دور جدید نابودی درختان در یک استان

احداث جاده مرزی 30کیلومتری در منطقه «گلیل» و «سرانی» در 90کیلومتری شمال شهرستان شیروان موضوعی است که از مدتی قبل تبدیل به دغدغه دوستداران محیط‌زیست کشور بخصوص در استان خراسان شمالی شده است. این جاده مرزی از باجگیران در خراسان رضوی تا اینچه برون در استان گلستان ساخته می‌شود و در مسیر خود با ورود به مناطق گلیل و سرانی درختان و گونه‌های نادری از جانوران را نابود خواهد کرد. با آغاز جنب و جوش‌هایی در این منطقه برای ساخت جاده یاد شده ۲۳ نفر از کار‌شناسان و مدیران میانی محیط‌زیست خراسان شمالی در اعتراض به انفعال اداره کل حفاظت محیط‌زیست خراسان شمالی از تخلفات زیست‌محیطی موجود در استان خواستار تجدیدنظر در روال مدیریتی محیط‌زیست خراسان شمالی شدند. در این نامه از ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور خواهان تجدیدنظر در روال مدیریتی استان یا جابه‌جایی دسته جمعی و انتقال به استان‌های دیگر شده‌اند. البته این اعتراض دسته جمعی گویا پیش از این هم مسبوق به سابقه بوده و حتی به حضور گروهی از معترضان در سازمان مرکزی حفاظت محیط‌زیست کشور انجامیده است؛ نظیر اعتراضی که در نخستین روزهای ماه رمضان امسال در تهران داشتند و اعضای مجمع نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی هم در جریان ماجرا قرار گرفتند.یکی از فعالان زیست‌محیطی استان خراسان شمالی گفت: ادامه چنین برخوردهایی با محیط‌زیست استان می‌تواند به‌طور جدی، تنوع گیاهی و جانوری این خطه را در معرض تهدید قرار دهد؛ یعنی‌‌ همان اتفاقی که طی سالیان و دهه‌های اخیر بر سر برخی مناطق ۴ گانه تحت حمایت سازمان حفاظت محیط‌زیست آمده است. و مثل بلایی که به سر پارک‌های ملی «گلیل» و «سرانی» آمد و شدت و حجم بالای تجاوز و تخریب آن در دهه ۶۰ باعث شد که سطح حفاظتی آن یک درجه تنزل یابد و به «منطقه حفاظت شده» تبدیل شوند؛ آن هم در حالی که این محدوده ۱۸هزار هکتاری واقع در نوار مرزی ایران و ترکمنستان با دارا بودن گونه‌های کمیاب گیاهی به‌ویژه درختان کهنسال ارس و صنوبر و جانورانی در معرض خطر نظیر قوچ اوریال، پلنگ و کبک دری، حکم یک زیستگاه منحصربه‌‌فرد و ذخیره‌گاه ژنتیکی را دارد. قطع درختان 400 ساله استان آزادبیگی ادامه داد: در مرحله جدید، روند تخریب درختان با ارزش ارس بیشتر هم شده و درختان ۳۰۰یا۴۰۰ساله را به راحتی قطع یا زیرخاک دفن می‌کنند. وی با اشاره به اهمیت اکولوژیکی منطقه گلیل و سرانی در شهرستان شیروان و شهرت جهانی آن، آگاهی مجامع بین‌المللی محیط‌زیست از چنین تخریب‌هایی را مایه آبروریزی محیط‌زیست کشورمان می‌داند. وی همچنین از بازدیدهای مشترک خود به همراه چند مهندس و متخصص راهسازی در کوهستان‌ها از مسیر احداث جاده یاد شده خبر داد. بازدیدهایی که به گفته وی، با ابراز شگفتی آنان از روند اجرای این پروژه همراه بوده است. ساخت جاده‌ای که با اولین بارش دچار رانش می‌شود به بهای تخریب محیط‌زیست به ادعای این کار‌شناسان، ساخت جاده در این منطقه سخت‌گذر که با جابه‌جایی خاک دارای پایه گیاهی باارزش و ایجاد دیواره‌ای خاکی به پیش می‌رود هدر دادن سرمایه است، چون با اولین برف سنگین دچار رانش خواهد شد؛ این رانش هم نه تنها به تخریب بخش‌هایی از جاده منجر می‌شود، بلکه تعداد بیشتری از درختان و پوشش گیاهی منحصربه‌‌فرد منطقه را مدفون خواهد کرد. گویا این دغدغه‌های همچنان پایدار، آزادبیگی و جمعی دیگر از طبیعت دوستان را به صرافت انداخته که یک بار دیگر دست به قلم شوند و طوماری خطاب به چند سازمان و اداره کل و حتی وزارت کشور تهیه کنند. پیش از این مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خراسان شمالی در رسانه‌ها با وجود اظهار نگرانی بسیاری از دوستداران محیط‌زیست و کار‌شناسان زیرمجموعه خود، حتی ساخت آن را به نفع محیط‌زیست دانست و آن را تسهیل‌کننده تردد محیط بانان در مناطق مرزی خواند. حسین آبسالان همچنین تاکید داشت که برای احداث این‌جاده هیچ درختی قطع نخواهد شد و نگرانی فعالان محیط‌زیست و اصحاب رسانه را بی‌مورد خواند. گویا این اظهارات، بسیاری از دوستداران طبیعت زخم خورده استان را قانع نکرد و در اعتراض به این روند طوماری برای مسئولان نوشته شد؛ موضوعی که البته چندان به مذاق مدیران بالادستی خوش نیامده است. یکی از کار‌شناسان محیط‌زیست خراسان شمالی هم که در اعتراض به منفعل بودن اداره کل محیط‌زیست خراسان شمالی هفته گذشته استعفا داده است، گفت: منطقه‌ای که این جاده در آن احداث می‌شود،‌‌ همان جایی است که چند سال قبل یکی از همکاران محیط‌ بان ما به‌دنبال درگیری با شکارچیان به شهادت رسید و این ناجوانمردی است که من به عنوان کار‌شناس این محیط‌زیست حالا شاهد ریشه‌کن شدن صد‌ها درخت کهنسال باشم و سکوت کنم. گردمردی، منطقه حفاظت شده گلیل و سرانی را زیستگاه منحصربه‌‌فرد گونه‌های ارزشمند گیاهی و جانوری مثل ارس و صنوبر کوهی، قوچ اوریال، کبک دری، کل و بزوحشی و پلنگ توصیف می‌کند و یادآور می‌شود: قدیمی‌ترین درخت ارس کشور با حدود ۲ هزار و ۷۰۰سال قدمت که به عنوان یک اثر طبیعی- ملی پیش از این به ثبت رسمی رسیده، در همین حوالی واقع شده است. وی روند فعلی احداث جاده‌ای را که از میانه این منطقه می‌گذرد، مسبب قطع صد‌ها درخت کهنسال به عنوان بازمانده‌های گونه منحصربه‌‌فرد ارس در شمال شرق ایران و موجب تخریب زیستگاه جانداران زیادی بر می‌شمرد و بر لزوم توجه به دغدغه‌های دلسوزان محیط‌زیست و ایجاد تغییراتی در طرح ساخت پروژه تاکید می‌ورزد.