منظور از ارزش گذاری اوراق قرضه چیست؟
از آنجا که ارزش اسمی و مبلغ بهره پرداختی اوراق قرضه ثابت است، سرمایهگذاران از روش ارزشگذاری اوراق برای تعیین نرخ بازدهی مورد نیاز برای ارزشمند بودن سرمایهگذاری در آنها استفاده میکنند.
ارزش گذاری اوراق قرضه راهی برای تعیین ارزش منصفانه نظری (یا ارزش اسمی) دستهی مشخصی از اوراق قرضه است.
این روش محاسبه ارزش فعلی بهرهی آینده مورد انتظار اوراق یا گردش مالی آنها و ارزش اوراق در سررسید، یا ارزش اسمی آنها را شامل میشود.
از آنجا که ارزش اسمی اوراق قرضه و مبلغ بهره پرداختی مشخص هستند، ارزشگذاری اوراق به سرمایهگذاران نشان میدهد که چه نرخ بازدهای ممکن است سرمایهگذاری در اوراق بهادار را ارزشمند سازد.
درک ارزش گذاری اوراق قرضه
اوراق قرضه نوعی ابزار بدهی است که جریان درآمد ثابتی را در قالب پرداخت بهرهی اوراق برای سرمایه گذار فراهم می کند. در تاریخ سررسید، کل ارزش اسمی اوراق به دارنده اوراق بازپرداخت می شود. ویژگی های اوراق قرضه عادی عبارتند از:
نرخ کوپن: برخی از اوراق نرخ بهرهای دارند که به آن نرخ کوپن نیز گفته میشود و به صورت شش ماهه به دارندگان اوراق پرداخت می شود. نرخ کوپن بازده ثابتی است که سرمایه گذار تا زمان سررسید اوراق به صورت دوره ای دریافت میکند.
تاریخ سررسید: همه اوراق تاریخ سررسید دارند که سررسید برخی از آنها کوتاه مدت و برخی دیگر بلند مدت است. هنگامی که اوراق به سررسید می رسند، ناشر اوراق قرضه تمام ارزش اسمی اوراق را به سرمایه گذار پرداخت می کند. ارزش اسمی اوراق قرضه شرکتی معمولاً 1000 دلار و ارزش اسمی اوراق قرضه دولتی 10000 دلار است. ارزش اسمی لزوماً اصل مبلغ سرمایه گذاری شده یا قیمت خرید اوراق قرضه نیست.
قیمت فعلی: سرمایهگذار بسته به سطح نرخ بهره بازار ممکن است اوراق قرضه را در قیمتی برابر، کمتر یا بیشتر از ارزش اسمی آن خریداری کند. به عنوان مثال، اگر نرخ بهره افزایش یابد، ارزش اوراق قرضه کاهش می یابد زیرا نرخ بهره اوراق کمتر از نرخ بهره در اقتصاد خواهد بود. در چنین حالتی، اوراق قرضه با تخفیف یعنی قیمتی کمتر از ارزش اسمی خود معامله می شوند. با این حال، ارزش اسمی کامل اوراق قرضه در تاریخ سررسید به دارنده این اوراق پرداخت خواهد شد، حتی اگر این اوراق را به قیمتی کمتر از ارزش اسمی آن خریداری کرده باشد.
ارزش گذاری اوراق قرضه در عمل
از آنجا که اوراق قرضه بخش مهمی از بازار سرمایه را تشکیل میدهند، سرمایه گذاران و تحلیلگران به دنبال درک نحوهی تعامل ویژگی های مختلف این اوراق برای تعیین ارزش ذاتی آنها هستند. ارزش اوراق قرضه نیز مانند سهام مطلوبیت یا عدم مطلوبیت افزودن این اوراق سرمایهگذاری به سبد سرمایهگذاری را مشخص میسازد و از این روی ارزش گذاری اوراق قرضه یکی از مراحل جدایی ناپذیر سرمایهگذاری در اوراق قرضه است.
