ماجرای بزرگترین خصوصی سازی در تاریخ ایران

ابلاغ بند «ج» اصل 44 قانون اساسی درحالی هفته گذشته وارد هفتمین سال شد که از سال 85 تاکنون بالغ بر 20 شرکت دولتی وارد بورس و فرابورس شد‌ه‌اند. درمیان این تعداد شرکت، مخابرات از لحاظ میزان سرمایه‌ و ارزش روز بازار سهام دولتی واگذار شده حاضر در بورس به عنوان بزرگترین شرکت شمار می‌رود که از 19 مرداد 87 با کشف قیمت 150 تومانی هر سهم در مدار خصوصی شدن قرار گرفت و بعد از 13 ماه با معامله 7.8 هزار میلیارد تومان 50 درصد به علاوه یک سهم، رکورد بزرگترین معامله و واگذاری شرکت‌ها رادر طول حیات اقتصادی ایران شکست و خصوصی شد،چک 1500 میلیارد تومانی بابت آن پرداخت وجه نقد معامله تاریخی شد.

این شرکت که از آن به عنوان غول شرکت‌های دولتی یاد می‌شود، بعد از آن معامله تاریخی با مسائل و حاشیه‌‌هایی چون بحث بیمه کارگزاران روستایی، افزایش سهم سازمان تنظیم مقررات،ماهیت خریداران و غیره روبرو بود تا اینکه در اردیبهشت‌ماه همین سال صابر فیضی بعد از 6 سال و 7 ماه ناخواسته از مدیریت این شرکت رفت و جانشین پوررنجبر در توسعه اعتماد مبین (سهامدار اصلی مخابرات) شد. پور رنجبر هم سکان مدیریت مخابرات را به عهده گرفت.

به این ترتیب در شرایطی زمینه طرح برخی سئوالات فراهم شد که با توجه به 7 ساله شدن واگذاری‌ها از یک سو و باقی ماندن برخی ابهامات آن هم به رغم سپری شدن 5 سال از حضور مخابرات در بورس از سوی دیگر، به سراغ فیضی رفتیم تا درباره چگونگی خصوصی‌سازی و عرضه اولیه و فروش بلوک مدیریتی و حاشیه‌های قبل و بعد از واگذاری و مدیریت ، گفت‌وگویی انجام دهیم که وی خوشبختانه با رویی باز از این مصاحبه استقبال کرد و با تشریح ناگفته‌هایی به انتقاداتی چون عدم تعهد 20 درصد سهام شناور آزاد سهام ، پابرجا بودن مدیریت وی به رغم واگذاری مخابرات و پول نباریدن از آسمان مخابرات (که قبل از عرضه اولیه سهام در بورس در تیزرهای تلویزیون به بخش شد) و سایر مسائل مطرح شده پاسخ داد.

نکته جالب این مصاحبه تدوام شفافیت فیضی در پاسخ به ابهامات و سؤالات از یک سو و داشتن شماره تماس و نام همه خبرنگارانی بود که وی در مدت مدیریت‌اش با آنها ارتباط داشت. وی در این رابطه گفت: واقعیت این است شما خبرنگاران در خصوصی‌سازی مخابرات و رفع موانع پیش‌رو خیلی کمک کردید. چون هرجا به مشکلی برمی‌خوردم از طریق مصاحبه با رسانه‌ها نظراتم را می‌گفتم تا حقوق سهامداران و اجرای واقعی اجرای اصل 44 حداقل در شرکت مخابرات محقق شود. متن مصاحبه فارس با فیضی را در ادامه می خوانید.

*خاطره ای از خصوصی شدن مخابرات در بهمن 84

بعد از سال 6 و 7 ماه از مدیریت بزرگترین شرکت دولتی و مشمول اصل 44 کنار رفتید یا به نوعی کنار گذاشته شدید. قبل از مدیریت مخابرات در کجاها و با چه سمت‌هایی فعالیت می‌کردید؟

فیضی: سابقه فعالیتم در مجموعه مخابرات27 سال است. از این میان سال 6 سال و 7 ماه مدیرعامل بودم. قبل از آن هم دو سال مدیرعامل شرکت مخابرات آذربایجان شرقی و دو سال هم عضو هیئت مدیره و قائم مقام مخابرات بودم. با این حساب در مجموع 10 سال دارای سمت مدیریت ارشد بودم.

