مخالفت پردامنه اتاق تهران با بورس ارز

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از خبرگزاری های مختلف امروز در هجدهمین جلسه اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران فعالان بخش خصوصی مخالفت خود را با راه‌اندازی بورس ارز اعلام کردند و خواستار تعویق اجرای آن شدند. از جمله مخالفان راه‌اندازی بورس ارز می‌توان به یحیی آل‌اسحاق، رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران و همچنین اسدالله عسگر‌اولادی، رییس اتاق مشترک ایران و چین اشاره کرد.

آل اسحاق در این باره با بیان این‌که در نشست هیات مدیره اتاق تهران پیشنهاد داده شد که وزارت امور اقتصاد و دارایی مهلت یک ماهه‌ای برای بررسی این طرح از سوی اتاق تهران درنظر گیرد، ابراز امیدواری کرد که وزارت اقتصاد با پیشنهاد مهلت یک ماهه موافقت کند. همچنین در این میان، اسدالله عسگراولادی عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران و ایران با ارائه دلایلی، خواستار عدم راه‌اندازی بورس ارز باتوجه به شرایط فعلی کشور شد.

راهکار به رسمیت شناختن نرخ دوم برای ارز است

سیدحمید حسینی، عضو هیات رییسه اتاق تهران اولین سخنران بود که انتقاد از بورس ارز را آغاز کرد. او با بیان اینکه پیش از این طرح راه اندازی بورس ارز را مورد بررسی قرار داده است» گفت:«مقایسه گزارش آقای پاریزی معاون امور اقتصادی وزارت اقتصاد و دارایی از جزییات راه اندازی بورس ارز و آنچه که امروز آقای عظیمی ارائه کرد، نشان می دهد که نقاط مثبت این طرح کم رنگ شده است.» او ادامه داد:«در حال حاضر بسیاری از تولید کنندگان به دلیل عدم رسمیت نرخ دوم ارز و دشواری ها دسترسی به نرخ مرجع با مشکلات عدیده ای مواجه هستند. درحالی که راهکار این است که بانک مرکزی دست کم نرخ دوم را به رسمیت بشناسد.» حسینی البته نگرانی خود را از بازگشت پیمان سپاری های ارزی تحت لوای شکل گیری بورس ارز نیز اعلام کرد و گفت:«این طرح زمانی قابل دفاع خواهد بود که بانک مرکزی به سوی آزاد سازی نرخ ارز حرکت کند و به این ترتیب اعتبار بانک مرکزی را به آن بازگرداند.» خزانه دار اتاق تهران در ادامه سخنانش این پرسش را خطاب به مدیرکل دفترتحقیقات و سیاست‌های پولی و بازرگانی وزارت امور اقتصادی و دارایی مطرح کرد که مجریان این طرح با چه ابزاری قصد دارند، صادرکنندگان را برای معامله ارز صادراتی خود در این سیستم تشویق کنند؟ اوگفت:«با توجه به اینکه درسال های گذشته بحث های بسیاری درخصوص نحوه مدیریت ارز مطرح شده است، به نظر می رسد، این شیوه، مدیریت دولتی اقتصاد را تشدید می کند و ضرورت اجتناب از این رویکرد، رفع نقاط ضعف این طرح است.»

صادرکنندگان دارایی خود را وارد بورس ارز نمی کنند پس ازحسینی "مجید رضا حریری" دیدگاه خود را درباره راه اندازی بورس ارز بیان کرد و گفت:«آقای عظیمی در گزارش خود به این نکته اشاره کرد که تدوین کنندگان این طرح، جلساتی را با حضور صادرکنندگان برگزار کرده اند، سئوال اینجاست که صادرکنندگان شرکت کننده در این جلسات از میان افراد بوده است یا تشکل ها؟» پرسش دیگر حریری این بود که آیا اظهارنظر فعالان اقتصادی در این نشست،ممکن است تغییری در دستورالعمل اجرایی بورس ارز ایجاد کند؟ او در نهایت این موضوع را هم به چالش کشید که این طرح بنابرضرورت های گذار از شرایط تحریمی پی ریزی شده است یا برحسب نیازهای اقتصادی کشور. این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران پس از طرح این پرسش ها گفت:« به نظرمی رسد، عرضه کننده اصلی ارز در بورس ارز،بانک مرکزی باشد. در این صورت،اگر بانک مرکزی ازچنین ظرفیتی برخورداراست، چرا اکنون وخارج از چارچوب بورس ، ارز مورد نیاز متقاضیان را تامین نمی کند.» او ادامه داد:«صادرکنندگان، چندان راغب نیستند که دارایی خود را وارد سیستمی کنند که قیمت گذاری در آن توسط دولت صورت می گیرد. درعین حال، جز پیمان سپاری ارزی، ابزاردیگری برای ترغیب صادرکنندگان برای مشارکت در این بازار وجود ندارد و این بازگشت به سیاست هایی است که درسال های گذشته نقد شده است.»