ارزش گذاری اوراق در واقع محاسبه ارزش فعلی بهرهی پرداختی آینده و مورد انتظار اوراق است. ارزش منصفانه نظری اوراق قرضه با تنزیل ارزش آتی بهرهی پرداختی آن به کمک نرخ تنزیل ارزش مناسب محاسبه می شود. برای انجام این محاسبات معمولا نسبت بازدهی تا سررسید به عنوان نرخ تنزیل ارزش استفاده میشود این نسبت نشان میدهد سرمایهگذار در صورت سرمایهگذاری مجدد سود دریافتی از اوراق با نرخ بهره ثابت تا زمان سررسید این اوراق چه بازدهی را کسب خواهد کرد. این نسبت قیمت اوراق، ارزش اسمی، نرخ بهره و زمان سررسید اوراق قرضه را در نظر می گیرد.
3.9 تریلیون دلار
مطابق انجمن صنعت اوراق بهادار و بازارهای مالی (SIFMA) که یکی از گروههای صنعتی ایالات متحده است اندازه بازار اوراق قرضه شهری ایالات متحده یا کل میزان بدهی باقی مانده شهرهای این کشور تا پایان سال 2018 3.9 تریلیون دلار بود.
ارزش گذاری اوراق بهرهدار
در محاسبه ارزش اوراق قرضه بهرهدار پرداخت سالانه یا شش ماهه بهره اوراق قرضه و ارزش اسمی اوراق نیز لحاظ میشود.
همانطور که در فرمول زیر مشاهده می شود ارزش فعلی گردش مالی مورد انتظار به ارزش فعلی ارزش اسمی اوراق اضافه می شود:
که در آن
C= گردشهای مالی آتی یعنی سود پرداختی اوراق قرضه
r=نرخ تنزیل، یعنی بازده تا سررسید
F=ارزش اسمی اوراق قرضه
t=تعداد دورهها
T=زمان تا سررسید است.
به عنوان مثال، اجازه بدهید ارزش اوراق قرضه شرکتی با نرخ بهره سالانه 5٪ را محاسبه کنیم که در آن پرداخت سود هر شش ماه یک بار و به مدت 2 سال انجام میشود ، پس از این مدت سررسید اوراق فرا میرسد و اصل مبلغ سرمایهگذاری آن باید پرداخت شود. نسبت بازده تا سررسید را 3% فرض کنید:
F = 1000 دلار برای اوراق قرضه شرکتی
نرخ بهره سالانه = 5٪ بنابراین، نرخ بهره نیمه سالانه = 2/ 5٪ = 2.5٪
C =2.5٪ x 1000 = 25 دلار در هر دوره
2= t سال x 2= 4 دوره برای پرداخت بهره شش ماهه
4= T دوره
r = YTM 3٪ / 2 برای ترکیب نیمه ساله = 1.5٪
ارزش فعلی پرداخت سود شش ماهه =
25 / (1.015)1 + 25 / (1.015)2 + 25 / (1.015)3 + 25 / (1.015)4 = 96.36
ارزش فعلی ارزش اسمی =
1000 / (1.015)4 = 942.18
بنابراین، ارزش این اوراق قرضه برابر 1038.54 دلار خواهد بود.
آیا نحوهی ارزشگذاری اوراق قرضه مانند سهام است؟
نه دقیقا. ارزشگذاری هم سهام و هم اوراق قرضه معمولاً با استفاده از تجزیه و تحلیل گردش مالی تنزیلشده انجام میشود – که در آن ارزش فعلی و خالص گردشهای مالی آتی که به دلیل اوراق بهادار بایستی پرداخت شوند در نظر گرفته میشود. اوراق قرضه بر خلاف سهام از دو مولفه بهره (کوپن) و مبلغ اصلی تشکیل شدهاند که پس از فرارسیدن سررسید اوراق بازگردانده می شود. در ارزش گذاری اوراق قرضه ارزش فعلی هر دو مولفه در نظر گرفته و با یکدیگر جمع زده میشوند.
چرا قیمت اوراق قرضه من از ارزش اسمی آن متفاوت است؟
ارزش اسمی یا ظاهری اوراق قرضه اغلب با ارزش بازاری آن متفاوت است. این وضعیت به عوامل متعددی از جمله تغییرات نرخ بهره، رتبه اعتباری شرکت، زمان تا سررسید، وجود هرگونه تبصرههای حق بازخرید یا سایر گزینههای تعبیهشده در اوراق قرضه و تضمین شدن یا تضمین نشدن اوراق قرضه وابسته است. در تاریخ سررسید اوراق قرضه همواره ارزش ظاهری اوراق به دارنده اوراق پرداخت میشود .