با ابلاغ بند «ج» اصل 44 قانون اساسی در 12 تیر 85 آیا اقدامی برای آماده‌سازی مخابرات برای واگذاری کردید یا منتظر ماندید و احتمالاً مخالفتی داشتید؟

فیضی: یک خاطره جالب از ابلاغ این بند دارم که می‌خواهم بگویم .قبل از این ابلاغیه، ماده 123 و 124 قانون برنامه‌ سوم در مورد خصوصی‌سازی و آزادسازی بودند. در برنامه چهارم هم ماده 7 را داشتیم .اولین جلسه‌ایی هم که با همکارانم برای خصوصی‌سازی مخابرات گذاشتم مربوط به قبل از ابلاغ بند «ج» اصل 44 و در بهمن 84 بود .چون از همان اول به دنبال این بودم که باید در بازار رقابتی کار کرد.

این نظر شما بود یا هیئت مدیره؟

فیضی: نه. نظر خودم بود که از زمان آمدنم به مخابرات پیگیری کردم. به هر حال در همان اولین جلسه یکی از همکاران گفت بی‌خیال خصوصی‌سازی و واگذاری بخشی مخابرات باشم. چون این موضوع تمام شده. گفتم چطور؟ پاسخ داد چون در ابلاغیه بندهای «الف»، « ب »و «د» که سال 84 توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شد اسمی از مخابرات نیست برای همین خصوصی سازی را از ذهنیت خارج کن.

از حرف آن همکار تعجب کردم و به دنبال این شدم که چرا این ابلاغیه بند «ج» ندارد.از طریق یکی از دوستانم فهمیدم مقام معظم رهبری درباره نظر مجمع تشخیص مصلحت نظراتی داشتند.تا اینکه با ابلاغ بند «ج» اصل 44 و سخنرانی تاریخی مقام معظم رهبری، زمینه اصلی واگذاری شرکت مخابرات فراهم شد. سپس شورایی تشکیل و جلسه‌ای در وزارت ارتباطات برگزار شد تا مقدمات خصوصی‌سازی مخابرات آماده شود.

*برخی خصوصی سازی مخابرات را شوخی گرفته بودند

بعد از ابلاغ بند«ج» اصل 44 شما چه کارهایی برای آماده‌سازی کردید؟

فیضی: هرچند اسم مخابرات در این بند بود اما شر‌ط‌هایی مانند شبکه‌های مادر و غیر مادر مخابرات مطرح بود که خوشبختانه شبکه‌ها در سال 82 توسط دولت تصویب شده بود. به هرحال مرحوم وفا غفاریان (رئیس فقید هیئت مدیره مخابرات) و شخص سلیمانی (وزیر وقت ارتباطات) با جدیت پیگیر واگذاری مخابرات و خصوصی‌ شدن آن بودند ولی برخی فکر می‌کردند شوخی است....

چرا؟ چون مخابرات بزرگ، دولتی و سودآور بود؟

فیضی: همه فکر می‌کردند شوخی است. در این میان دو قشر بودند یک عده که دلسوزانه مخالفت می‌کردند، عده دیگری هم خصمانه، اما حتی آنهایی که خصمانه مخالفت می‌کردند واگذاری مخابرات را جدی نمی‌گرفتند.

این گروه از بیرون مخابرات بودند یا داخل؟

فیضی: هر دو . سندش هم این است که به محض خصوصی شدن مخابرات و رد و بدل شدن آن چک تاریخی که به ارزش 1500 میلیارد تومان (بابت وجه نقد معامله 50 درصد به علاوه یک سهم مخابرات در 18 آبان 88) داده شد، هجمه‌ های زیادی علیه مخابرات به وجود آمد.

*آیا مخابرات شفاف و آماده عرضه اولیه سهام بود؟

بعد از عرضه اولیه سهام مخابرات در 19 مرداد 87 و به وجود آمد مسائلی، عده‌ایی اعلام کردند این شرکت هنوز آماده برای عرضه و شفاف نبود.

فیضی: اتفاقاتی که افتاد ناشی از شرایط خاص بورس در پذیرش شرکت هایی چون مخابرات بود .می‌دانید که موضوع پذیرش مخابرات سه بار در هیئت پذیرش مطرح شد.در اولین بار باید 16 مورد تعیین تکلیف می‌شد. در مرحله بعد 16 بند به 6 شرط تبدیل شد.این کاهش شروط هم به سادگی نبود و زحمت زیادی می‌برد. سپس در مرحله سوم به 3 بند کاهش یافت تا اینکه آن سه بند هم برطرف شد.این درحالی است که مخابرات شرکتی دولتی بود و باید تغییرات زیادی اعمال می‌شد. یکی از آنها تغییر اساسنامه و تبدیل به سهامی عام شدن و شفاف شدن صورت‌های مالی و تعهدات بود.

اما برخی از مسائل مخابرات مانند کمک 300 میلیارد تومان به دولت و یا حقوق پروانه دولتی و سپس بیمه کارگزاران روستایی باقی ماند.