نرخ ارز مرجع غیرمنطقی است " مهدی پورقاضی" نیزاز نماینده وزارت اقتصاد پرسید که به چه دلیل، بانک مرکزی ازسیاست تک نرخی شدن ارز که در دولت های گذشته نیز تجربه شده است، غفلت می کند؟ این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با طرح پرسش های دیگر، قصد داشت بداند که آیا تجربه راه اندازی بورس ارز منحصر به ایران است یا در سایر کشور ها نیز به اجرا درآمده است. او با اشاره به نرخ1226 تومانی ارز مرجع گفت:« بانک مرکزی نرخی را برای ارز مرجع تعیین کرده است که غیرمنطقی است والبته کسی نمی داند این نرخ چگونه محاسبه شده است.»پورقاضی ادامه داد:«بانک مرکزی قصد دارد، صادرکنندگان را مجبورکند که ارزحاصل ازصادرات را وارد بورس ارز کند، درحالی که صادرکنندگان هنوز نمی توانند ارز صادراتی خود را که به سیستم بانکی منتقل کرده اند حواله کنند.» او راه حل رفع کاستی های بازار ارز را تبعیت از مدل عرضه و تقاضا دانست.

بورس ارز مشکلی را حل نخواهد کرد حمیدرضا صالحی هم همانند دیگر همکاران خود در هیات نمایندگان اتاق تهران سخنان خود را به انتقاد از راه‌اندازی بورس ارز در کشور اختصاص داد و تعدیل نکردن نرخ ارز و اجرا نشدن برنامه چهارم را مبدا انحرافات ارزی دانست. صالحی با تاکید براین که با راه‌اندازی بورس ارز مشکلات حل نخواهد شد گفت: «یادم است که مسئولان می گفتن قیمت ارز 500 تومان است. ایا هنوز هم حرفشان همین است؟» حمیدرضا صالحی با اشاره به این که اکنون نمی توان ارز را با دلار نفتی کنترل کرد از عظیمی سوال کرد که جایگزین طراحان برای دلار نفتی چیست. او افزود: «آیا می خواهید ریال را تقویت کنید؟ وقتی دلار نفتی نداریم چگونه این کار را انجام می دهید؟» این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران از این که هدفمندی یارانه ها و آثار آن در این طرح دیده نشده انتقاد کرد و گفت: «تقاضای ما این است که تمام مسئولانی که تصمیماتشان بر بازار ارز اثرگذار است در سیاستگذاری و تصمیم گیری برای این طرح مشارکت داشته باشند. با راه اندازی بورس ارز مشکل حل نخواهد شد همانگونه که برای نفت و پتروشیمی حل نشد.»

بورس ارز به مانند نسخه بدخط پزشکان برای علاء میرمحمدصادقی نیز، بورس ارز نسخه مناسبی برای حل مشکلات واحدهای تولیدی نیست. او در نشست هیأت نمایندگان اتاق تهران گفت: بورس ارز به مانند نسخه های پزشکی می ماند که آنقدر بد خط است که کمتر کسی قادر است آن را بخواند. نایب رییس اتاق تهران در ادامه با برشمردن مشکلات عمده واحدهای صنعتی کشور افزود: در حال حاضر صنایع کشور با کمبود مواد اولیه، کمبود و عدم تأمین قطعات یدکی و نیز تجهیز خطوط تولید و احداث کارخانه های جدید دست به گریبان هستند. از این رو، در کمیته ای که دولت برای حل بحران واحدهای تولیدی تشکیل داده است باید روی این سه مشکل اساسی متمرکز شد و برای حل آن چاره اندیشی کرد. میرمحمدصادقی خاطرنشان کرد: بانک مرکزی در غالب کمیته ای که نمایندگانی از اتاق بازرگانی نیز در آن عضویت داشته باشند به بررسی مشکلات صنایع پرداخته و از طریق این کمیته تصمیم های ارزی گرفته شود.

