بررسی چهارنگرانی عمده درباره پسابرجام

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از خبرآنلاین، هرچندکار بررسی برجام هنوز در مجلس شورای اسلامی به پایان نرسیده است، ولی قطعا این اظهارات و مقالات در نتیجه کار کمیسیون ویژه برجام در مجلس بی تاثیر نخواهد بود. اگر بخواهیم چهار نگرانی عمده ای را که در هفته های گذشته و به ویژه چند روز اخیر برجسته شده اند، انتخاب کنیم می توان چکیده آنها را در چهار موضوع زیر فهرست نمود: اول. استحاله نظام انقلابی ایران در ١٥ سال آینده دوم. افزایش فشارها بر ایران در سایر حوزه ها از جمله در مسائل منطقه و همینطور بازگشت تحریم های هسته ای در قالب تحریم های ضد تروریسم و حقوق بشر سوم. سست بودن وضعیت برجام در داخل آمریکا و نقض آن توسط رئیس جمهور بعدی چهارم. تفسیرهای نادرست آمریکایی ها از برجام و سوء استفاده از آن هرچند این نگرانی ها به جا و قابل توجه هستند، ولی هیچ یک از چهار فرض فوق به سادگی قابلیت تحقق ندارند که به برخی جنبه های آن اشاره می شود: اول این که برجام بیش از هرچیز ثمره مقاومت مردم و هزاران شهیدی است که در بیش از سه دهه گذشته اقتدار و قدرت ملی ایران را تثبیت کرده اند. در اثر این مقاومت و پایمردی بلندمدت، برخی گروه های واقع گرا در آمریکا به بی ثمر بودن روش های قبلی توجه کرده و تصمیم به اتخاذ رهیافتی جدید در قبال ایران گرفته اند. در مورد صداقت و توانایى این گروه در پیشبرد و تعمیم این سیاست های واقع بینانه به سایر حوزه ها اطمینانی وجود ندارد و به همین خاطر هوشیاری کامل ملت و دولت ایران را در رصد دقیق این تحرکات و تعاملات ضروری است. هر چند تغییر و تحول سیاست ها متناسب با مقتضیات زمان امری طبیعی و مثبت است، ولی نمی توان از استحاله راهبردهایی صحبت کرد که درستی خود را در دهه های گذشته نشان داده و اقتدار امروز ایران نتیجه آن است. در مقابل، آمریکا بطور یقین در ١٥ سال بعد بسیار متفاوت تَر و جه بسا واقع بین تَر از امروز خواهد بود. 15 سال قبل چه کسی فکر می کرد که این کشور یک رییس جمهور سیاهپوست داشته باشد؟ چه کسی فکر می کرد آمریکا یکی از مشوقین گروه بیست باشد؟ چه کسی فکر می کرد هند تحت تحریم به خاطر برنامه های هسته ای به شریک راهبردی این کشور تبدیل شود؟ چه کسی فکر می کرد آمریکا اشغال سریع عراق را یکی از بزرگ ترین اشتباهات راهبردی اش تلقی کند؟ هرچند تغییرات در پانزده سال آینده در کل دنیا رخ خواهد داد و ایران هم با تغییر فضای امنیتی اطرافش شاهد تحولاتی مثبت در جهت جایگاه منطقه ای و جهانی اش خواهد بود، ولی برای استفاده از لفظ استحاله یقینا ساختار آتی سیاسی و اجتماعی آمریکا مناسب تر خواهد بود. دوم، هرچند هزینه های سیاست های غلط قبلی غربی ها، اعاده این سیاست ها را توسط آنها غیرعقلایی می نمایاند، ولی آمادگی کشورمان در هر شرایطی ضروری است و می بایست اصول اقتصاد مقاومتی مورد تاکید مقام معظم رهبری و سایر آمادگی ها اولویت اصلی برنامه های کلان کشور باشد. با این حال، مطابق مفاد مصرح برجام، تحریم های برداشته شده نمی توانند مجدد اعاده شوند. بعلاوه موضوعات و بهانه های غیر هسته ای امکان اجماع سازی برای تحریم های جدید مشابه آنچه با بهانه های هسته ای شاهد بودیم را نداشته و ندارند. در نظام بین الملل و به ویژه شورای امنیت کشورهای مهمی مثل چین و روسیه هستند که برخلاف موضوع هسته ای، در قبال مسائل حقوق بشر و تروریسم، رویکرد کاملا متفاوتی باآمریکا دارند. سوم، مطابق اصول حقوق و روابط بین الملل دولت ها متعهد به تعهدات بین المللی خود هستند. برجام علاوه بر این که یک تصمیم راهبردی غرب و آمریکاست، یک تعهد بین المللی برای آمریکاست و با تغییر روسای جمهور و علی رغم شعارهای انتخاباتی تغییر نمی کند. یک طنز سیاسی در آمریکا وجود دارد که می گوید بهشت فقط در ایام انتخابات قابل تحقق است. شعارهای انتخاباتی بطور اعم و شعارهای سیاست خارجی بطور اخص، تعهدی قطعی برای روسای جمهوری آمریکا نیستند. یکی از وعده های اصلی اوباما در انتخابات 2008، بستن زندان گوآنتانامو بود که بعد از شش سال هنوز پابرجاست. شعارهای انتخاباتی درباره موضوع فلسطین و خاورمیانه، مساله مهاجرین یا محیط زیست عموما ابزارهای جلب آرا هستند. چهارم، امکان تفسیر نادرست از مفاد برجام را باید همواره بعنوان یک احتمال درنظرداشت. معهذا اجرای برجام موضوع مهمی است و می بایست با همکاری و همدلی تمامی نهادهای مسئول و واخ با دقت اجرایی و پیگیری شود. در مذاکرات فشرده دوسال گذشته که حاصل آن متنی مفصل، حقوقی و ١٥٩ صفحه ای است، هیات ایرانی نهایت تلاش خود را نموده تا جزییات توافق و بندهای آن، حتی المقدور روشن باشد و نیاز حداقلی به تفسیر برجام و مکانیسم های حل اختلاف داشته باشد. اراده سیاسی در اجرای برجام بسیار مهم است که تا کنون سطح خوبی از آن در طرف مقابل مشاهده شده است و بحث های جدی داخلی در این رابطه نشانه آن است. در مجموع، هرچند توافق برجام شروع کاراست و باید بادقت وتمرکز اجرای دقیق آن پیگیری شود، ولی این امیدواری وجود دارد که حاصل نهایی آن افزایش اقتدار، امنیت، جایگاه جهانی و پیگیری موثرتر سیاست های اصولی کشورمان در منطقه و جهان باشد.