فیضی: این موارد بحث‌های حقوقی نبودند، چون از نظر حقوقی همه مسائل کاملاً شفاف بود.این مباحث‌ همانطور که گفتم از بیرون و ناشی از مخالفت‌های خصمانه برخی در خصوصی شدن بود. در این میان بودجه و سود و صورت‌های مالی داده می‌شد تا مورد حسابرسی قرار گیرد و پیش‌بینی سود هر سهم تأیید شود. پس وقتی چنین مباحثی مطرح می‌شود، چه جایگاهی دارد؟ اتفاقاً در این مواردی که گفتید سازمان حسابرسی از وزارت ارتباطات استعلام کرد و نتیجه گرفت و بعد اجازه انتشار اظهارنظر به بورس داد.

یعنی موضوع کارگزاران روستایی درست نبود؟

فیضی: خیر. این موضوع اصلاً جایگاهی نداشت و بعداً مطرح شد. برای همین بود که شورای نگهبان محکم ایستاد.

پس به نظر شما مخابرات با شفافیت معقولی وارد بورس شد؟

فیضی:اگر با شفافیت مناسب بورسی نمی شد که تاکنون یکی از آن موارد به نتیجه می‌رسید، اما اینگونه نشد.چون مستندات ارائه شده در آن مقطع کافی بود .یکی از بحث‌های مخابرات، خود سازمان حسابرسی بود که واقعاً مو را از ماست بیرون می‌کشد. افرادی در آن سازمان فعالیت و مدیریت می‌کنند حرفه ای و متخصص هستند و وقتی که گزارشی را به بورس می‌خواهند بدهند، با حساسیت بالایی این کار را می‌کنند.

از افتخارات مخابرات هم این بود که حسابرس و بازرس قانونی آن سازمان حسابرسی بود و هست. به طوری که طی دوباره تغییر تیم حسابرسی، گزارش‌های تهیه شده مخابرات مورد تأیید قرار گرفت که یکی از آنها بحث‌ حقوق بازنشستگان بود.

بنابراین معتقدم نکته مبهمی از مخابرات باقی نماند. چون بعد از 5 مجمع سالانه‌ای که برگزار شده همه آن مباحث برطرف شد، اما به هر حال شرکتی با این بزرگی حاشیه‌هایی دارد که گاه با مقاومت‌های دولتی هم همراه بود.

*ناگفته ایی از کشف قیمت 150 تومانی هر سهم

از کشف قیمت 150 تومانی هر سهم مخابرات در 19 مرداد 87 راضی بودید یا فکر می‌کردید قیمت باید بالاتر یا پایین‌تر می‌شد؟

فیضی: ما در بحث قیمت‌گذاری به هیچ‌وجه وارد نشدیم. مجاز هم نبودیم. چون سازمان خصوصی‌سازی این کار را می‌کرد.با توجه به شرایط آن روز بازار، قیمت مورد تقاضای اکثر خریداران 120 تومان بود تا اینکه مسئولان سازمان خصوصی‌سازی اعلام کردند هر سهم مخابرات را کمتر از 150 تومان نخواهند داد.

در این میان درست است که در عرض 5-6 دقیقه 5 درصد سهام مخابرات به فروش رسید اما به هر حال قبل‌اش مقاومت‌هایی شد و حتی در لحظات آخر هم 60 درصد سهام قابل عرضه به فروش نرسید.

تصورم این است اگر همکارانم در شرکت اقدام به خرید نمی‌کردند مسئله دیگری رخ می‌داد اما بعد از عرضه اولیه، قیمت سهام مخابرات بالاتر و حتی به حدود 210 تومان هم رسید ولی به دلیل شیطنت‌هایی که شد قیمت سهام در ماه‌های بعد به حدود 130 تومان کاهش یافت.

بعد از روز عرضه اولیه ، کارکنان مخابرات و برخی سرمایه‌گذاران موجب شدند صف خرید بیش از 400 میلیون سهمی برای خرید مخابرات تشکیل شود که رکورد جدیدی بود.

فیضی: علاوه بر برخی مقاومـت‌های درونی، خود بورسی‌ها هم فکر می‌کردند مخابرات نمی تواند خصوصی شود. برای همین با ابهام به این مسئله نگاه می‌کردند. اما کارکنان مخابرات وضعیت شرکت را می دانستند و به جز عده ای معدود، اکثرا" موافق خصوصی سازی مخابرات بودند.