با راه‌اندازی بورس، نرخ سوم هم ایجاد می‌شود محمدمهدی راسخ مشکل اصلی در اقتصاد کشور و به تبع آن نظام ارزی را بلاتکلیفی دانست. راسخ با اشاره به این که صادرات بحث اول کشور است گفت: «نباید تصمیمی اتخاذ کرد که به صادرات کشور لطمه بزند چون بلافاصله اثر آن در تولید مشاهده خواهد شد.» دبیرکل اتاق تهران با تاکید بر این که بلاتکلیفی را می توان در موضوع اختصاص ارز مرجع هم دید ادامه داد: «بانک مرکزی تنها به سه اولویت اول واردات ارز مرجع می‌دهد در حالی که وزارت صنعت و معدن و تجارت پنج اولویت اول را مستحق دریافت ارز مرجع اعلام کرده است.» راسخ هم چنین با تاکید بر این که در هیچ جای دنیا وجود چنین بورس ارز سابقه نداشته، بورس را محل کار سفته بازها دانست و پرسید چگونه می شود بورس راه اندازی کرد اما به سفته بازها اجازه ورود نداد؟ دبیرکل اتاق تهران هم چنین در مورد چگونگی ترغیب یا الزام صادرکنندگان به حضور در بورس و روانه کردن ارز حاصل از صادرات به این بازار ابراز تردید کرد. عضو هیات نمایندگان اتاق تهران با اشاره به این که مدیریت ارز در اختیار بانک مرکزی و مدیریت بورس در دست وزارت اقتصاد است راه اندازی بورس ارز را محلی برای افزایش اختلاف‌ها و بلاتکلیفی‌ها دانست و گفت: «اگر بانک مرکزی می‌پذیرفت که ارز تک‌نرخی تنها راه‌حل است مساله ارز هم حل می شد. راسخ ادامه داد: «بلافاصله با راه‌اندازی بورس ارز نرخ سومی هم شکل خواهد گرفت و وضع بدتر خواهد شد». راسخ با ارائه پیشنهاد استفاده از یارانه برای وورد کالاهای اساسی و دارو به رانت های بزرگی اشاره کرد که در نظام فعلی ارز وجود دارد و افرادی هستند که با استفاده از نرخ مرجع کالا وارد می کنند اما با نرخ آزاد در بازار عرضه می کنند در حالی که تولیدکننده سرگردان به دنبال تهیه ارز برای وارد کردن مواد اولیه مورد نیاز خود است. محمدمهدی راسخ با تاکید براین که همه دنیا به این نتیجه رسیده اند که نظام ارزی باید تک نرخی باشد به تجربه موفق قبلی این کار در کشور اشاره کرد و نسبت به مشکلاتی که در پی راه اندازی بورس ارز ایجاد خواهد شد ابراز نگرانی کرد.

دولت از قیمت گذاری دست بکشد "محمد رضا نجفی منش" دیگر عضو هیات نمایندگان اتاق تهران نیز گفت:« با شکل گیری بورس ارز و به موجب داد و ستد در این بازار، درآمدی برای دولت ایجاد می شود که معلوم نیست که در کدام بخش قرار است هزینه شود.» او همچنین گفت:« اگر قرار است، بانک مرکزی بازار ارز را به شیوه شناور مدیریت شده، ساماندهی کند، دولت نیز باید از قیمت گذاری کالا ها دست بردارد.» او همچنین از نماینده وزارت اقتصاد درخواست کرد که توضیح دهد، پس از راه اندازی بورس ارز، روند ثبت سفارش ها برای واردات مواد اولیه چه تغییری خواهد کرد؟

بورس ارز برای کسری بودجه دولت؟ محمدرضا بهرامن نیز در ادامه این گردهمایی، پرسش هایی را در رابطه با بورس ارز مطرح کرد. او با بیان اینکه کشف قیمت و ارزش پول ملی کشور از اهداف راه اندازی بورس ارز است، گفت: بانک مرکزی چگونه می تواند تضمین دهد که با بورس ارز نوسانات پول کنترل می شود؟ و اینکه بانک مرکزی قصد دارد چه پول هایی را از طریق این بازار بفروشد؟ عضو هیأت نمایندگان اتاق تهران با طرح این سوال که مابه التفاوت ارز مرجع و غیررسمی قرار است کجا مصرف شود؟ افزود: این دل نگرانی وجود دارد که دولت با راه اندازی بورس ارز قصد دارد کسری بودجه خود را جبران کند.

