دستور جدید اوباما چه تاثیری بر نفت ایران دارد؟

اخیرا در خبرها اعلام شد که «رئیس‌جمهور آمریکا در حکمی با تأکید بر اینکه عرضه کافی نفت و محصولات نفتی از کشورهای غیر ایران وجود دارد، محدودیت‌های یک‌جانبه برای خرید نفت و محصولات نفتی از ایران را بار دیگر تجدید کرد.» این مسئله نشان از تجدید تحریم‌های نفتی علیه ایران دارد. در این میان، این سوال مطرح می‌شود که آیا این تحریم‌ها می‌توانند خللی در برنامه نفتی ایران ایجاد کنند یا خیر؟ شاید بتوان در ابتدا به چند نکته اشاره کرد. آن‌طور که تشدید تحریم‌ها در دولت‌های گذشته نشان می‌داد، محدود کردن فعالیت‌های نفتی، چند اتفاق مهم را برای ایران در پی داشت. اولین مسئله، کاهش صادرات نفت ایران بود که به دلیل نبود یا کمبود خریدار روی می‌داد. مسئله دیگر، نقد و انتقالات مالی بود که در حقیقت امکان دریافت وجه فروش نفت را از ایران می‌گرفت. انحصار فروش نفت توسط دولت و کاهش تولید از دیگر مسائلی بود که در کنار مسائل نقل و انتقالات مالی و کاهش صادرات،‌ نفت ایران را با مشکل روبرو کرد. هرچند که کمی بعد، راهکارهایی برای گذر از این بحران در نظر گرفته شد اما، اصلا مسئله به قوت خود باقی ماند. آن‌طور که برخی منابع غیررسمی نشان می‌دهد، تولید و صادرات نفت ایران در هشت سال گذشته روند نزولی داشت و بعد از مدتی توانست خود را به وضعیت نسبتا باثباتی برساند. هرچند که آمار رسمی تولید و صادرات در مدتی از سوی بانک مرکزی اعلام نشد که این مسئله به اذعان برخی کارشناسان، این کاهش را تایید می‌کرد. با این حال، مسئله تاثیر گذاشتن یا نگذاشتن این تحریم‌ها بر فعالیت‌های نفتی، محل بحث بسیاری میان کارشناسان بود. برخی همچون رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی، معتقد است که این تحریم‌ها تنها تغییراتی در برخی برنامه‌های کلی ایران ایجاد کرد و برنامه جدید ایران با توجه به شرایط تحریم، پیش می‌رود و خللی در آن ایجاد نشده است. به گزارش اقتصادی نیوز، حسن خسروجردی بارها در مصاحبه‌های خود بر بی‌تاثیری این تحریم‌ها، صحه گذاشته و تاکید کرده است که ایران همیشه مشتریان نفتی خاص خود را دارد و هیچ نگرانی‌ای برای تحریم‌ها وجود ندارد. صحبت وی، قدری نزدیک به صحبت وزیر نفت است، چرا که بیژن زنگنه نیز اخیرا در صحبت‌های خود، به صورت تلویحی به این مسئله اشاره کرده بود که ایران در صورت بقای تحریم‌ها نیز مشتریان خود را دارد و هیچ نگرانی‌ای در این میان ندارد. وی به مشتریانی از جمله هند و چین اشاره کرده بود که به اذعان او، از شرکای راهبردی ایران هستند. با این حال، همان‌طور که حضور بخش خصوصی به عنوان راهکار اصلی دور زدن تحریم‌ها عنوان شده بود، در همان زمان بسیاری از فعالان بخش خصوصی برای فعالیت نفتی اعلام آمادگی کرده بودند؛ تا جایی که مسعود دانشمند، عضو وقت اتاق بازرگانی عنوان کرده بود که «دولت فقط با اعتماد کردن به حضور مفید بخش خصوصی در اقتصاد می‌تواند زمینه فعالیت این بخش را بیش از گذشته فراهم کند.» وی تاکید کرده بود که مشارکت بخش خصوصی می‌تواند اثرات تحریم را از بین ببرد. صحبت او، صحبت بسیاری از فعالان بخش خصوصی بود. همزمان، مسئله صادرات 20 درصدی نفت توسط بخش خصوصی مطرح شد. هرچند که این طرح نیز بعد از حاشیه‌هایی که در خصوص ضمانت‌های لازم مطرح شد، به کلی فراموش شد. نباید از نظر دور نگاه داشت که بعد از مطرح شدن احتمال لغو تحریم‌ها، دولت با پیشنهادهای مختلفی برای همکاری نفتی روبرو شد که کلیه این همکاری‌ها به بعد از برداشته شدن تحریم‌ها موکول شده است. در چنین شرایطی و با توجه به نامشخص بودن لغو یا بقای تحریم‌ها، مشخص نیست که دولت قصد دارد به بخش خصوصی اعتماد کند یا راهکارهای جایگزینی را برای فعالیت‌های نفتی خود در نظر بگیرد.