واسطه ‌زدایی چیست و چه زمانی رخ می دهد؟

واسطه‌ زدایی معمولا به دلیل کاهش هزینه ها یا افزایش سرعت تحویل انجام می‌شود.

از نظر مالی، واسطه‌ زدایی شامل حذف بانک ها، کارگزاران یا سایر اشخاص ثالث است و به افراد اجازه می دهد مستقیماً معامله یا سرمایه گذاری کنند.

رمزارزها، بخش مالی و دولت را از واسطه‌گری در مبادلات پولی حذف می‌کنند.

این فرآیند همیشه عملی نیست زیرا برای جایگزینی خدماتی که واسطه‌ها انجام می‌دهند به کارکنان اضافی و منابع اضافی نیاز است.

درک واسطه‌ زدایی

واسطه‌ زدایی در صنایع مختلفی استفاده می شود و ممکن است هزینه کلی تکمیل تراکنش را کاهش دهد. همچنین حذف واسطه ممکن است به انجام سریعتر تراکنش کمک کند. واسطه‌ زدایی امروزه یکی از ستون‌های مدل اینترنتی است، که در آن اغلب مدل کسب و کار به مصرف کننده (B2C) نامیده می‌شود.

این فرآیند ممکن است زمانی رخ دهد که یک خرید عمده به خریدار علاقه مند اجازه می دهد تا کالاها را، گاهی اوقات در مقادیر زیاد، مستقیماً از تولید کننده خریداری کند. این فرآیند ممکن است قیمت خرید کالاها  را برای خریدار کاهش دهد، زیرا واسطه مانند یک فروشگاه خرده فروشی متعارف را از فرآیند خرید حذف می‌کند. این امر باعث صرفه جویی در هزینه ارزش افزوده ناشی از انتقال محصول از عمده فروش به خرده فروش پیش از رسیدن کالا به دست خریدار می‌شود.

این مفهوم که از صنعت مالی سرچشمه گرفته است به سرمایه گذاران اجازه می دهد محصولات مالی را مستقیماً و بدون واسطه مانند کارگزار یا بانک خریداری کنند. دولت در سال 1967 محدودیتی برای نرخ بهره بانکی حساب های بیمه شده فدرال در نظر گرفت، بنابراین مصرف کنندگان به برداشت پول خود از حساب های پس انداز روی آوردند تا با سرمایه گذاری مستقیم در اوراق قرضه یا سهام، به بازده بهتری دست پیدا کنند.

واقعیت سریع

همه شرکت‌ها گزینه‌های عمده‌فروشی را مستقیماً به مشتریان ارائه نمی‌دهند، زیرا برای انجام و ارسال این سفارش‌ها به سرمایه‌گذاری منابع قابل توجهی نیاز است.

ملاحظات ویژه

واسطه ها اغلب در فرآیند رساندن محصول از خط تولید به مصرف کننده نقش با ارزشی ایفا می‌کنند. هر تولید کننده‌ای شبکه ای از عمده فروشان دارد که محصولات آن‌ها را پیشاپیش سفارش می دهند و آن‌ها برای توزیع ارسال می کنند. این عمده‌فروشان نمایندگان فروش را استخدام می کنند تا سفارشات محصولات را از خرده فروشان جمع‌آوری کنند. فروشگاه‌های خرده فروشی برای نمایش مناسب محصولات در ویترین خود، جذب مشتریان به داخل فروشگاه و انجام فروش ضروری هستند. تولیدکننده‌ای که به دنبال حذف این واسطه‌ها است بایستی همه این نقش‌ها را خود انجام دهد.

استفاده از رویکرد واسطه‌ زدایی به ناچار بار کاری شرکت را افزایش می‌دهد. شرکت باید منابع داخلی بیشتری را برای پوشش خدماتی که قبلاً توسط واسطه انجام می شدند، اختصاص دهد.