جزئیات اجرای سه مرحله ای بورس ارز

از سوی دیگر و در ابتدای نشست، مدیرکل دفتر تحقیقات و سیاستهای پولی و بازرگانی وزارت امور اقتصادی و دارایی گفت: در حال حاضر نرخ ارز مرجع 1226 تومان تعیین شده و از طرف دیگر این نرخ با نرخ بازار فاصله‌ زیادی دارد و عملا صادر‌کنندگان ما انگیزه‌ای برای عرضه‌ی ارز در سیستم رسمی ندارند. در همین راستا وی پیشنهاداتی در زمینه راه اندازی بازار ارز ارائه داد.

رضا عظیمی اظهار کرد: بحث ارز یکی از مباحثی است که در دو سال اخیر فضای اقتصادی را تحت تاثیر قرار داده است. ما باید با توجه به شرایط و مقتضیات، یک سیاست ارزی مناسب را برنامه‌ریزی کنیم. این موضوع همواره مورد توجه دولت بوده و با توجه به چالش‌ها در فضای اقتصادی منجر به ارائه‌ پیشنهادی مبنی بر راه‌اندازی بورس ارز شده است.

وی با بیان این‌که کلیات بورس ارز در کارگروه ارز با حضور نمایندگان مجلس و بخش خصوصی و دولت مورد تاکید قرار گرفته است، تصریح کرد: فرآیند اجرای این طرح با حضور بانک مرکزی و سازمان بورس در حال انجام است. نظام ارزی براساس قوانین و اسناد بالا‌دستی همان نظام ارزی شناور مدیریت شده است.

مدیرکل دفتر تحقیقات و سیاستهای پولی و بازرگانی ، وزارت امور اقتصادی و دارایی افزود: نظام شناور مدیریت‌شده‌ ارز از اوایل دهه‌ 80 تا سال 1389 کارکرد مناسبی داشته است، ولی از مهرماه 1389 مشکلاتی ایجاد شد که در نهایت باعث فاصله‌گرفتن نرخ ارز آزاد و نرخ ارز مرجع شد.

وی با تاکید بر این‌که نظام شناور مدیریت‌شده با شرایط فعلی انطباق ندارد و رانت ایجاد می‌شود، گفت: هم‌چنین فضای بازار ارز تحت تاثیر گمانه‌زنی‌های سیاسی قرار دارد که بازار ارز را تحت تاثیر فضای سیاسی و در نهایت سفته‌بازی قرار می‌دهد.

او با بیان این‌که در حال حاضر ما نیاز به مدیریت بازار ارز داریم، گفت: ما پیشنهاد سه مرحله‌ای تثبیت، گذار و یکسان‌سازی را مورد تایید قرار داده‌ایم که در عین حال ماهیت اصلی نظام شناور مدیریت‌شده به عنوان مرجع نظام ارز قرار می‌گیرد.

وی درباره‌ی پیش‌نیاز‌های سیاست‌های ارزی در حوزه‌ گذار با توجه به این‌که ما به یک مکانیزم کشف قیمت رقابتی نیاز داریم، گفت: مدیریت اطلاعات بازار و شفاف‌سازی مدیریت عرضه و تقاضا به منظور اجتناب از نوسانات غیرعادی از جمله پیش‌نیاز‌های سیاست‌‌های ارزی درحوزه گذار است.

عظیمی در نشست امروز هیات نمایندگان اتاق تهران درباره پیشنهادات دوره‌ی گذار خاطر نشان کرد: ایجاد یک بازار قابل مدیریت از طریق صدور و معامله‌ی گواهی ارزی در بازار بورس با توجه به تجربیات قبلی و همچنین برقراری سیاست‌های تکمیلی مدیریت ارز مهم‌ترین پیشنهادات ما برای این دوره است.

