پرمخاطره‌ترین شهرهای جهان است. اکنون در تهدید جدید زلزله خانمان سوز قرار دارد. آمارها نشان می‌دهد که در طول سال‌های گذشته حدود هزار زلزله کوچک و نسبتا بزرگ در شعاع 100 کیلومتری تهران ثبت شده است. بزرگ ترین زلزله تاریخی ثبت شده تهران بیشتر 7 ریشتر بوده است. این موضوع از نکات مهم طرح‌های جامع و تصمیم گیری مسوولان محلی، استانی و کشوری است. و در انتها بیکاری و اشتغال برای مردمی که بیشتر ایشان با سواد هستند‌، شما این مسئله را چگونه ارزیابی می کنید؟ تهران جمعیتی نسبتا جوان دارد یعنی 70درصد بین 15 تا 60 ساله هستند. پیرها کمتر از 6درصد است لذا مسئولیت مسئولان را برای ایجاد شغل و کار دو چندان می‌کند. تعداد مردان در تهران از زنان بیشتر است. داشتن آمار بالای طلاق و زنان بیوه نمی‌تواند مناسب تهران باشد. 95درصد مردم تهران باسوادند که بسیار مهم است. تهران مهاجر پذیری بالایی را تجربه کرده است. به‌طوری‌که در زمان پیروزی انقلاب حدود 5/4 میلیون نفر جمعیت داشته است. اکنون از 8 میلیون نفر عبور کرده است. جمعیت شب و روز آن حداقل 1 تا 2 میلیون نفر تفاوت دارد. تهران رشد سالانه 5درصد را در سال‌های 1335 تا 1355 تجربه کرده است. ولی هم اکنون رشد متعادلی حدود 4/1درصد از نظر جمعیتی پیدا کرده است. ولی شهرهای اقماری اطراف آن که اکنون نمی‌شود آنها را از تهران جدا دید، هم اکنون رشدی حدود 5درصد تا 7درصد را نیز تجربه می‌کنند. البته اگر مدیریت نشوند خطر بالقوه‌ای را از نظر اجتماعی و اقتصادی برای تهران ایجاد می‌کنند. سهم جمعیتی تهران از جمعیت کل کشور حدود 12درصد ولی از جمعیت شهری کشور بیش از 16درصد است در تهران حدود 5/2 میلیون خانوار زندگی می‌کنند.