نجف‌پور کُردی: بازسازی جنگ نباید با خلق پول تأمین شود | پیشنهاد صکوک ترکیبی برای زیرساخت‌های آسیب‌دیده

به گزارش اقتصادآنلاین؛ علیرضا نجف‌پور کردی، عضو هیئت‌مدیره بانک سپه، امروز چهارشنبه در بخش ارائه مقالات سی‌وششمین همایش بانکداری اسلامی، به بررسی راهکار‌های تأمین مالی زیرساخت‌های آسیب‌دیده ناشی از جنگ و تحریم بدون تشدید فشار‌های تورمی پرداخت.

وی تاکید کرد: مسئله اصلی بازسازی صرفاً تأمین پول نیست، بلکه انتخاب سازوکاری است که امکان تأمین مالی پروژه‌ها را بدون برهم زدن ثبات مالی و افزایش فشار بر پایه پولی فراهم کند.

کسری بودجه و محدودیت ارزی، بازسازی را دشوار کرده است

نجف‌پور کردی گفت: تخریب زیرساخت‌ها در جریان جنگ می‌تواند هزینه مبادله را افزایش دهد و کارایی اقتصاد را کاهش دهد و تأخیر در بازسازی نیز خطر تعمیق رکود، کاهش رفاه عمومی و تشدید ناپایداری اقتصادی را به همراه دارد.

وی سه محدودیت اصلی اقتصاد ایران در تأمین مالی بازسازی را کسری بودجه، کاهش دسترسی به منابع ارزی و محدود شدن اعتبارات بین‌المللی و بازار‌های جهانی عنوان کرد.

به گفته وی، سیاست‌گذار در چنین شرایطی با دوگانه‌ای میان ضرورت بازسازی سریع و محدودیت شدید منابع روبه‌رو است و استفاده از منابع پولی بانک مرکزی برای حل این مسئله می‌تواند خود به منشأ مشکل دیگری تبدیل شود.

هشدار نسبت به تأمین مالی تورمی بازسازی

عضو هیئت‌مدیره بانک سپه تاکید کرد: خلق نقدینگی برای تأمین مخارج بازسازی می‌تواند سطح عمومی قیمت‌ها را افزایش دهد، قدرت خرید را تضعیف کند و سیاست‌های تثبیتی بانک مرکزی را نیز با مشکل مواجه سازد.

وی افزود: هر ابزار تأمین مالی برای دوره بازسازی باید سه ملاحظه ثبات قیمت‌ها، انضباط پولی و کنترل رشد نقدینگی را در طراحی خود لحاظ کند.

پیشنهاد صکوک استصناع و اجاره برای بازسازی

نجف‌پور کردی، استفاده از صکوک ترکیبی استصناع و اجاره را یکی از راهکار‌های پیشنهادی این پژوهش معرفی کرد.

وی توضیح داد: در مرحله ساخت و بازسازی، می‌توان از عقد استصناع برای تأمین مرحله‌ای هزینه احداث یا بازسازی دارایی‌هایی مانند زیرساخت‌ها و واحد‌های تولیدی استفاده کرد و پس از بهره‌برداری، عقد اجاره جریان درآمدی لازم برای بازپرداخت تعهدات را ایجاد کند.

به گفته وی، مزیت این ساختار آن است که تأمین مالی به یک دارایی واقعی متصل می‌شود و میان سرمایه‌گذاری بلندمدت برای ساخت پروژه و جریان درآمدی دوره بهره‌برداری ارتباط برقرار می‌کند.

نرخ‌های دستوری جذابیت صکوک را کاهش می‌دهد

نجف‌پور کردی یکی از موانع اجرای این ابزار را مسئله سرکوب مالی و فاصله نرخ‌های رسمی با شرایط اقتصاد دانست.

وی گفت: اگر بازده صکوک به اندازه‌ای نباشد که برای سرمایه‌گذاران جذابیت ایجاد کند، امکان جذب منابع مورد نیاز پروژه‌های بازسازی کاهش می‌یابد.

وی تاکید کرد: صکوک باید بتواند برای سرمایه‌گذاران خرد و کلان بازدهی متناسب با شرایط اقتصادی و تورم انتظاری ایجاد کند و در کنار آن، کاهش تدریجی سرکوب مالی و نزدیک‌تر شدن نرخ‌ها به شرایط تعادلی بازار مورد توجه قرار گیرد.

نتایج پژوهش چه می‌گوید؟

نجف‌پور کردی گفت: این پژوهش با روش آمیخته کیفی و کمی انجام شده و در بخش کیفی، ۲۱ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان بانکی و بازار سرمایه انجام شده است.

وی افزود: در مرحله کمی نیز ۲۱۲ پرسشنامه معتبر مورد بررسی قرار گرفته و مدل پژوهش توانسته حدود ۶۷ درصد تغییرات متغیر مورد مطالعه را توضیح دهد. همچنین هر شش فرضیه اصلی پژوهش در آزمون‌های آماری مورد تأیید قرار گرفته‌اند.

صکوک بازسازی وارد عملیات بازار باز شود

عضو هیئت‌مدیره بانک سپه در تشریح نقشه راه پیشنهادی گفت: در مرحله نخست باید یک کارگروه ویژه بازسازی برای تسهیل صدور مجوز، کاهش بروکراسی و ساده‌سازی سازوکار وثایق و تضمین‌ها ایجاد شود.

وی افزود: در مرحله بعد، باید امکان استفاده از صکوک بازسازی در عملیات بازار باز بانک مرکزی بررسی و چارچوب فقهی و حقوقی استانداردی برای آن طراحی شود.

نجف‌پور کردی همچنین استفاده از ضامن برای کاهش ریسک تکمیل نشدن پروژه در مرحله استصناع و ایجاد سازوکار نظارت مستمر بر پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها را ضروری دانست.

فین‌تک‌ها برای جذب سرمایه‌های خرد وارد شوند

وی یکی دیگر از محور‌های پیشنهادی پژوهش را استفاده از ظرفیت فین‌تک‌ها و تأمین مالی جمعی برای عرضه خرد صکوک عنوان کرد.

نجف‌پور کردی گفت: طراحی پلتفرم‌های اختصاصی می‌تواند امکان مشارکت سرمایه‌گذاران خرد در تأمین مالی پروژه‌های بازسازی را فراهم کند و وابستگی تأمین منابع به شبکه بانکی یا منابع مستقیم دولت را کاهش دهد.

وی در جمع‌بندی تاکید کرد: موفقیت بازسازی بیش از آنکه به حجم پول تزریق‌شده وابسته باشد، به کیفیت معماری نهادی تأمین مالی بستگی دارد.

نجف‌پور کردی افزود: صکوک ترکیبی در صورت برخورداری از چارچوب حقوقی مناسب، نظارت مستمر و هماهنگی با سیاست پولی بانک مرکزی می‌تواند بخشی از منابع مورد نیاز بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده را بدون تحمیل فشار مضاعف بر پایه پولی تأمین کند.