*دلیل سقوط آزاد قیمت سهام به 130 تومان

از نظر شما دلیل سقوط آزاد هر سهم مخابرات به 130 تومان در اسفند 87 چه بود؟

فیضی: به خاطر بحث‌های واهی که از جاهای مختلف مطرح شد.در اسنادی که به بورس داده شده بود دلیلی برای کاهش قیمت سهام به 130 تومان نبود اما یکی از راه رسید و گفت قرار است 300 میلیارد تومان به دولت داده شود. آن یکی گفت باید به کارگزاران روستایی پول داده شود. این مسائل جزء مواردی است که طبق قوانین بورس کسانی که آنها را مطرح کرده و می‌کنند مرجم‌اند. یعنی اگر سهامداری شکایت کند که با چنین مسائلی اقدام به فروش سهام کرده و زیان دیده ، آن افراد متهم‌اند.

دراین رابطه معتقدم سازمان های نظارتی باید با افرادی که چنین حاشیه هایی را درست کردند،‌ برخورد کند.

اگر خاطرتان باشد سازمان بورس هم در جریان تقسیم سود سالانه مخابرات و قبل از برگزاری مجمع رسماً اعلام کرد توان تقسیم سود بیش از 11 یا 12 تومانی وجود ندارد. این مسئله باعث شد بسیاری از سهامداران اقدام به فروش کنند اما در مجمع مخابرات 30تومان سود داده شد و در جریان گشایش نماد هم چند درصدی به قیمت سهام اضافه شد تا به این ترتیب سهامداران زیان و سپس اعتراض کنند.

فیضی: کسانی که مقصر اینکار بودند باید پاسخگو باشند. از مزایای بورس شفاف‌سازی است. چون همه چیز در آن شفاف است،در دنیا به بورس اهمیت داده می شود.به هر حال معتقدم 5 سال بعد از حضور در بورس مخابرات، حرف‌هایی که زده شد پایه و اساس نداشت.

*داستان تاریخی ترین و بزرگترین خصوصی سازی کشور

برسیم به واگذاری بلوک 50 درصد به علاوه یک سهم مخابرات در مهر 88. آیا خودتان به شخصه علاقمند به این واگذاری بودید؟

فیضی:به شدت دنبال این موضوع بودم. واقعیت این است که بابت طولانی شدن فروش بلوک مدیریتی مخابرات تحت فشار قرار داشتم . به همین دلیل خیلی علاقه به واگذاری بودیم.

آیا برای شما مهم بود که خریدار بلوک 50 درصد به علاوه یک سهم چه گروهی باشد؟

فیضی: خیلی مهم بود. البته شاید گفتن این موضوع در آن زمان خیلی سخت بود اما الآن با سند می‌توان گفت. قضیه واگذاری فولاد خوزستان چه شد؟ آیا الآن کسی جرأت دارد 1500 میلیارد تومان چک بابت وجه نقد معامله بلوک مخابرات پرداخت کند؟ مگر اینکه در آینده اتفاقاتی رخ دهد. آن چک جزو خاطرات جالب خصوصی‌ سازی مخابرات بود که اکثر خبرگزاری‌های دنیا آن را گزارش کردند.

پس برای شما ماهیت خریدار مهم بود؟

فیضی: بله. چون باید کسی می‌بود که کار بلد بوده و بداند که چکار می‌خواهد بکند.

تعاونی پیشگامان کویر یزد هم متقاضی خرید بود اما به فاصله یک روز توسط سازمان خصوصی‌سازی کنار گذاشته شد.

فیضی: این گروه هم این کاره بود و توانایی انجام کار را داشت ولی از بعد سیاسی توانایی نداشت.می‌توانست مخابرات را اداره کند اما با توجه به هجمه‌هایی که علیه این شرکت به وجود آمد شاید با مشکلات سختی روبرو می‌شد.بنابراین برای ما مهم بود کسی که مخابرات را می‌خرد اولاً کار بلد باشد و دوماً بتواند با نظام سیاسی و اجتماعی کشور هم راه بیاید.

بعد از خصوصی شدن مخابرات به چه اهدافی رسیدید؟

فیضی: من همیشه یک شعار می‌دهم که شاید شعار نه بلکه واقعیت باشد و آن اینکه کسی که 1500 میلیارد تومان را یکجا می‌دهد و 2500 میلیارد تومان قسط را تاکنون به موقع داده ، بلد است از سرمایه خودش

حفاظت کرده و دارایی هایش را مدیریت کند، من دنبال این بحث بودم. فرق خصوصی و دولتی هم همین است که طرف خصوصی آورده‌ای دارد و به هر بهایی که شده دنبال حفظ مجموعه و ارتقای آن است. آن هم مجموعه خدماتی مثل مخابرات که با طرف‌هایی زیادی درگیر و مرتبط است. از همه مهمتر بحث رقابت است که در دنیا رشد دهنده است.