ارزش گذاری اوراق قرضه بدون بهره
اوراق قرضه بدون بهره هیچ گونه سود سالانه یا شش ماهه ای را در طول مدت دوام اوراق به دارندگان خود پرداخت نمیکنند. درعوض، در هنگام صدور با تخفیف زیادی به فروش می رسند. تفاوت بین قیمت خرید و ارزش اسمی سودی است که سرمایه گذار از سرمایهگذاری در این اوراق کسب میکند. برای محاسبه ارزش اوراق قرضه بدون بهره، فقط باید ارزش فعلی ارزش اسمی اوراق را پیدا کنیم. با توجه به مثال بالا، ارزش اوراق قرضه بدون بهره با ارزش اسمی 1000 دلار، YTM 3٪ و 2 سال زمان باقی مانده تا سررسید، $1,000 / (1.03)2 یا 942.59 دلار خواهد بود.
چرا قیمت اوراق قرضه با نرخ بهره رابطه معکوس دارد؟
قیمت اوراق قرضه ای که بهرهی ثابتی به دارندگان خود می پردازند برعکس تغییرات نرخ بهره تغییر می کند. علت این است که دریافت نرخ بهره ثابت مثلاً 5 درصد زمانی که نرخ های بهره رایج 6 درصد باشد، چندان جذاب نخواهد بود و در صورتی که نرخ های بهره به 7 درصد برسند نرخ بهره 5 درصد حتی جذابیت به مراتب کمتری خواهد داشت. برای همارز شدن اوراق قرضه با نرخ بهره 5 درصد با اوراق قرضه جدیدی که نرخ بهره 7 درصد پرداخت میکنند باید این اوراق با تخفیف معامله شوند. به همین ترتیب، اگر نرخ بهره به 4 یا 3 درصد کاهش یابد، اوراق قرضهای که نرخ بهرهی 5 درصد دارند جذابیت بالایی پیدا میکنند و به این ترتیب این اوراق قرضه نسبت به اوراق تازه منتشر شدهای که نرخ بهره پایین تری ارائه می دهند با قیمت بیشتری معامله خواهند شد.
دیرش چیست و چه تاثیری بر ارزش اوراق قرضه دارد؟
در فرآیند ارزشگذاری اوراق بهادار به گردش مالی تنزیلشدهی ناشی از اوراق برحسب ارزش فعلی خالص آنها در صورت نگهداری اوراق تا سررسید نگاه میشود. در عوض معیار دیرش نیز حساسیت قیمت اوراق قرضه را نسبت به تغییر 1 درصدی نرخ بهره اندازه گیری می کند. اوراق قرضه بلندمدت در صورت ثابت بودن سایر شرایط دیرش بالاتری دارند. اوراق قرضه بلندمدت به دفعات بیشتری به دارندگان خود سود پرداخت میکنند که بایستی ارزش آنها تنزیل داده شود و بنابراین هرگونه تغییر نرخ تنزیل نیز تأثیر به مراتب بزرگتری بر ارزش فعلی خالص اوراق با سررسید طولانیتر خواهد داشت.
ارزش گذاری اوراق قرضه قابل تبدیل به چه نحوی انجام میشود؟
اوراق قرضه قابل تبدیل نوعی ابزار بدهی است که گزینهای در آن گنجانده شده است که به سرمایه گذاران اجازه می دهد تا اوراق قرضه را به سهام عادی شرکت تبدیل کنند. برای ارزش گذاری اوراق قرضه قابل تبدیل، عوامل متعددی در نظر گرفته شوند مانند واریانس قیمت سهام، نسبت تبدیل و نرخهای بهره که ممکن است ارزش سهامی را که چنین اوراقی ممکن است در نهایت به آنها تبدیل شوند تحت تاثیر قرار دهند. در سادهترین حالت، اوراق قابل تبدیل به صورت مجموع ارزش اوراق قرضه مستقیم و ارزش گزینه تعبیه شده برای تبدیل اوراق قیمت گذاری می شود.