مدیرکل دفتر تحقیقات و سیاستهای پولی و بازرگانی وزارت امور اقتصادی و دارایی با تاکید بر این‌که عرضه و تقاضای ارز در قالب صدور گواهی ارزی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار جدید است، تصریح کرد: ارتباط سازمان‌یافته خریداران و فروشندگان واقعی ارز، امکان مدیریت دسترسی بازار، مدیریت معاملات دسته‌دوم و پیش‌گیری از سفته‌بازی و جلوگیری از نوسانات شدید بازار به دلیل عدم تامین ارز کافی از دیگر ویژگی‌های مهم بازار بورس است.

دفاع دولت از بورس ارز و افزایش نرخ ارز: دیگر نمی توان ارز را دستوری کنترل کرد محمد پاریزی امروز در حاشیه نشست خبری در پاسخ به پرسش در مورد برنامه‌های دولت برای راه اندازی بورس ارز و همچنین دلایل توقف تغییر نرخ ارز مرجع گفت: نظارت بر قیمت گذاری و عرضه پول خارجی بر عهده بانک مرکزی است.

معاون اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی در این زمینه که تجربه بانک مرکزی در کنترل افزایش نرخ سکه طی یکی دو سال اخیر عموماً موفق نبوده و همواره پس از یک دوره کوتاه عرضه میلیونی سکه قیمت‌ها دوباره روند صعودی به خود گرفته است؟ اظهار داشت:‌ بورس ارز و عمکرد آن با سکه و نحوه قیمت گذاری آن ‌به کلی متفاوت است، چون قیمت گذاری در بورس ارز و تعیین سیاست‌های اصلی آن توسط قانون گذار تعیین می‌شود و بانک مرکزی اجازه اجرای آن را خواهد داشت.

پاریزی ادامه داد: در شرایط حاضر یک گزینه این است که بگذاریم همین بازار فعلی فعالیت داشته باشد و قیمت‌ها بدون دلیل بالا و پایین شود و از سویی نیز اثرات منفی ایجاد رانت را نیز بپذیریم و نیازهای خدماتی مردم همواره با اختلال همراه باشد و به عبارتی، بازار سیاه به فعالیت خود ادامه دهد.

این مقام مسئول در وزارت امور اقتصادی و دارایی گفت: بنابراین برای توقف این رویه راهی جز نظارت بانک مرکزی نیست و به این اجماع رسیدیم که دیگر نمی‌توان نرخ ارز را پایین نگه داشت و ارزان فروشی کرد. نمی‌توانیم ارز را حراج کنیم و از این طریق رانت‌هایی ایجاد شود، چون امروز ارز برای کشور یک کالای استراتژیک محسوب می‌شود و ما به دنبال دستیابی به مکانیزمی شفاف هستیم تا بتوانیم قیمت‌های دلالی را متوقف نماییم.

وی ادامه داد: امروز در بازار فرعی، ارز افراد در صرافی‌ها قیمتها را تعیین می‌کنند و دلیلی نیز برای ارایه نرخ‌های متفاوت وجود ندارد، بنابراین ایجاد بورس ارز در شرایط فعلی یک ضرورت است.

معاون اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی تاکید کرد: دیگر نمی‌توان نرخ ارز را دستوری تعیین کرد. امروز از ورود بسیاری کالاهای وارداتی غیرضرور به دلیل کنترل‌‌های ارزی جلوگیری شده است و شرایط بهتری نیز برای صادرکنندگان فراهم شد.

پاریزی با تاکید بر اینکه هدف اصلی ایجاد بورس ارز ، یکسان سازی قیمت‌ها و اعمال سیاست شناور مدیریت شده در بازار ارز است، گفت: بانک مرکزی به عنوان ناظر بر بازار ارز راضی نمی‌شود که دو نوع نرخ در کشور وجود داشته باشد.

وی به این مطلب نیز اشاره کرد که در حال حاضر اختصاص ارز به اولویت‌های اصلی تعیین شده در کشور به صورت نرخ مرجع ادامه می‌یابد اما باید مطمئن شویم که ارز مرجع به دست مصرف کننده واقعی می‌رسد، در غیر این صورت اگر کالایی ارز مرجع بگیرد بعد در بازار آزاد فروخته شود، اختصاص ارز مرجع به آن متوقف می‌شود.