*آیا از آسمان مخابرات پول و طلا بارید؟

یکی از شعارهایی که قبل از عرضه سهام مخابرات از تلویزیون پخش شد این بود که از آسمان مخابرات بر سر مردم پول و طلا می‌بارد اما بازدهی سهام مخابرات طی 5 سال حضور در بورس فقط با 160 درصد سود همراه بود. یعنی اگر کسی در این 5 سال با مثلا" یک میلیون تومان اقدام به خرید و نگهداری سهام مخابرات می‌کرد در مجموع 1.6 میلیون تومان سود عایدش شده است.

فیضی: در آن تبلیغات همه‌اش پول و طلا نبود بلکه برگ سهام هم بود. از طرف دیگر در طراحی و اجرای آن تبلیغ تلویزیونی من نقشی نداشتم و سازمان خصوصی‌سازی و وزارت ارتباطات دخیل بودند.ضمن اینکه هدف از آن تبلیغ جلب توجه به واگذاری مخابرات بود.

ببینید در شرکت‌های خدماتی باید دو بحث را در نظر گرفت. اول اینکه درست است که الان به خاطر سود بانکی نوساناتی داریم اما در همه جای دنیا شرکت‌های خدماتی مثل مخابرات از اصول پایداری تبعیت می‌کنند.دوم اینکه شاید بازدهی مخابرات کم است اما مقطعی نبوده و دارای سیر صعودی مناسب است. نه آن چنان شتابان که ناگهان قیمت سهام‌اش حبابی شود و نه آن قدر کند و آهسته.

البته به جز آن مقطعی که قیمت سهام مخابرات به 130 تومان سقوط کرد.

فیضی: آن مقطع را گفتم که ناشی از بازی‌های برخی بود که من اگر به جای مسئولان نظارتی بودم سراغ آن افراد می‌رفتم. چون افراد و سازمان‌هایی که آن مسائل را مطرح کردند باید به کسانی که ضرر کردند، پاسخ بدهند.

به هر حال در شرکت خدمات‌ی و ارتباطی مانند مخابرات، چون تکنولوژی هر روز تغییر می‌کند، به تدریج همه به سمت ارتباطات سوق می‌یابند. بنابراین ثبات به همراه نقد شوندگی و عدم نگرانی سرمایه‌گذاران از آینده از جمله مزیت‌های مخابرات است.

هنگام کشف قیمت هر سهم مخابرات یا واگذاری بلوک مدیریتی آن آیا نگران نبودید که به فروش نرسد و اتفاقاتی غیرقابل پیش‌بینی رخ دهد؟

فیضی: ذاتاً چندان نگران و هیجان‌زاده نیستم. ولی چرا. استرس داشتم. شاید باور نکنید در ماه‌های آخر قبل از عرضه سهام نمی‌توانستم بیش از 4 ساعت بخوابم. یعنی حالت استرس داشتم اما هیچ گاه بروز نمی‌دادم.

*پاسخی به دولتی ماندن مدیریت مخابرات/ خودم را مدیری خصوصی

از جمله مسائلی که بعد از نهایی شدن معامله 7.8 هزار میلیارد تومانی 50 درصد به علاوه یک سهم مخابرات مطرح شد این بود که این شرکت هم به مانند اکثر شرکت‌های واگذار شده همچنان از مدیریت دولتی برخوردار شد. آحاد مردم هم شما را به عنوان مدیریتی می‌شناختند. آیا این موضوع را قبول دارید؟

فیضی:واقعیت بود که از بخش مدیریت دولتی به خصوصی آمدم اما من ذاتاً خصلت‌های مدیریت دولتی را نداشتم و خودم را مدیری خصوصی می‌دانستم. به همین دلیل تلاش کردم مخابرات را از دولت جدا کنم. (خنده). ببینید ساختار مخابرات هم‌اکنون هم تغییر نکرده و همان ساختار دولتی را دارد. در حالی که با تغییر ساختار، امکان مدیریت صحیح و اجرای تفکرات مدیر فراهم می‌شود. ساختار فعلی مخابرات حتی اگر هم خصوصی نشده بود باید تغییر می‌کرد.

اما مدیر خصوصی می‌آید که همین ساختارها را درست کند...

فیضی: خب شرایط مخابرات مقداری متفاوت است.هیئت مدیره که از بخش خصوصی آمده اما مدیرعامل که تعیین کننده نیست و حداکثر می‌تواند به هیئت مدیره پیشنهاد تغییر ساختار بدهد که در سال 85 این اتفاق رخ داده بود. اما خصوصی شدن آن به بعد از واگذاری بلوک موکول شد. در این میان هیئت مدیره مخابرات در حال اجرای آن است. چون تغییر ساختار است که نشان می‌دهد شرکتی خصوصی شده یا نه؟

*آزاد شدن مشروط 5 درصد سهم کارکنان

بعد از عرضه اولیه 5 درصد سهام مخابرات در بورس، قرار بود 15 درصد دیگر از سهام عرضه خرد شود تا 20 درصد سهام شناور آزاد و تعهد دولت عملی شود اما به رغم سپری شدن حدود 5 سال هنوز همان 5 درصد عرضه شده. چرا؟

فیضی: با آزاد شدن 5 درصد سهام کارکنان مخابرات سهام شناور آزاد مخابرات به 10 درصد می‌رسد.

