عصر جدید بیت‌کوین و طلا؟ | سنت‌شکنی بازارها بعد از افزایش نرخ‌بهره

گروه اقتصاد جهان؛ دانیال رحیمی؛ دیدگاهی که معمولا میان سرمایه‌گذاران رواج دارد، این است که رابطه بازار‌ها با نرخ بهره فدرال‌رزرو را مستقیم و مکانیکی فرض می‌کنند. پیش از جلسه فدرال‌رزرو نیز برخی تحلیلگران انتظار داشتند افزایش نرخ بهره، بازار‌ها و به‌ویژه طلا و بیت‌کوین را با ریزش سنگینی روبه‌رو کند.

اما موضوعی مهم‌تر از افزایش نرخ بهره و ارتباط آن با تغییر روند بازار‌های مالی وجود دارد: بازار‌ها پیش از وقوع یک رویداد، پیامد‌های احتمالی آن را قیمت‌گذاری می‌کنند؛ بنابراین وقتی بازار پس از نشست جکسون‌هول و انتشار آمار تورم آمریکا، احتمال زیادی برای افزایش نرخ بهره قائل شده بود، خود خبر افزایش نرخ بهره دیگر نمی‌توانست به‌تنهایی تغییرات عجیبی در کوتاه‌مدت ایجاد کند.

بازار‌ها معمولاً به اتفاقاتی واکنش سنگین نشان می‌دهند که انتظار آن را نداشته‌اند یا اطلاعات کافی درباره آن دریافت نکرده‌اند. از همین رو، بخش قابل‌توجهی از نوسانات پس از نشست فدرال‌رزرو نه به اصل افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره، بلکه به جزئیات بیانیه، لحن کوین وارش و مسیر ترسیم‌شده در دات‌پلات مربوط بود.

علت ریزش و بازیابی بازار‌ها چه بود؟

فدرال‌رزرو نرخ بهره را با ۲۵ واحد پایه افزایش به محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد رساند؛ تصمیمی که تا حد زیادی در قیمت دارایی‌ها منعکس شده بود. شوک اصلی زمانی شکل گرفت که سرمایه‌گذاران اظهارات وارش را هاوکیش ارزیابی کردند و دات‌پلات نیز نشان داد ۱۶ نفر از ۱۸ عضو شرکت‌کننده، نرخ بهره پایان سال ۲۰۲۶ را بالاتر از سطح فعلی پیش‌بینی می‌کنند. این برآورد به معنای آن بود که بیشتر اعضا دست‌کم یک مرحله افزایش دیگر را محتمل می‌دانند.

بازار در نخستین واکنش، احتمال داد افزایش نرخ بهره به یک حرکت منفرد محدود نشود و سیاست پولی انقباضی برای مدت بیشتری ادامه پیدا کند. تقویت شاخص دلار و افزایش بازده اوراق نیز فشار مضاعفی بر دارایی‌های بدون بازده مانند طلا و دارایی‌های پرریسک مانند سهام و رمزارز‌ها وارد کرد.

وارش در پاسخ به خبرنگار نیویورک‌تایمز درباره احتمال تداوم افزایش نرخ بهره، از ارائه راهنمایی آینده‌نگر خودداری کرد و گفت درباره تصمیم‌های بعدی پیش‌داوری نمی‌کند. او تأکید کرد به‌جای تعهد به یک مسیر مشخص، براساس چارچوب سیاستی خود و ارزیابی تحولات اقتصادی تصمیم خواهد گرفت.

این سخنان  احتمال افزایش دوباره نرخ بهره را رد نکرد و باعث برداشت انبساط پولی از سوی بازارها نیز نشد. بازیابی قیمت دارایی‌ها را باید بیشتر نتیجه هضم شوک اولیه، قیمت‌گذاری قبلی افزایش نرخ بهره، تعدیل انتظارات تورمی، کاهش قیمت نفت و بسته‌شدن بخشی از موقعیت‌های فروش دانست؛ درحالی‌که دات‌پلات همچنان از احتمال تداوم سیاست انقباضی حکایت داشت.

