سناریوی تغییر دامنه نوسان در شرایط نه جنگ نه صلح | ریزش سال ۹۹ بازار سهام منطقی بود؟

گروه اقتصادی؛ قوانین بازار سهام نقش مهمی در بازدهی آن دارند. اگر قوانین به گونه‌ای اعمال شوند که امنیت و جذابیت بازار افزایش پیدا کند، بازدهی بازار در شرایط عادی، مانند بازدهی سهام در شرایط بسیار مطلوب با وجود قوانین محدود کننده خواهد بود. وجود دامنه نوسان در معاملات سهام یکی از قوانینی است که سال‌ها مورد بحث بوده و منتقدان زیادی دارد.

در همین رابطه محمدعلی احمدزاد اصل، کارشناس بازار سرمایه معتقد است؛ افزایش دامنه نوسان باید به شکل کنترل شده صورت گیرد تا در شرایط ملتهب ضرری به سهامداران وارد نشود.

مشروح گفت‌وگوی اقتصادآنلاین را با محمدعلی احمدزاد اصل می‌خوانید.

*****

*آقای احمدزاد؛ این روز‌ها صحبت از تغییر دامنه نوسان زیاد است. شما دامنه فعلی را مناسب می‌دانید؟

آن چیزی که در اواخر اردیبهشت اتفاق افتاد و بازار باز شد، یک اتفاق خوب یعنی حفظ دامنه نوسان سه‌درصدی بود و توانست التهابات بازار را کاملاً کنترل کند. به نظر من، این تصمیم کاملاً به‌جا و عاقلانه بود. ولی در شرایط فعلی، بازنگری در دامنه نوسان و افزایش آن در شرایط نرمال، اقتضای بازار است. برای اینکه بازار از این فضای فراز و فرود خارج شود و مقداری بورسی‌تر شود، نیاز داریم که این دامنه نوسان را مقداری افزایش دهیم.

البته نهاد ناظر هم ملاحظاتی دارد و یک‌سری نظرهای کارشناسان، نهاد‌ها و کانون‌ها وجود دارد که به نظر من باید مقداری از نظرات آنها هم بهره گرفته شود. طبیعی است که در این شرایط بتوانند دامنه نوسان را افزایش دهند تا به تقاضای بازار پاسخ داده شود و در واقع حداقل سفته‌بازی نیز کاهش پیدا کند.

باید به دامنه نوسان مثبت و منفی پنج درصد برسیم

*به نظر شما چه بازه نوسانی مطلوب است؟

بستگی دارد. الان بحث اهرمی‌ها و سهامی‌ها و صندوق‌ها مطرح است. باید یک جامع‌نگری در این زمینه وجود داشته باشد و متناسب با تقاضایی که وجود دارد، برای مدیریت تقاضا و جذب سرمایه و همچنین جذب منابع نقدینگی، این کار صورت بگیرد. خیلی خوب خواهد بود که این افزایش به‌صورت هدایت‌شده، مدیریت‌شده و کنترل‌شده انجام شود و دامنه نوسان، حداقل تا مثبت و منفی پنج درصد افزایش پیدا کند.

دامنه نوسان نمادها نباید یکسان باشد

*آیا دامنه نوسان همه نماد‌های بورسی به شکل یکسان تعیین شود؟ مثلا بازار پایه مانند شاخص‌سازان نوسان کند؟

در آن بخش خیلی نمی‌توانم اظهارنظر کنم، چون خودم هم معمولاً در این بازار نیستم و ریسک آن بالاست. این موضوع می‌تواند ریسک آن را کاهش دهد و باعث شود نوسانات غیرمتعارف و ایجاد صف‌های کاذب، چه در سمت فروش و چه در سمت خرید، کاهش پیدا کند. برای کنترل این موارد باید تمهیدات خوبی اندیشیده شود. دامنه نوسان بازار پایه باید مقداری بیشتر افزایش پیدا کند.

*آقای احمدزاد، ما گاهی با اختلال در سامانه‌های معاملاتی مواجه هستیم. افزایش دامنه نوسان در روز‌هایی که با اختلال هسته یا سامانه‌ها مواجه هستیم، دردسرساز و موجب زیان عده زیادی از افراد نمی‌شود؟

به جای اینکه بگوییم زیان ایجاد می‌شود باید به این موضوع توجه کنیم که وقتی اختلال در سامانه‌ها به وجود می‌آید، یک ترس و واهمه ذهن فعالان بازار را درگیر می‌کند. به این خاطر، واقعاً بعضی‌ها نمی‌دانند چه کار می‌کنند.

مقداری هجمه ایجاد می‌شود؛ این اتفاق می‌تواند در سمت خرید هم رخ دهد. فرد نمی‌داند چه اتفاقی برای سفارشی که گذاشته، خواهد افتاد. این بیشتر همان ترس و واهمه است که در واقع جریان زیان را برای سهامداران یا فعالان روزانه بازار ایجاد می‌کند.

این موضوع را باید سازمان، عوامل مربوطه و بورس‌ها مقداری جدی‌تر مورد توجه قرار دهند تا این اختلالات ایجاد نشود. اگر هم چنین چیزی پیش‌بینی می‌کنند، باید از قبل اطلاع‌رسانی شود.

شاید این انتظار بی‌موردی باشد که بخواهیم از قبل چنین موضوعی را اطلاع‌رسانی کنیم، ولی در حین معاملات، بلافاصله باید به بازار هشدار داده شود که این سامانه دچار مشکل شده و به‌زودی ظرف چند ثانیه، می‌توان مشکل را برطرف کرد. با این کار، می‌توان مقداری از تنش و ترس یعنی حالت پنیک را در همان لحظه از بازار و فعالان بازار گرفت.

*پس از افزایش دامنه نوسان، اگر بازار در اثر افزایش تهدید‌ها و ریسک‌های سیستماتیک ریزشی شد، دامنه افزایش یافته باید حفظ شود یا کاهش پیدا کند؟

دامنه توانست التهابات بازار را کنترل کند. بنابراین در صورت تغییر شرایط باید دامنه نوسان به حالت قبل برگردد.

ریزش سال 99 منطقی بود

*ولی در سال ۱۳۹۹، با وجود اینکه دامنه نوسان کم بود، ریزش‌ها کنترل نشد!

در آن سال فراتر از ارزیابی حرکت کرده بودیم. توجیه فاندامنتال وجود داشت که این اتفاق بیافتد.

*پس برای ریزش سال ۹۹ دلیل بنیادی وجود داشت؟

بله. ریزش آن دوره در واقع هم قابل انتظار بود و هم غیرقابل کنترل. اما الان نه قابل انتظار است و نه غیرقابل کنترل.

*یعنی روند بازار را همچنان صعودی می‌دانید؟

روند بازار را متعارف می‌دانیم. یعنی طبیعی است که وقتی نقدینگی به سمت بازار می‌آید، روند صعودی باشد. این موضوع در شرایط فعلی بازار طبیعی است، زیرا هنوز در محدوده حدود ۱۰۰ میلیارد دلار قرار داریم. مگر اینکه اتفاقات خاصی رخ دهد، ریسک‌های سیستماتیک بیشتر شود، به‌خصوص مسائل سیاسی و تحولات نرخ ارز بیش از اندازه شود؛ چه به سمت بالا و چه به سمت پایین.