این 5 درصد چه زمانی آزاد می‌شود؟

فیضی:طبق برنامه باید طی10 سال این5 درصد تسویه و آزاد شود اما با توجه به شرایط موجود،کارکنان مخابرات می‌توانند خودشان وارد شوند و اقدام به فروش کنند ولی برنامه‌ریزی شده تا هیچ‌گاه این درصد بعد از آزاد شدن در بورس عرضه نشود بلکه در داخل مخابرات جابه‌جا شود. یعنی کارکنان، مدیریت شده سهام شان را واگذار خواهند کرد.این طور نیست که یکهو دربورس عرضه و باعث افت قیمت سهام شده و شیطنت هایی ایجاد شود.

با این حال 20 درصد سهام در اختیار دولت قرار دارد و 50 درصد سهام مخابرات هم دست سهامدار عمده است و 5 درصد در بورس عرضه شده و 5 درصد هم به کارکنان داده شده. می ماند 20 درصد سهام عدالت که باید زمینه حضور در بورس شرکت‌های سرمایه گذاری استانی فراهم شود.

*دلیل عرضه خرد همراه اول و آینده واگذاری شرکت های استانی

آیا با واگذاری 10 درصد سهام همراه اول که اصطلاحا گاو شیرده مخابرات است، موافق بودید؟

فیضی: اگر دقت کنید آن در مقطع از پایان سال، مشکلی در بازارهای مالی پیش آمد. سهامداران عمده همراه اول با هدف کمک به دولت و بحث نظام تامین مالی کشور این کار را کردند که جواب هم گرفتند و با عرضه 10 درصد سهام همراه اول،در مدت کوتاهی حدود400 میلیارد تومان نقدینگی از بیرون جذب شد تامقداری ار نقدینگی جذب شود.

بحث واگذاری شرکت‌های مخابراتی استانی که پیگیر آن بودید به کجا انجامید؟

فیضی: در ساختار جدید شرکت‌های استانی مخابرات یکپارچه شده و بعد از آن سهامدار عمده در مورد آن تصمیم‌گیری خواهد کرد.

یعنی امکان واگذاری آنها به مانند همراه اول وجود خواهد داشت؟

فیضی: شرایط فرق می‌کند. بعد از انجام یکپارچگی شرایط فرق خواهد کرد. ولی در آینده براساس تجارب موجود در دنیا، همه یک شرکت را به نام شرکت واحد خواهند شناخت.

*دلیل مخالفت ها با من فقط یک جمله بود

یکی از خصلت‌های شما شفاف بودن و رک بودن نکات و مباحث است که در مجامع سالانه مخابرات بارها اتفاق افتاده ایا در مورد این خصوصیت به شما تذکری داده نمی‌شد؟

فیضی: چرا. برخی انتقاد می‌کنند که چرا تند می‌گویم و به مباحث و مسائل و مشکلات حمله می‌کنم.

آیا این موضوع یکی از عوامل مؤثر در جابه‌جایی شما نبود؟

فیضی: نه.

پس اختلاف نظر شما و وزیر ارتباطات چه بود؟

فیضی: واقعیت این است که دوستان سهام عدالت و وزارت ارتباطات از حضورم در مخابرات چندان خوششان نمی‌آمد. (خنده)

چرا: مگر شما از نگاه آنها چه کار کرده بودید؟

فیضی: فقط یک جمله. چرا مخابرات را خصوصی کردم. (خنده)

ولی آن زمان که آقای سلیمانی وزیر بود.

فیضی: اما هنگام واگذاری بلوک 50 درصد بعلاوه یک سهم وزیر کنونی ارتباطات بود.

مگر شما بر خلاف قانون و احکام اقدام به خصوصی سازی مخابرات کردید؟

فیضی:نه بحث واگذاری مخابرات طبق قانون بود و اتفاقا در وزارت ارتباطات چنین تصمیمی گرفتند ولی انگار برایشان مشتبه شده بود که اگر من نبودم خصوصی‌سازی مخابرات اتفاق نمی‌افتد. ولی به باورم اگر هم من نبودم این اتفاق رخ می داد. چون سیاست‌های نظام و تکلیف مقام معظم رهبری بود.