طلا چگونه افت خود را جبران کرد؟

قیمت جهانی طلا هم‌زمان با اعلام تصمیم فدرال‌رزرو و سخنان هاوکیش وارش با فشار فروش روبه‌رو شد و در مقطعی تا محدوده ۴ هزار و ۲۵۰ دلار عقب نشست. افزایش بازده اوراق و تقویت دلار، هزینه فرصت نگهداری طلا را بالا برد و زمینه افت سریع قیمت را فراهم کرد.

با گذشت چند روز، طلا نه‌تنها بخش عمده کاهش خود را جبران کرد، بلکه دوباره به محدوده ۴ هزار و ۳۷۸ دلار رسید؛ سطحی بالاتر از قیمت ثبت‌شده در زمان برگزاری نشست. کاهش قیمت نفت و تعدیل بخشی از نگرانی‌های تورمی، همراه با پوشش موقعیت‌های فروش و تداوم تقاضای ناشی از ریسک‌های ژئوپلیتیک، به بازگشت خریداران کمک کرد؛ بنابراین بازیابی طلا را نمی‌توان فقط نشانه تغییر نگاه بازار به نرخ بهره دانست. این فلز هم‌زمان از مسیر دلار، بازده واقعی اوراق، انتظارات تورمی و تقاضای پناهگاه امن تأثیر می‌پذیرد و ترکیب این عوامل زمینه جبران افت اولیه را فراهم کرد.

بیت‌کوین از محدوده ۷۵ هزار دلار فاصله گرفت

بیت‌کوین نیز پس از تصمیم فدرال‌رزرو نوسان شدیدی را تجربه کرد و در واکنش اولیه به محدوده ۷۵ هزار دلار نزدیک شد. افزایش نرخ بهره و احتمال ماندگاری سیاست پولی سخت‌گیرانه، جذابیت این دارایی‌ را کاهش داد. 

با کاهش نگرانی از آغاز یک چرخه سریع و از پیش تعیین‌شده افزایش نرخ بهره، تقاضا به بازار رمزارز‌ها بازگشت و بیت‌کوین تا محدوده ۸۱ هزار و ۴۸۰ دلار رشد کرد. این حرکت نشان داد معامله‌گران پس از هضم سخنان وارش، سناریوی بدبینانه نخستین ساعات را تعدیل کرده‌اند.

این بازیابی لزوماً به معنای پایان فشار سیاست پولی نیست. بیت‌کوین همچنان نسبت به تغییر بازده اوراق، قدرت دلار و میزان نقدینگی حساس است؛ اما واکنش اخیر نشان داد بخش زیادی از تصمیم فدرال‌رزرو پیش از نشست در قیمت آن منعکس شده بود.

قدرت نمایی بازار سهام

بازار سهام آمریکا نیز ابتدا از افزایش بازده اوراق و لحن انقباضی فدرال‌رزرو آسیب دید. بالارفتن نرخ تنزیل، ارزش فعلی سود‌های آینده شرکت‌ها را کاهش می‌دهد و معمولاً فشار بیشتری بر سهام رشدی و شرکت‌های فناوری وارد می‌کند.

بااین‌حال، تأکید وارش بر استحکام اقتصاد، رشد سرمایه‌گذاری و وضعیت مناسب بازار کار، سوی دیگری از پیام فدرال‌رزرو را نشان داد. افزایش نرخ بهره در شرایطی اتفاق افتاد که بانک مرکزی اقتصاد آمریکا را مقاوم می‌دانست، نه در آستانه رکود. همین برداشت به سرمایه‌گذاران اجازه داد بخشی از نگرانی‌های خود را کنار بگذارند و میان فشار نرخ بهره و چشم‌انداز درآمد شرکت‌ها تعادل برقرار کنند.

به همین دلیل، پس از فشار فروش اولیه، شاخص‌های سهام بخشی از افت خود را جبران کردند. بازار درواقع به این جمع‌بندی رسید که فدرال‌رزرو فعلاً در حال مقابله با تورم در اقتصادی نسبتاً قدرتمند است؛ هرچند ادامه رشد بازده اوراق می‌تواند بار دیگر ارزش‌گذاری سهام را تحت فشار قرار دهد.

