کاهش ریسک قیمتی با وارد شدن در بازار آتی

میلاد گودرزی سرپرست اداره پشتیبانی بازار قراردادهای مشتقه در شرکت بورس کالای ایران در هشتمین نمایشگاه بورس، بیمه و بانک در نشستی با عنوان مفاهیم اولیه قراردادهای آتی ، گفت: قرارداد آتی، توافقنامه‌ای مبتنی بر تعهد خرید یا فروش دارایی در زمان معین در آینده و با قیمت مشخص است. گودرزی در ادامه افزود: بر اساس قرارداد آتی، فروشنده متعهد می شود که در سررسید معینی،‌ مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمت مشخص بفروشد و در مقابل، طرف دیگر قرارداد متعهد می‌شود، همان کالا و مشخصات را در سررسید معین بخرد. وی با بیان اینکه هر دو طرف باید مبلغی را به عنوان وجه تضمین اولیه نزد اتاق پایاپای بگذارند، اظهار داشت:‌ این مبلغ برای این است که هر دو طرف معامله به تعهدات خود عمل کنند. این سرپرست اداره پشتیبانی بازار قراردادهای مشتقه به مزیت‌های قراردادهای آتی اشاره کرد و گفت: مهمترین ویژگی این ابزارها، خاصیت اهرمی است و این امکان را فراهم می‌کند، تا فقط با پرداخت درصدی از ارزش قرارداد، خریداران و فروشندگان بتوانند، اقدام به انجام معامله نمایند. گودرزی با بیان اینکه مزیت دیگر، امکان فروش استقراضی است، افزود: به عبارتی عمل فروختن دارایی است که با هدف خریدن مشابه همان جایگاهی در آینده جهت پس دادن آن به قرض‌دهنده، قرض گرفته شود. وی در ادامه گفت:‌ فروشندگان استقراضی، امیدوارند که از کاهش قیمت آن دارایی پس از فروش و تا قبل از خرید مجدد آن سود کنند، چرا که پس از کاهش قیمت، باید بهای کمتری را هنگام خرید مجدد همان دارایی بپردازند، همچنین هم به مشتریان و هم بازار کمک می‌کند که کسب سود کنند. این سرپرست اداره پشتیبانی بازار قراردادهای مشتقه با اشاره به ویژگی سوم قراردادهای آتی تصریح کرد: ویژگی دیگر پوشش ریسک است، به طور کلی این پوشش، برای خنثی‌سازی و حداقل‌سازی ریسک به کار می‌رود و منظور از پوشش ریسک، داشتن یک موقعیت معاملاتی در بازار آتی برخلاف موقعیت معامله‌گر در بازار نقدی است. گودرزی در ادامه افزود:‌ هدف از حضور در بازار آتی، کاهش و یا محدود کردن ریسک‌های ناشی از تغییرات قیمت‌ها است. وی با بیان اینکه معامله‌گران در بازارهای آتی به سه دسته تقسیم می‌شوند، تصریح کرد: این معامله‌گران به پوشش‌دهندگان ریسک، سرمایه‌گذاران و آربیتراژ گران (شکنندگان قیمت) تقسیم می‌شوند. این سرپرست اداره پشتیبانی بازار قراردادهای مشتقه با اشاره به نقش بورس در قراردادهای آتی اظهار داشت: وظیفه اصلی اتاق پایاپای، تضمین قراردادها و ایجاد اطمینان نسبت به انجام مفاد قرارداد برای طرفین معامله است. به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فارس ،گودرزی گفت: سپرده‌ها و تسویه روزانه، ابزارهای مهم اتاق پایاپای برای انجام وظیفه تضمین قراردادها و ایجاد اطمینان نسبت به انجام مفاد قراردادها به شمار می‌روند. وی افزود: از سال 1387 که قراردادهای عادی در بورس کالای ایران راه‌اندازی شد، حجم و ارزش قراردادها رشد قابل توجهی داشته‌اند. این سرپرست اداره پشتیبانی بازار قراردادهای مشتقه به انجام معاملات جبرانی و بستن قرارداد، اشاره کرد و اظهار داشت: برای خروج از بازار، قبل از سررسید قرارداد، مسدود نمودن موقعیت‌های معاملاتی در بازارهای آتی، با انجام معاملات جبرانی صورت می‌گیرد، در این روش که به اتخاذ موقعیت تعهدی معکوس نیز معروف است، فردی که موقعیت تعهدی خرید را در معاملات آتی کسب کرده، می تواند با فروش یک قرارداد آتی با شرایط کاملا یکسان با قراردادی که قبلا خریداری کرده‌ است، موقعیت خود را ببندند. گودرزی به فرآیندهای تسویه روزانه اشاره کرد و اظهار داشت:‌ این فرآیند از مهمترین ویژگی‌های معاملات آتی به شمار می‌رود، از انتهای روز انعقاد قرارداد، سوخت و زیانی که از محل تغییرات قیمت ایجاد می‌شود، محاسبه و بین حساب‌های معامله‌گران منتقل می‌شود که به آن تسویه روزانه گفته می‌شود. وی در پایان گفت: تسویه روزانه دو کارکرد مهم دارد، یکی مسدود کردن حد نوسانات روز بعد و جلوگیری از هیجانات بازار و دیگری شناسایی افرادی که سود و زیان می‌کند است.