خود وزارت ارتباطات در 50 جلسه‌ای که برگزار شد بر خصوصی‌سازی مخابرات تاکید کرد اما وقتی کسانی که موضوع خصوصی‌سازی را مخابرات را شوخی گرفته بودند، مسائل ایجاد کردند. یعنی بعد از دادن آن چک 1500 میلیارد تومانی هجمه سنگینی علیه مخابرات ایجاد شد.عجیب هم حمله کردند. آن افراد چند کار هم انجام دادند و تلاش کردند رابطه بورس و مخابرات و همچنین رابطه مخابرات با وزارت ارتباطات و وزارت اقتصاد را به هم بزنند.

با این همه آیا راضی بودید که از مخابرات کناره گیری کنید یا کنار گذاشته شوید؟

فیضی: ببنید انتظار هم حد و حدودی دارد.در مخابرات سابقه نداشت کسی 6 سال و 7 ماه مدیرعامل باشد. تا قبل از من حداکثر دوره مدیریت 3.5 سال بود. واقعیت‌اش به میز مدیریتی وابستگی ندارم و خیلی راحت‌ام. چون شعاری را از حضرت علی (ع) عملی می‌کنم که در روز اول و آخر آمدن و رفتم به مخابرات اعلام کردم.

ان حضرت می‌گوید: هر آمدنی را رفتنی است. هر انتصابی را عزلی. خوشا به حال آنان که در خدمت مخلوق و در طاعت خالق باشند.

یک بخش این فرمایش خیلی مهم است. یعنی آن روزی که منصوب شدی ممکن است فردایش عزل شوی. یک نکته هم من به این فرمایش اضافه کرمد و آن اینکه لرزان‌ترین میز، میز مدیریتی است که پایه‌هایش به شدت سست است.

اما به هر حال همین میز 6 سال و 7 ماه برای شما نلرزید.

فیضی: (خنده) به هر حال این گونه مسائل همیشه بوده و خواهد بود. بحث مهمی هم در مدیریت‌ام این بود که قوانین مرتبط با کارم را یاد می‌گرفتم.

مباحث بورس را خوب یاد گرفتید.

فیضی: مجبور بودم. چون به آن نیاز داشتم.

انتصاب شما به عنوان مدیرعامل توسعه اعتماد مبین (سهامدار عمده مخابرات) و رفتن آقای پوررنجبر از اینجا به مخابرات آیا به نوعی توافق مشروط برای کناره گیری و ادامه مدیریت شما نیست؟

فیضی:نه آقای پوررنجبر باید مستقل عمل کند.اتفاقا بحثی که در اینجا نسبت به گذشته دارم این است که ورود به مباحث مختلف مخابراتی باید کم شود اما از بعد مالکیتی باید نقادانه به صورت‌های مالی مخابرات نگاه کرد (به عنوان سهامدار عمده) و پیش‌بینی‌های لازم برای آینده این شرکت را کرد.

در این مورد هم باید بگویم خوشبختانه کلاه سرم نمی‌رود (خنده). چون با بررسی صورت‌های مالی می‌توان آینده شرکت را پیش‌بینی کرد. با این همه معتقدم توسعه اعتماد مبین نباید در کارهای مخابرات دخالت کند و فقط باید در زمینه مدیریت سرمایه و سایر مباحث اطلاعاتی را بخواهد و تصمیم گیری کند.

*ارزیابی فیضی از قبل و بعد از خصوصی سازی مخابرات

با این همه مخابرات را بعد از خصوصی‌سازی چقدر ارزیابی می‌کنید؟

فیضی: این شرکت قبل از خصوصی‌سازی شرکتی وظیفه محور بود.به طوریکه بخش‌هایی که در بخش خدمات کار کرده بودند بعد از خصوصی‌سازی صاحب بدترین نقاط شدند.

بنابراین قبل از خصوصی‌سازی، مخابرات هر کاری که به آن تکلیف می‌شد را انجام می‌داد. آن هم بدون در نظر گرفتن سود و زیان و بیت‌المال و سرمایه‌گذاری‌های گاه بدون معنی. بعد از خصوصی‌سازی اتفاقی که افتاد این بود که همه به این رسیدند در شرکتی مانند مخابرات اولا باید سرمایه‌گذاری درست باشد و دوما گوشه چشمی به حفاظت از مشتریان باید باشد اما چیزی که جا مانده این بود که شرکت برای این دو موضوع استراتژی نداشت چون وظیفه محور بود. الان اما استراتژی دارد. از طرف دیگر ساختار فعلی جواب گوی آن استراتژی نیست. اگر این ساختار عملیاتی شود آن موقع می‌توان گفت مخابرات از قید و بند سیستم بورورکراسی بیرون آمده.

آن موقع می‌تواند به حیاتش ادامه بدهد؟

فیضی: حتما باید اینگونه باشد اگر نتواند در بازی رقابت بازنده می‌شود

اما الان که حداقل در عرصه تلفن‌های ثابت و برخی خدمات رقیبی ندارد.

