آخرین وضعیت اتصال اینترنت بین الملل در ایران/ زمان بازگشت اینترنت جهانی مشخص شد؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از سایت دولت، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تأکید کرد که طرح «اینترنت پرو» صرفاً یک راهکار موقت برای تضمین حداقل سطح فعالیت اقتصاد دیجیتال در زمان بحران است و چارچوب اجرایی آن نیز فراتر از اختیارات این وزارتخانه و در سطوح بالاتر امنیتی کشور تعریف می‌شود. وی افزود که این طرح به هیچ عنوان جایگزینی برای اینترنت عمومی و پایدار پس از پایان شرایط اضطراری نخواهد بود.

اینترنت پرو، جایگزین اینترنت جهانی نیست

احسان چیت‌ساز، معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، توضیح داد: اینترنت پرو طرحی است که برای ادامه فعالیت‌های حیاتی اقتصادی و خدماتی در وضعیت بحرانی طراحی شده است. به گفته او، ساختار این طرح در سطح تصمیم‌گیری‌های امنیتی کشور تعیین می‌شود و وزارت ارتباطات صرفاً نقش فنی و اجرایی در آن دارد. وی تأکید کرد که این طرح یک مکانیسم تداوم خدمات است، نه جایگزینی برای اینترنت بین‌المللی در شرایط عادی.

سیاست اصلی وزارت ارتباطات: دسترسی پایدار و برابر

چیت‌ساز با تأکید بر اصل دسترسی پایدار، باکیفیت و غیرتبعیض‌آمیز به اینترنت برای همه کاربران گفت:

در شرایط عادی، هرگونه تفکیک در سطح دسترسی موجب کاهش کارایی بازار و تضعیف اعتماد عمومی می‌شود.

اما در موقعیت‌های بحرانی نظیر جنگ یا تهدیدات امنیتی، موضوع به سطح مدیریت ریسک ملی ارتقا پیدا می‌کند و ممکن است تصمیم‌های محدودکننده توسط مراجع بالادستی از جمله شورای عالی امنیت ملی اتخاذ شود.

زیرساخت‌های جهانی؛ سدی در برابر قطع ارتباط

به گفته معاون وزیر، بخش بزرگی از زیرساخت‌های فنی و کسب‌وکار‌های دیجیتال ایران به سرویس‌های خارجی مانند AWS، Google Cloud و Azure وابسته‌اند. او توضیح داد که حتی اگر داده‌ها در سرور‌های داخلی ذخیره شوند، مدیریت، بازیابی و نگهداری آنها به ابزار‌ها و به‌روزرسانی‌های خارجی متکی است؛ در نتیجه، قطع ارتباط جهانی باعث از کار افتادن بسیاری از این خدمات می‌شود.

وابستگی نرم‌افزار‌های مدرن به سرویس‌های جهانی

چیت‌ساز با اشاره به ساختار مدرن نرم‌افزار‌ها گفت: بسیاری از خدمات دیجیتال کشور به API‌ها و میکروسرویس‌های خارجی مانند احراز هویت، پرداخت‌های آنلاین و نقشه‌ها وابسته‌اند. او یادآور شد که قطع اینترنت باعث فروپاشی زنجیره وابستگی این سامانه‌ها می‌شود و حتی در صورت فعال بودن اجزای داخلی، خروجی نهایی غیرقابل‌استفاده خواهد بود.

تهدید قطعی اینترنت برای امنیت سایبری

در حوزه امنیت سایبری نیز، معاون وزیر ارتباطات هشدار داد که بسیاری از سامانه‌های امنیتی برای دریافت به‌روزرسانی‌ها و داده‌های تهدید جهانی نیازمند اینترنت هستند. او گفت: در صورت قطع ارتباط بین‌المللی، امکان تمدید و اعتبارسنجی گواهی‌های امنیتی SSL/TLS از بین می‌رود و سرویس‌ها از نظر مرورگر‌ها ناامن تشخیص داده خواهند شد.

توقف چرخه توسعه در غیاب اینترنت

چیت‌ساز در بخش پایانی سخنانش به جنبه فنی توسعه نرم‌افزار اشاره کرد و افزود: در نبود اینترنت جهانی، توسعه‌دهندگان به منابع و مخازنی مانند GitHub، Docker Hub، PyPI و npm دسترسی نخواهند داشت. او گفت: در شرایط بحرانی، نیاز به انتشار فوری به‌روزرسانی‌ها و وصله‌های امنیتی بیشتر می‌شود، اما نبود اینترنت باعث می‌شود سیستم‌ها در وضعیت آسیب‌پذیر باقی بمانند.

وابستگی اقتصاد دیجیتال به بازار‌ها و زیرساخت‌های جهانی

احسان چیت‌ساز با بیان اینکه اتصال به بازار‌ها و مشتریان جهانی یک الزام فنی برای اقتصاد دیجیتال است، گفت بسیاری از کسب‌وکارها، حتی آنهایی که در داخل کشور فعالیت می‌کنند، به پلتفرم‌ها و ابزار‌های بین‌المللی برای بازاریابی، فروش، تبلیغات و تحلیل داده وابسته‌اند.

