پشت پرده برپایی مراسم نکوداشت کدخدایی؟

برگزاری همایش‌های گاه و بیگاه در تقدیر از برخی چهره‌ها گویی تبدیل به دستورکار برخی تشکل‌ها و رسانه‌های منسوب به آنان شده است. اصولگرا و اصلاح‌طلب هم ندارد، همین چندی پیش بود که طیفی از پایداری‌ها، ایثارگرانی‌ها و رهپویانی‌ها و رسانه‌های وابسته به آنها گرد هم جمع شدند و همایش «نکوداشت مردِ تقوا و تدبیر» را برپا کردند، همایشی که مخاطبش غلامعلی حدادعادل و تقدیر از رویکرد او در انتخابات بود. در دیگر سو محمدرضا عارف کاندیدای اصلاح طلبان که در روزهای پایانی نزدیک به انتخابات در تمکین به اجماع اصلاح طلبان از گود رقابت کنار کشیده بود نیز محور برنامه‌های بزرگداشت گاه و بیگاه اصلاح گراها شده بود. اما هر اندازه مراسم تقدیر از عارف بدون جنجال و خبرسازی برگزار می شد اما همایش تقدیر از حدادعادل با رنگ و لعاب زیادی برگزار شد. تا آنجا که اظهارات قبل و بعد از این همایش اذهان را بیش از آنکه به سوی مراسمی برای نکوداشت یک چهره سیاسی ببرد به گروکشی‌های سیاسی در سایه برگزاری این مراسم برد، رقابت سیاسی که یک سوی آن ادیب سیاستمدار و طیفی از نواصولگرایان بودند و سوی دیگر علی اکبر ولایتی و طیفی از اصولگرایان سنتی. رویکرد حدادعادل قبل و در حین انتخابات ریاست جمهوری گرچه از دید او و حامیانش رویکردی قابل دفاع بود اما ولایتی در اظهاراتی از رفتار و عملکرد حداد انتقاد و او را به رعایت اخلاق سیاستمداری دعوت کرده بود و همایش نکوداشت مرد تقوا و تدبیر گویی راهکار حامیان ادیب سیاستمدار برای مقابله با طبیب کهنه کار سیاست و اصولگرایان میانه رو بود. اینبار اما قرار است نکوداشت مردی دیگر از سوی برخی تشکل‌های اصولگرای نزدیک به همان طیف برگزار شود. همایش «نکوداشت مرد صدق و امانت»؛ و عباسعلی کدخدایی همان مرد شماره یک این نکوداشت. سالهای زیادیست که نام عباسعلی کدخدایی با شورای نگهبان گره خورده است، اما شاید بسیاری بیش از آنکه او را به عنوان عضوی از حقوقدانان شورای نگهبان بشناسند، او را از جایگاه سخنگویی این شورا به یاد دارند. تحصیلکرده رشته حقوق در دانشگاه تهران و دانشگاه‌های انگلیس در دوره‌های چهارم و پنجم شورای نگهبان عضویت شورای نگهبان از جایگاه حقوقدان را عهده دار بود. و در سه سال اول دوره اخیر (دوره ششم) نیز قائم مقام دبیر شورای نگهبان، معاون اجرایی و امور انتخابات شورای نگهبان و سخنگوی شورای نگهبان بود. به گزارش نامه، با وجود این سوابق اما کدخدایی بعد از پایان دوره قانونی‌اش موفق به کسب رای اعتماد مجلس نشد و از راهیابی به شورای نگهبان به عنوان عضو حقوقدان بازماند. عدم رای اعتمادی که بسیاری آن را ریشه در چند موضع گیری کدخدایی در مورد مصوبات مجلس و نمایندگان و برخی دیگر شخصیت‌های سیاسی در ایام انتخابات عنوان می‌کنند. همین موضع گیری‌ها بود که در نهایت به دلخوری مجلسی‌ها از سخنگوی شورا انجامید و کدخدایی با یک رای کمتر به ساختمان خیابان آذربایجان راه نیافت. ماجرا از آنجا آغاز شد که مجلس با تصویب قانون ممنوعیت دو شغله ها، مقرر کردند مسئولین از شغل‌های دوم، سوم و چندم خود استعفا دهند. قانونی که حقوقدانان شورای نگهبان را نیز شامل می شد. عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در واکنش به این مصوبه کلیت این طرح را زیر سوال برد و تصویب این قانون را در اثر «احساسات و نگرش شخصی نمایندگان» دانست«ظاهرا نمایندگان محترم بعضا فراموش کرده‌اند که باید بر اساس عقل و اصول و قواعد شاخته‌شده حقوقی قانون وضع کنند نه احساسات و نگرش‌های شخصی.» این اظهارات سخنگوی شورای نگهبان با انتقاد تند نمایندگان روبرو شد و در اولین واکنش علی مطهری در تذکری در صحن علنی گفت« اخیرا سخنگوی شورای نگهبان درباره مصوبه ممنوعیت دوشغله ها، جمله ای را عنوان کرده اند که توهین به مجلس است. آقای کدخدایی گفته اند «ظاهرا نمایندگان فراموش کرده اند که بر اساس عقل و اصول شناخته شده حقوقی، قانون وضع کنند، نه احساسات و نگرش شخصی»! ما آقای کدخدایی را فردی معقول و معتدل می دانیم، اما اتفاقا به نظر من خود ایشان بر اساس احساسات اظهارنظر کرده اند. شاید چون این مصوبه شامل حقوقدان‌های شورای نگهبان هم می شود، ایشان برآشفته‌اند. ولی آقای کدخدایی نباید فراموش کند که براساس رای همین