هزینه های حمل و نقل، به ویژه برای شرکتی که مستقیماً با خریدار معامله می کند، ممکن است بسیار پرهزینه‌تر تمام شود. شرکت های حمل و نقل تخصصی از مزیت‌های صرفه جویی در مقیاس برخوردار هستند که ممکن است هزینه های حمل و نقل و رسیدگی به سفارشات مشتریان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

واسطه‌ زدایی و اینترنت

اینترنت ممکن است ابزار قدرتمندی برای واسطه‌ زدایی باشد. مصرف کنندگان و کسب و کارهای کوچک به لحاظ نظری می توانند مستقیماً سفارشات خود را به تولیدکنندگان محصولات ارسال کنند. بااین‌حال، در عمل واسطه های جدیدی مانند آمازون، اتسی و eBay به عنوان واسطه های الکترونیکی ظاهر شده اند. حتی برنامه‌های رایانه‌ای نیز از طریق نهادهای ثالثی مانند گوگل پلی یا اپ استور اپل فروخته می شوند.

واسطه‌ زدایی در کار

ممکن است ظهور واسطه های آنلاین اجتناب ناپذیر بوده باشد. تعداد کمی از تولیدکنندگان می توانند منابع خود را به توسعه پلتفرم و رابط خرده فروشی که توانایی رقابت با آمازون، eBay یا Etsy داشته باشد، اختصاص دهند، و تعداد بسیار کم‌تری از آنها از ابزار کافی برای توسعه یک برنامه بازاریابی حرفه ای با هدف تبلیغ محصولات خود برخوردارند.

با این حال، برخی از محصولات توانسته‌اند دست‌کم از یکی از واسطه‌ها یعنی خرده‌فروشی صرف نظر کنند. سازندگان لوازم الکترونیکی مانند اپل، گوگل و اچ پی نمونه های برجسته ای در این زمینه هستند. برندهای لوازم آرایشی که زمانی فقط در فروشگاه های بزرگ فروخته می شدند، اکنون محصولات خود را مستقیماً از طریق وب سایت خود به مصرف کنندگان می فروشند. بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک محلی با تبلیغ کالاهای خود در وب‌سایت‌های خودشان و در رسانه‌های اجتماعی پیشرفت می‌کنند.

بسیاری از این محصولات در سایت های خرده فروشان نیز موجود است.

واسطه‌ زدایی خاص

دیگر غول‌های اینترنتی در حوزه‌های خاصی دست به واسطه‌ زدایی زدند. پلتفرم AdSense گوگل صنعت بازاریابی و تبلیغات را متحول کرد و به کسب و کارها اجازه داد مستقیماً پیام های خود را کنترل کنند. متا (فیسبوک سابق) به مشاغل محلی یک پلت فرم مبتنی بر رسانه اجتماعی را برای ارتباط مستقیم با مشتریان و تبلیغ محصولات خود می دهد.

این ظرفیت تا حدی به ویژه توسط مشاغل کوچک و مستقل و اپراتورهای وب سایت محقق شده است. بااین‌حال، متخصصان بازاریابی آنلاین به سرعت ظهور کردند تا مدیریت پیام‌رسانی مشاغلی که مشتاق برون سپاری این کار هستند به دست بگیرند. این فرآیند گاهی اوقات واسطه گری مجدد نامیده می شود.

رمزارزها و واسطه‌ زدایی

استراتژی واسطه‌ زدایی برای توسعه ارزهای دیجیتال غیرمتمرکز مانند بیت کوین که بر فناوری بلاک چین متکی هستند اهمیت کلیدی دارد. یکی از ویژگی‌های این سامانه‌ها این است که کاربران آن‌ها بر مبنای همتا به همتا (P2P) مستقیماً با یکدیگر معامله می‌کنند، بدون اینکه بانک یا مرجع پولی خاصی انجام این تراکنش‌ها را تسهیل یا تأیید کند.