به گفته او، ابزار‌هایی مانند Google Analytics، شبکه‌های تبلیغاتی، مارکت‌پلیس‌ها و سرویس‌های ابری هوش مصنوعی بدون اتصال به اینترنت بین‌المللی عملاً کارایی ندارند. قطع این ارتباط نه‌تنها جریان درآمدی شرکت‌ها را مختل می‌کند، بلکه دسترسی به داده‌های تحلیلی و بینش‌های حیاتی برای تصمیم‌گیری را نیز از بین می‌برد.

 اختلال در زنجیره تأمین و محدودیت‌های شبکه ملی اطلاعات

چیت‌ساز با اشاره به ماهیت فرامرزی زنجیره تأمین دیجیتال در بسیاری از صنایع گفت فرآیند‌هایی مانند ثبت سفارش، هماهنگی با تأمین‌کنندگان خارجی، رهگیری حمل‌ونقل و تبادل اسناد به سامانه‌های بین‌المللی وابسته است. در صورت قطع اینترنت جهانی، این زنجیره دچار گسست می‌شود و کسب‌وکار‌ها دید خود را نسبت به وضعیت تأمین و توزیع از دست می‌دهند؛ موضوعی که در شرایط بحرانی می‌تواند به کمبود کالا یا اختلال در خدمات حیاتی منجر شود.

او همچنین درباره شبکه ملی اطلاعات توضیح داد که این شبکه حتی در بهترین حالت، تنها قادر به پوشش بخشی از نیاز‌های داخلی است و نمی‌تواند اکوسیستم جهانی فناوری شامل مراکز داده، زیرساخت‌های اعتماد، مخازن دانش و سرویس‌های هوش مصنوعی را بازتولید کند. از این منظر، اینترنت بین‌المللی بخشی جدایی‌ناپذیر از معماری سیستم‌های مدرن است.

 اینترنت پرو؛ ابزار اضطراری نه اینترنت طبقاتی

معاون وزیر ارتباطات با تأکید بر اینکه اینترنت پرو امتیاز ویژه یا ابزار توسعه‌ای نیست، گفت این طرح پس از تجربه قطعی‌های گسترده گذشته و با مطالبه کسب‌وکار‌ها شکل گرفت. به گفته او، در جلسات رسمی با حضور فعالان بخش خصوصی نیز تأکید شده بود که قطع کامل اینترنت پرهزینه‌ترین سناریو برای اقتصاد ملی است.

چیت‌ساز در پاسخ به این پرسش که آیا اینترنت پرو همان اینترنت طبقاتی است، گفت این دو مفهوم از نظر تحلیلی متفاوت‌اند. اینترنت طبقاتی به معنای ایجاد نابرابری دائمی در دسترسی شهروندان به اینترنت در شرایط عادی است، در حالی که اینترنت کسب‌وکار‌ها ماهیتی موقت و بحران‌محور دارد و با هدف کاهش خسارت اقتصادی طراحی شده است، نه ایجاد تبعیض اجتماعی.

او البته اذعان کرد که اجرای این طرح با چالش‌هایی همراه بوده و در برخی موارد، حتی دسترسی کامل برای همه کسب‌وکار‌های مشمول نیز برقرار نشده است.

 کاهش خسارت به جای حل مسئله

چیت‌ساز در پاسخ به این پرسش که آیا این نوع دسترسی می‌تواند مشکلات کسب‌وکار‌ها را حل کند، گفت اینترنت پرو در شرایط بحرانی می‌تواند از توقف کامل فعالیت‌های حیاتی مانند پرداخت، لجستیک و پلتفرم‌های خدماتی جلوگیری کند و شدت شوک اقتصادی را کاهش دهد، اما راه‌حل کامل نیست.

او توضیح داد که اکوسیستم دیجیتال ماهیتی شبکه‌ای دارد؛ اگر کاربران عمومی دسترسی محدود داشته باشند، حتی با اتصال کسب‌وکار‌ها نیز تقاضا کاهش می‌یابد و مدل‌های درآمدی آسیب می‌بینند. افزون بر این، بسیاری از خدمات و API‌های بین‌المللی بدون اینترنت جهانی قابل استفاده نیستند و بی‌ثباتی در دسترسی، اعتماد و رفتار کاربران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به گفته معاون وزیر ارتباطات، اینترنت کسب‌وکار‌ها یک ابزار ضروری در وضعیت اضطراری است، اما جایگزین اینترنت پایدار و عمومی نمی‌شود. او تأکید کرد راهکار اصلی، افزایش پایداری دسترسی برای همه و کاهش نیاز به راهکار‌های اضطراری است.

چیت‌ساز در پایان هشدار داد که ایجاد دسترسی نابرابر به اینترنت در عصر هوش مصنوعی می‌تواند به معنای توزیع نابرابر فرصت و قدرت باشد و از این منظر، باید از بازتولید شکاف در زیرساخت حیاتی کشور جلوگیری کرد.