فیضی: اصلا اینگونه نیست. اگر مخابرات تکان نخورد به مرور درآمد‌ها و مشتریان را از دست می‌دهد. کاملا محسوس است. چون مخابرات رقیب دارد. یکسری از رقبا به چشم نمی‌آیند و کاری که الان می‌کنند دو سال دیگر نتیجه می‌دهد.

برای همین معتقدم مخابرات باید در جهت حفاظت از مشتریان و سهامداران حتما باید تغییر ساختار داده و همیشه به دنبال رضایت مشتری باشد.اگر غیر از این باشد هم مخابرات افول می‌کند و هم منافع سهامداران و کارکنان به خطر می‌افتد. در این میان به سه دلیل آینده مخابرات را روشن می‌بینم. اول بحث تکنولوژی ارتباطات، دوم نیروهای انسانی متخصص و وفادار به سیستم و سوم حفاظت سهامدار عمده از سرمایه‌گذاری‌های انجام شده.

الان که از مدیریت مخابرات کنار آمده‌اید چه برداشتی از این شرکت دارید؟ آیا می‌توان گفت مخابرات شرکتی آباد شده است؟

فیضی: من همیشه عادت دارم گاه گاه بیرون از خودم به مجموعه‌ایی که در آن کار می‌کنم نگاه کنم. مثل کسی که از بیرون بازی شطرنج دو نفر را نگاه می‌کند. با این حال می‌توانم بگویم مجموعه مخابرات نه فقط مخابرات، مجموعه خوبی بوده و در اقتصاد ایران نقش مهمی دارد. اما باید ناظرانی از بیرون داشته باشدنه فقط سهامداران عمده بلکه همه سهامداران باید نظاره‌گر باشند تا اگر موردی پیش آمد تذکر بدهند.

آیا خودتان سهام مخابرات را دارید؟

بله: از دو منظر. هم سهام ترجیحی دارم و هم اینکه در سال دوم حضور مخابرات در بورس اقدام به خرید سهام مخابرات کردم.

چه تعداد؟

فیضی: 70 هزار سهم. از روزی هم که خریدم تا به الان نگه داشته‌ام.

*پرداخت سالانه هزار میلیارد تومان اقساط تا 4 سال دیگر

چقدر از اقساط خرید بلوک 50 درصد بعلاوه یک سهم باقی مانده؟

فیضی: 4 سال دیگر. سالی هزار میلیارد تومان باید اقساط داده شود. یعنی هر 6 ماه 500 میلیارد تومان. 18 اردیبهشت و 18 آبان هر سال.

این اقساط چقدر از سود مجمع سالانه تامین شده؟

فیضی: معمولا یک قسط

آیا تاکنون قسطی هم به تعویق افتاده؟

فیضی: خیر. انشاء‌الله که در آینده هم تعویقی در کار نباشد.

*خاطره ای از سهامداران حقیقی

سهامداران حقیقی مخابرات یا شما را دوست دارند یا اینکه می‌گویند شما به گونه‌ای حرف می‌زنید و عمل می‌کنید که قابل فهم نیست.

فیضی: (خنده) واقعیت این است که عده‌ای از سهامداران حقیقی انتظار داشتند صراحتا بگویم سهام‌شان را نگه دارند یا فروشند که مغایر قانون بورس بود و نمی‌توانستم در این مورد حرفی بزنم. اما در مورد اطلاعاتی که می شد به صورت عمومی گفت همه جا گفته‌ام.

یادم هست که در جلسه‌ای با سهامداران یکی از حاضرین گفت صریح بگو ما سهامداران باید چکار کنیم.در حواب گفتم باید صابر باشید. چند روز بعد همان سهامدار تماس گرفت و گفت آیا ما باید واقعا صابر باشیم یا اینکه چون اسم خودت صابر بود، گفتی (خنده). در جواب گفتم نه باید صبر کنید تا مسائل آن زمان بر طرف شود.

این در حالی است که هر روز که جلوتر می‌رویم بحث‌های مخابرات شفاف‌تر و تنش‌ها کم می‌شود.

*یادی از مرحوم فقید وفا غفاریان

در خاتمه اگر نکته ایی دارید ، بفرمایید.

فیضی: در آخر این مصاحبه باید یادی از مرحوم فقید وفا غفاریان بکنم که تلاش زیادی برای واگذاری مخابرات کرد. چون با همه وجود به نظام و مقام معظم رهبری و اصل 44 اعتقاد داشت. حیف شد که بعد از خصوصی‌سازی مخابرات 6 ماه بیشتر نتوانست در جلسات هیئت مدیره حضور داشته باشد. آن هم با آن درد جانکاه.

گفت وگو از علی رضایی زاده