شبح جنگ بالای سر مذاکرات؛ دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در چه شرایطی برگزار میشود؟
همزمان با اخبار غیررسمی از دور دوم گفتوگوهای ایران و آمریکا، حجم تجهیزات آمریکایی در خاورمیانه با شدتی بیسابقه در حال افزایش است.
به گزارش اقتصادآنلاین، مسیر مذاکره ایران و آمریکا ادامه دارد. آن هم در حالی که شبح جنگ همچنان پشت گفتوگوها در حال حرکت است. درست در روزی که اخبار غیررسمی از برگزاری دوم دوم مذاکرات تهران و واشنگتن در ژنو خبر دادند، ناو «جرالد فورد» بزرگترین ناو آمریکایی هم رهسپار خاورمیانه شد تا در کنار دیگر تجهیزات نظامی آمریکایی در منطقه قرار بگیرد.
تداوم تبادل پیامها بین تهران و واشنگتن
تبادل پیامها به شکل فشرده ادامه دارد. این خبرهای غیررسمی را سفر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به عمان و سپس قطر نیز تلویحا تایید میکند. رسانه آمریکایی «آکسیوس» هم در همین راستا مدعی شده که لاریجانی پیام آمریکا را از طریق عمان دریافت کرده است. در دیدار لاریجانی با وزیر خارجه عمان نامهای کنار بدر ابوسعیدی دیده میشد که برخی آن را پاسخ ایران به آمریکا دانسته بودند. حالا، اما با خیر آکسیوس این گمانه تقویت میشود که آن نامه احتمالا حاوی پیامهای طرف آمریکایی بوده است.
مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا هم گفته که استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ و جرد کوشنر داماد او به زودی جلساتی را برای بررسی پیشرفت با ایران برنامهریزی کردهاند. اما این اظهارنظرها هنوز در ایران واکنشی به همراه نداشته است.
ابهام در جزییات مذاکرات
هرچند، رفتوبرگشتها در جریان است، اما جزییات مذاکرات همچنان مبهم باقی مانده است. مقامات جمهوری اسلامی ایران تاکید دارند که مذاکرات صرفا در چارچوب پرونده هستهای است و مسائلی، چون برنامه موشکی و سیاستهای منطقهای که از سوی آمریکا مطرح میشود، در گفتوگوها نیست.
اما ماجرا از سوی آمریکا تفاوتهایی دارد. دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا که از زمان شروع مذاکرات اظهارنظرهای بهنسبت مثبتی درباره فضای کلی گفتوگوها داشت، ناگهان در سخنرانی خود چرخشی آشکار را نشان داد. چرخشی که البته با توجه به شخصیت ترامپ برای ناظران سیاسی چندان غیرقابل پیشبینی نبود.
او مدعی شد که «به نظر میرسد تغییر رژیم بهترین اتفاقی باشد که میتواند رخ دهد.» ترامپ همچنین ادعا کرد که «قدرت عظیمی وارد شده و قدرت بیشتری هم در راه است و ناوهای هواپیمابر دیگری نیز بهزودی اعزام میشوند. اگر بتوانیم این مسئله را یکبار برای همیشه حلوفصل کنیم، خوب خواهد بود.» البته ترامپ اظهارنظر پیشینش را هم تکرار کرد و گفت که اگر توافقی به دست بیاید آمریکا حمله نخواهد کرد، اما در ادامه مدعی شد که «آنها دائم میخواهند حرف بزنند، اما تا حالا خیلی حرف زدهاند و هیچ اقدامی نکردهاند.»
این نخستین اظهارنظر صریح ترامپ درباره تغییر حکومت در ایران است که در آستانه دور دوم گفتوگوها مطرح میشود. گویا او تلاش دارد سیاست فشار حداکثری را ادامه دهد تا نتیجه دلخواهش در مذاکرات به دست آید. با این همه به نظر نمیرسد که برنامه موشکی و سیاستهای منطقهای هرگز از سوی جمهوری اسلامی ایران روی میز مذاکره قرار بگیرد. موضوعی که بارها نیز از سوی عباس عراقچی و دیگر مقامات مرتبط تکرار شده است.
ناو جرالد فورد در کنار لینکلن
اما روانهشدن بزرگترین ناو هواپیمابر آمریکا یعنی جرالد فورد، خود نشانه دیگری از افزایش تنشها همزمان با مذاکرات است. البته گفته شده که آمریکا ابتدا تصمیم به گسیل ناو «بوش» به خاورمیانه داشته، اما رسیدن این ناو به حوزه سنتکام حدود یک ماه زمان لازم داشته است. ناو جرالد فورد، اما ظرف حدود یک هفته به نزدیکی ایران میرسد. این ناو که دارای یک رآکتور هستهای است، میتواند بیش از ۷۵ هواپیمای نظامی، از جمله هواپیماهای جنگندهای مانند جتهای اف-۱۸ هورنت وای-۲ هاوک آی را بر روی عرشه خود جای دهد.
این در حالی است که پیش از این ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن نیز برای ماموریت به خاورمیانه اعزام شده بود. براساس برآورد بیبیسی جهانی اکنون ۱۰ ناو جنگی آمریکا در آبهای خاورمیانه نزدیک ایران حضور دارند.
تقابل یا توافق؟
باوجود تحرکات دیپلماتیک مقامات جمهوری اسلامی ایران از مسکو تا مسقط و دوحه و احتمالا ژنو، در ایران نیز سطح آمادگی نیروهای مسلح برای حملات احتمالی بالاست. به نظر میرسد این هشدارها باعث شده تا آمریکا نیز خود را برای سناریوهای متفاوت آماده کند. خبرگزاری رویترز به نقل از چند مقام آمریکایی که نام آنها فاش نشده مدعی شده که ارتش این کشور برای درگیری چند هفتهای با ایران آماده میشود. بررسیهای نظامینویسان نیز نشان میدهد که ارسال تجهیزات به خاورمیانه هنوز ادامه دارد.
در چنین شرایطی مسیر مذاکره ادامه دارد اما شبح جنگ نیز آن را تعقیب میکند. به این ترتیب در صورت شکست مذاکرات منطقه آبستن تحولات پیشبینیناپذیری خواهد بود.