خودکفایی همیشه مطلوب نیست

" 99.5درصد از بیمه های اتکایی در داخل تامین می شود و تنها نیم درصد از کل نیاز بیمه های اتکایی کشور به خارج ارایه می شود." هرچند این گفته معاون بیمه اتکایی بیمه مرکزی ممکن است در ظاهر به معنای خودکفایی بیمه ای تعبیر شده و به عنوان یک دستاورد خوشحالی دست اندرکاران و شنوندگان را در بر داشته باشد اما در پس این خبر باید حقایقی را نیز مد نظر قرار داد. برای روشن شدن بحث ابتدا به فلسفه وجودی بیمه اتکایی اشاره می کنیم.

بیمه اتکایی بدین معنی است که بیمه گر با در نظر گرفتن حق بیمه مشخص، خطر بیمه شده را به شرکتی دیگر واگذار می کند در حالیکه خود در برابر بیمه گذار اصلی مسئول است. فلسفه وجودی بیمه اتکایی این است که شرکت بیمه ریسکهای همگون را برای پرتفوی خود گردآوری می کند ولی اگر اجتماع این ریسکها مازاد بر ظرفیت نگهداری شرکت تشخیص داده شود وجود قرارداد اتکایی کمک می کند که این شرکت تعادل مالی خود را حفظ کند و بتواند به مشتریانش خدمات بهتری را ارائه نموده و به موقع خسارات را بپردازد.

به عبارت دیگر هر چه توزیع جغرافیایی ریسک بیشتر باشد امکان ارائه خدمات بهتر و به موقع تر افزایش می یابد.

برای روشن شدن بحث سونامی سال 2011 ژاپن را در نظر بگیرید که خسارات بالایی را به کشور ژاپن وارد کرد. دولت ژاپن خسارات ناشی از زلزله و سونامی بزرگ این کشور را 309 میلیارد دلار اعلام کرد. این خسارات که 4 برابر طوفان کاترینا در ایالات متحده برآورد شده تولید ناخالص داخلی در ژاپن را به 2.75 تریلیون ین کاهش داد.

حال اگر دولت ژاپن هم بیمه اتکایی اش درون مرزهای کشور خود قرار داده و سعی در خودکفایی بیمه اتکایی اش داشت چه زیانی را باید به تنهایی متحمل می شد؟، هرچند از لحاظ آماری احتمال وقوع حوادثی با این شدت پایین است، اما باید در نظر داشت در صورت وقوع، ضربه سختی به بدنه بیمه کشور و بیمه گذارانی که به امید دریافت خسارت بیمه خریده اند وارد می شود. در پایان قابل ذکر است که هرچند جلوگیری از خروج ارز می تواند امری پسندیده به حساب آید اما باید مدنظر قرار داد که نمی توان این امر را در هر صنعت و شرایطی پذیرفت.

*دانشجوی دکتری اقتصاد مالی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران