دست رد ایران و آمریکا برای آتشبس؛ چرا تلاشها برای اتمام جنگ فعلا ناکام ماند؟
هفته سوم جنگ آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شده اما گزارشها حاکی از آن است که تهران و واشنگتن، دست رد به درخواستها و طرحهای میانجیگران برای آتشبس و پایاندادن به جنگ زدهاند.
به گزارش اقتصادآنلاین، جمهوری اسلامی ایران و آمریکا درخواست میانجی گران برای آتشبس و آغاز مذاکره را رد کردهاند. این را برخی منابع و عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران خبر داده است.
هرچند که آخرین اظهارنظرهای مقامات دولت آمریکا و جمهوری اسلامی ایران نیز نشان میدهد که فعلا دو طرف تمایلی به پایان جنگ ندارند.
دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا ادعا کرده که «ایران خواهان توافق است»، اما او تمایلی به این کار ندارد، چون «شرایط هنوز به اندازه کافی خوب نیست.»
این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران نیز همچون آمریکا، تمایل برای آتشبس را رد میکند. عباس عراقچی رییس دستگاه دیپلماسی نیز گفته که «آتشبس را نمیپذیریم.» چراکه به گفته او جنگ باید به صورت دائمی پایان یابد. این یعنی جمهوری اسلامی ایران خواهان آن است که پس از آتشبس، مثل شرایط پس از جنگ دوازده روزه با اسرائیل، شبح جنگ بالای سر کشور نباشد.
طرحهایی برای آتشبس
براساس گزارشها، چندین کشور در حال تلاش برای میانجیگری و یافتن راهی برای پایاندادن به جنگ هستند. عباس عراقچی در مصاحبه با العربی الجدید گفت که برخی کشورهای منطقه پیشنهادهایی برای پایان جنگ مطرح کردهاند و جمهوری اسلامی آمادگی دارد هر طرحی را بررسی کند.
البته عراقچی اضافه کرده که پایان جنگ به تضمین عدم تکرار حمله و پرداخت غرامت بستگی دارد. موضعی که در سخنان دیگر مقامات جمهوری اسلامی ایران نیز تکرار شده است.
کدام کشورها به دنبال آتشبس هستند؟
براساس مواضع و پیشینه کشورها میتوان احتمال داد که عمان یکی از کشورهایی است که برای پایان جنگ تلاش میکند. بدرابوسعیدی وزیر خارجه عمان آشکارا در تلاش برای دعوت تهران و واشنگتن به آتشبس و از سرگیری مذاکره است.
ترکیه نیز دستکم در ظاهر خواستار آتشبس و پایان جنگ شده است. این کشور نیز پیش از جنگ و در حالی که احتمال آغاز آن بالا بود، تلاش کرد تا ایران و آمریکا به مذاکره روی بیاورند. هرچند که در نهایت جمهوری اسلامی ایران، عمان را به عنوان میانجی با آمریکا پذیرفت و دست رد به سینه ترکیه زد.
به نظر میرسد که مصریها نیز، پس از ۴۶ سال قطع روابط با جمهوری اسلامی ایران، حالا یکی از طرفهایی هستند که به عنوان میانجی از آنها یاد میشود. اما مشخص نیست که با توجه به هدف قرارگرفتن هدف در حملات جمهوری اسلامی ایران، این کشور همچنان از آتشبس و شروع دوباره مذاکره حمایت میکند یا نه.
دست رد ترامپ به درخواست آتشبس
با این همه تلاشهای کشورها به دلیل مواضع تهران و واشنگتن و عدم انعطافپذیری به در بسته خورده است. همزمان حملات همهجانبه ایالات متحده آمریکا به نقاط مختلف در ایران نیز ادامه دارد. به نوشته رویترز یک مقام ارشد کاخ سفید تایید کرد که دونالد ترامپ این تلاشها برای آغاز مذاکرات را رد کرده و تمرکز خود را بر ادامه جنگ بهمنظور تضعیف بیشتر تواناییهای نظامی تهران گذاشته است. ترامپ این موضع را نیز به صراحت بیان کرده است. او گفته که فعلا مایل به توافق با ایران نیست.
البته ترامپ، سابقه تغییر ناگهانی مواضع خود را دارد و ممکن است چنین چرخشی در قبال جنگ با ایران نیز رخ دهد.
پاسخ منفی ایران به آتشبس بیقیدوشرط
اما ایجاد آتش نه فقط مستلزم تغییر در مواضع رییسجمهور آمریکا بلکه نیازمند موافقت مقامات تهران با آتشبس نیز هست. در حالی که فعلا نشانه آشکار و پنهانی از تمایل برای آتشبس با شرایط فعلی دیده نمیشود. رییسجمهور آمریکا همچنان از کلیدواژه «تسلیم» استفاده میکند و مقاماتی، چون رییس مجلس و دبیر شورای عالی امنیت ملی در ایران، از ادامه حملات تا «تنبیه متجاوز» صحبت میکنند. گویا موضع راهبردی در شرایط فعلی نه آتشبس فوری و بیقیدوشرط، بلکه تضمین عدم حمله نظامی در آینده است. همچنین پرداخت غرامت نیز به عنوان دیگر شرط جمهوری اسلامی برای پایاندادن به جنگ عنوان شده است.
عباس عراقچی نیز در همین زمینه در مصاحبه با شبکه انبیسی شرکت با اشاره به توافق آتشبس جنگ ۱۲ روزه، گفته: «آنها آتشبس قبلی را در هم شکستند و حالا دوباره درخواست آتشبس دارید؟ اینطور کار نمیکند. جنگ باید به صورت دائمی پایان یابد.» او سپس جمله را گفتهای که به نظر میرسد موضعی هماهنگشده است: «تا زمانی که به آن نقطه نرسیم، معتقدم برای امنیت و به خاطر مردممان باید به مبارزه ادامه دهیم.»، اما نکته اینجاتس که این راهبرد درست در نقطه مقابل اهداف اصلی آمریکا در حمله به جمهوری اسلامی ایران است.
چه خواهد شد؟
با توجه به مواضع فعلی جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، فاصله زیادی تا رسیدن به نقطه آتشبس و پایان جنگ وجود دارد. البته اسرائیل نیز مولفهای کلیدی در این جنگ است که در آغاز آن نیز نقشی تعیینکننده داشته است.
در چنین شرایطی حتی احتمال کشیدهشدن جنگ به زیرساختهای غیرنظامی نیز وجود دارد که پیامدهای بسیار سنگینی برای طرفین خواهد داشت. چراکه قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز هشدار داده در صورت چنین حملاتی، زیرساختهای انرژی منطقه را هدف قرار خواهد داد. این یعنی، اکنون بیش از آنکه احتمال آتشبس وجود داشته باشد، سناریوهایی درباره گستردهترشدن ابعاد جنگ مطرح است.