افزایش سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی نیز از عواملی است که بازارسهام آمریکا را بیش از گذشته نسبت به افزایش نرخ بهره مقاوم کرده‌است

پیام مشترک اوراق و انتظارات تورمی چیست؟

بازده اوراق یک‌ساله آمریکا تا حدود ۴.۴۲ درصد و بازده اوراق ده‌ساله تا نزدیکی ۵ درصد افزایش یافته است. حرکت اوراق کوتاه‌مدت نشان می‌دهد بازار هنوز احتمال ماندگاری نرخ بهره در سطوح بالا را جدی می‌گیرد؛ درحالی‌که رشد بازده ده‌ساله فقط از سیاست روز فدرال‌رزرو ناشی نمی‌شود و نگرانی‌های بلندمدت‌تری را بازتاب می‌دهد.

وارش برای افزایش بازده اوراق بلندمدت سه عامل اصلی را برشمرد: تقویت اقتصاد آمریکا، افزایش رقابت برای جذب سرمایه در پی رشد هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌های بزرگ و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک. از نگاه او، افزایش بازده ده‌ساله را نمی‌توان تنها به تورم یا تصمیم یک نشست نسبت داد؛ زیرا این اوراق تحت‌تأثیر هم‌زمان چشم‌انداز رشد، تقاضای سرمایه و ریسک‌های جهانی قیمت‌گذاری می‌شود.

در سوی دیگر، انتظارات تورمی پنج‌ساله به حدود ۲.۳۱ درصد و انتظارات ده‌ساله به حدود ۲.۳۳ درصد رسیده است. این ارقام همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال‌رزرو هستند، اما عقب‌نشینی آنها از اوج‌های اخیر نشان می‌دهد بازار فعلاً انتظار ندارد تورم بلندمدت از کنترل خارج شود. برآورد تورم یک‌ساله بانک فدرال‌رزرو کلیولند نیز در محدوده ۲.۶۴ درصد قرار دارد و بیانگر آن است که فشار‌های کوتاه‌مدت هنوز کاملا رفع نشده‌اند.

درمجموع، پیام بازار اوراق دوگانه است: نرخ‌های بالا ممکن است برای مدتی ادامه پیدا کنند، اما انتظارات تورمی بلندمدت هنوز مهارگسیخته نشده است. همین ترکیب به بازار‌های ریسکی و طلا فرصت داد پس از شوک اولیه بخشی از افت خود را جبران کنند، هرچند بازده نزدیک به ۵ درصدی اوراق ده‌ساله همچنان یک مانع جدی برای ادامه رشد دارایی‌هاست.

ادامه مسیر چگونه است؟

پس از گذشت چند روز از جلسه کمیته بازار باز فدرال‌رزرو، بازار‌ها بخش مهمی از ریزش اولیه خود را جبران کرده‌اند و اونس جهانی طلا حتی به سطحی بالاتر از زمان نشست رسیده است. بیت‌کوین نیز از کف کوتاه‌مدت خود فاصله گرفته و بازار سهام بخشی از فشار فروش را پشت سر گذاشته است.

بااین‌حال، این بازیابی به معنای پایان نااطمینانی نیست. مسیر بعدی بازار‌ها به داده‌های اقتصادی، قیمت انرژی، تحولات ژئوپلیتیک و رفتار بازده اوراق بستگی دارد. اگر فشار‌های تورمی دوباره تشدید شود یا فدرال‌رزرو افزایش‌های بیشتری را ضروری بداند، بازده اوراق و دلار می‌توانند بار دیگر بر طلا، سهام و رمزارز‌ها فشار وارد کنند.

در جهانی که مدام در حال تحول است و شوک‌های عرضه، تعرفه‌ها و جنگ‌ها مسیر اقتصاد را تغییر می‌دهند، پیش‌بینی قطعی بازار‌ها پیش از دریافت اطلاعات جدید رفتاری پرریسک محسوب می‌شود. بازار‌ها براساس اطلاعات موجود واکنش نشان می‌دهند و در فضایی مملو از نااطمینانی، تنها مدیریت ریسک است که می‌تواند سرمایه‌گذار را در برابر نوسانات ناشی از عوامل خارجی محافظت کند.