سامانه‌های بلاک چین به جای تکیه بر یک شخص ثالث قابل اعتماد از مکانیسم اجماع توزیع شده مانند اثبات کار (PoW) یا اثبات سهام (PoS) استفاده می کنند. این مکانیسم ها برای حفظ امنیت و وفاداری به توابع رمزنگاری و پردازش الگوریتمی متکی هستند.

مهم

واسطه‌ زدایی یکی از اجزای حیاتی کسب و کار ارزهای دیجیتال است. بانک ها و دولت ها از میان حذف شده اند. معاملات به صورت همتا به همتا هستند.

مثالی از واسطه‌ زدایی

صنعت مسافرت با واسطه‌ زدایی عمدتاً از طریق اینترنت دگرگون شده است.

این فرآیند زمانی آغاز شد که خطوط هوایی امریکن امکان رزرو مستقیم پرواز را در سیستم توزیع جهانی سابر (اکنون Travelocity) معرفی کرد و این خدمات را در سایت‌های آنلاین اولیه از جمله PRODIGY و CompuServe در دسترس عموم قرار داد.

این آژانس مسافرتی اکنون باید برای جذب مشتریانی که می‌توانند اتاق‌های هتل، سفرهای دریایی، خودروهای کرایه‌ای، و پروازها را مستقیماً از ارائه‌دهندگان یا از طریق وب‌سایت‌های مسافرتی رزرو کنند با ارائه‌دهندگان و وب‌سایت‌هایی رقابت کند که امکان مقایسه فهرست کاملی از گزینه‌های مختلف را به مشتریان خود می‌دهند.

با این حال، رزرو آنلاین سفر نمونه کاملی از واسطه‌ زدایی نیست. سایتی مانند Expedia در اصل یک واسطه برای انجام این کار است. این سایت حق رزرو اتاق‌های هتل را به صورت عمده با تخفیف خریداری می کند و آنها را به مصرف کنندگان می فروشد و با لحاظ کردن ارزش افزوده در طی این فرآیند درآمد کسب می کند.

واسطه‌ زدایی چه مزایایی برای مصرف کنندگان دارد؟

به لحاظ نظری، زمانی که یک مرحله از زنجیره تامین محصول حذف شود، مصرف کنندگان قیمت بهتری برای یک محصول دریافت می کنند. در عمل، مراحل مختلف زنجیره تامین هم‌چنان بایستی نهادهای ثالث انجام شوند. کسب‌وکارها و مشتریان آن‌ها در صورتی از واسطه‌ زدایی سود می‌برند که وظایف لازم بدون وجود خدمات نهاد واسطه به بهترین نحو ممکن و به قیمت ارزان‌تر انجام شود.

واسطه‌ زدایی چه زمانی رخ می دهد؟

واسطه گری زمانی که یک مرحله از زنجیره تامین حذف شود، رخ می دهد. بدین ترتیب، مشتری به جای رزرو از طریق وب سایت یا آژانس مسافرتی، مستقیماً برای رزرو اتاق با هتل تماس می گیرد. خرده فروش مستقیماً به تولید کننده سفارش ارسال می‌کند و نه نماینده فروش نهاد توزیع کننده.

یا در مقیاسی بسیار بزرگتر، آمازون شبکه حمل و نقل خود را ایجاد می کند تا به جای اتکا به FedEx یا UPS، سفارش‌ها را مستقیماً به مشتریان خود تحویل دهد.

واسطه‌ زدایی در تجارت الکترونیک چیست؟

اینترنت از همان ابتدا، به عنوان پلتفرم ایده‌آلی برای واسطه‌ زدایی به حساب می‌آمد. این شبکه از ظرفیت حذف واسطه و ایجاد امکان تعامل مستقیم مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها با تولیدکنندگان و عمده‌فروشان برخوردار است. اما کاملاً چنین تاثیری نداشته است. اکثر مصرف کنندگان اغلب به واسطه های جدیدی مانند آمازون مراجعه می کنند تا طیف گسترده ای از گزینه‌های مختلف، خدمات مشتری و امکان تحویل سریع را به صورت یکجا دریافت کنند.