نمایندگان به عضویت شورای نگهبان درآمده اند، هرچند ما تصور می کنیم این اظهار نظر سهوی بوده است نه عمدی» یادآوری رای نمایندگان در انتخاب شدن کدخدایی شاید اولین خط و نشان مجلس برای سخنگوی پرسابقه شورای نگهبان بود تا او محتاطانه تر نسبت به نمایندگان وارد موضع گیری شود. خط و نشانی که اواخر تیرماه خود را نشان داد و مجلسی‌ها حاضر به دادن رای اعتماد دوباره به کدخدایی نشدند. اواخر تیرماه بود که انتخاب سه حقوقدان برای عضویت در شورای نگهبان در دستور کار مجلس قرار گرفت، 5 حقوقدانی که از سوی رییس قوه قضاییه برای نشستن بر صندلی شورای نگهبان به مجلس معرفی شده بودند، به بهارستان رفتند تا در نطق هایشان، خود را معرفی کنند و از سوابق خود بگویند و در نهایت هم نمایندگان مجلس، سه تن از آنها را انتخاب کنند. در این بین معرفی نشدن «امیری» به عنوان یکی از حقوقدانان، با حاشیه هایی همراه بود که در میزان آرای پنج حقوقدان معرفی شده به مجلس نمود پیدا کرد. نجات الله ابراهیمیان، محمدهادی صادقی، سام سوادکوهی، محسن اسماعیلی و کدخدایی در نطق هایی هرکدام به تشریح سوابق و برنامه های خود پرداختند تا مجلس بعد از این اظهارات وارد رای گیری شود. از مجموع 260 آرای ماخوذه محسن اسماعیلی با 237 رای، سام سوادکوهی با 147 رای و نجات الله ابراهیمیان با 130 رای به عنوان حقوقدانان شورای نگهبان انتخاب شدند. و عباسعلی کدخدایی با یک رای کمتر بعد از 12 سال قادر به راهیابی به شورای نگهبان نشد. این رای به عقیده برخی حاوی پیام هایی از مجلس برای شورای نگهبان و شخص کدخدایی بود. به فاصله ای کوتاه از این جلسه امیر ابراهیم رسولی یکی از نزدیکان به حدادعادل در یادداشتی عدم رای اعتماد مجلس به کدخدایی را نتیجه عملکرد علی لاریجانی و فراکسیون رهروان دانست و نوشت«فراکسیون اصولگرایان مجلس (تحت ریاست حداد عادل) حامی کدخدایی بود اما فراکسیون رهروان (نزدیک به علی لاریجانی) رای به کدخدایی را از دستور کار خود حذف کرد و به صورت فراکسیونی تصمیم گرفت تا به وی رای ندهد و با تمام این احوال، کدخدایی تنها با اختلاف یک رای حذف شد.» هادی حسینی از اعضای فراکسیون اصولگرایان مجلس نیز در اظهاراتی مطرح کرد«حداد عادل در جلسه فراکسیون اصول‌گرایان مجلس که روز سه‌شنبه (اول امرداد) برگزار شد٬ اعلام کرد به خاطر رای ندادن مجلس به کدخدایی٬ نزد لاریجانی «گله» کرده است.» آن‌طور که این نماینده مجلس گفته٬ لاریجانی هم در واکنش به این انتقاد حداد عادل چنین اظهار کرده که «هیچ توافقی برای انتخاب نشدن کدخدایی میان فراکسیون رهروان ولایت نبوده است.»انداختن توپ به زمین فراکسیون رهروان از سوی اصولگرایان اقلیت مجلس در شرایطی صورت گرفت که برخی دیگر معتقد به آن بودند که دفاع از کدخدایی در صحن مجلس خوب نبوده و از سوی دیگر وی به خاطر نداشتن رابطه خوب با نمایندگان از ادامه حضور در شورای نگهبان بازمانده است. در این میان گرچه می توان از کدخدایی به عنوان نیروی متخصص، باتجربه، خبره و ولایی در سال های حضورش در شورای نگهبان یاد کرد اما برگزاری چنین مراسمی برای وی چندان توجیه پذیر نمی رسد، رویه ای که به نظر از سوی برخی تشکل های نواصولگرا در جهت اسطوره سازی، بزرگ پنداری و آماده سازی برخی چهره ها برای حضور در مناصب دیگر در دستور کار قرار گرفته است، چه آنکه همان زمان که مراسم مرد تقوا و تدبیر برگزار شد بسیاری آن را زمینه‌ای برای قرار دادن حدادعادل در جمع بزرگان اصولگرا و نقش آفرینی اش در سمت های دیگر دانستند، مانند آنچه در جریان معرفی وزیر آموزش و پرورش اتفاق افتاد و برخی از افراد وابسته به این تشکل ها در درون مجلس حداد را گزینه مناسبی برای وزارت آموزش و پرورش دانسته و به رییس جمهور معرفی کردند اما مورد تایید روحانی قرار نگرفت. حال باید دید در پس پرده همایش نکوداشت مرد صدق و امانت چه اهداف سیاسی نهفته است و کدخدایی قرار است برای کدام جایگاه و منصب از سوی برخی نواصولگرایان آماده شود. گرچه با استعفای کدخدایی از هیات تطبیق مصوبات برخی احتمال کاندیداتوری وی در ریاست دیوان محاسبات را می دادند وی وارد این رقابت ها نشد تا این منصب نیز به یکی از نزدیکان به علی لاریجانی سپرده شود. کدخدایی بعد از شورای نگهبان به کجا خواهد رفت و نواصولگرایان چه خوابی برای او دیده اند؟