بحران زیست محیطی در اراک جدی است

این روزها مردم اراک که روزگاری به دلیل آب و هوای خوشش و رفت و آمد سلاطین به آنجا سلطان آباد نام داشت، یک دغدغه جدی دارند. سوالی که مدتهاست ذهن آنها را درگیر خود کرده است؟ اگر ما صنعتی شده‌ایم پس این همه بیکار و اخراجی و تعطیلی کارگاه چیست؟ و صنعتی شدن اراک چه بهایی دارد؟ اینجا اراک است، حال همه ما خوب است اما تو باور نکن، شهر صنعتی شدن به چه قیمت؟ ما خواهان هوای پاک هستیم، در هجوم سرطان به کودکان فکر کنید، آیا این حق ماست؟(فاز جدید آلومینیوم‌سازی)، ما رای خود را به صندوق‌ها سپردیم و اکنون نوبت شماست، کودکان اراکی در معرض سرطان، ما اراکی‌ها هوای پاک می‌خواهیم و دیگر هیچ، آگهی فوت هوای پاک، اراک نفس می‌خواهد، آلودگی هوا یک خودکشی دسته جمعی است، کجا بره پرنده، بیایید هوایی پاک و آسمانی را به کودکان‌مان هدیه کنیم،‌اینجا نفس تعطیل است! این جملات شهروندان اراکی است که در اعتراض به آلودگی هوای استان‌شان دارند. هوای اراک در زمره آلوده‌ترین کلانشهرهای ایران قرار دارد، این روزها همه شهروندان ایرانی اراک را به عنوان یک استان صنعتی می‌شناسند اما قطب صنعتی بودن به چه قیمت؟ این سوالی است که مسئولان استان باید جوابگوی آن باشند. عواملی همچون رشد جمعیت و به تبع آن افزایش خودرو و همچنین افزایش روند صنعتی شدن و ساخت کارخانه‌های گوناگون باعث شده ‌است این کلانشهر از جمله هشت کلانشهر آلوده کشور باشد. این روزها توصیه‌هایی مانند فعالیت بدنی نکردن بیماران قبلی و عروقی و ناراحتی‌های ریوی، آسم و سل در فضای باز دیگر برای شهروندان تکراری شده است. آلودگی هوای اراک نتیجه ضعف نهادهای مختلف آلودگی هوای اراک دلایل مختلف دارد که نمونه بازر آن فعالیت کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی آلاینده است، وقتی یک واحد تولیدی آلایندگی بسیار زیادی دارد و هم‌‌اکنون نیز به فعالیت خود همچون گذشته ادامه می‌دهد، باید به رسالت و وظیفه محیط‌زیست استان شک کرد. البته نام کامل آن حفاظت محیط‌زیست است که باید از متولیان این اداره کل پرسید کدام حفاظت؟ چرا کارخانه‌ای که مطابق استانداردها نیست و از لحاظ زیست‌محیطی مخاطرات بسیار زیادی به همراه دارد مجوز فعالیت دریافت کرده است و همچنان نیز فعالیت می‌کند؟ خیلی از این کارخانه‌ها در کشورهای خارجی در کنار شهر فعالیت می‌کنند اما اینگونه تهدیدهای جدی برای شهروندان‌شان ندارد چندی پیش نیز شهروندان زنجانی نیز در اعتراض به آلودگی هوا به دلیل فعالیت کارخانه ملی سرب و روی در این استان اعتراض داشتند که نتیجه اعتراض شهروندان به تعطیلی موقت کارخانه منجر شد که این امر در اراک به هیچ‌وجه قابل اجرا نیست زیرا تعطیلی نباید گزینه آخر باشد چرا که تعطیلی درمانگر این مشکل نیست، بلکه تقویت سیستم فیلترینگ مطابق با استانداردهای بین‌المللی و به‌کارگیری برنامه بلندمدت در این زمینه باید مدنظر مسئولان باشد. به هر حال برای جلوگیری از آلودگی هوا که به‌دنبال آن آلودگی خاک و منابع آبی زیرزمینی را به‌دنبال دارد باید به صورت کارشناسی و دقیق در مورد آن تصمیم‌گیری شود و نهادهای مختلف از جمله حفاظت محیط‌زیست، آب و فاضلاب و مسئولان استانداری نسبت به این امر بی‌تفاوت نباشند. کاهش آلودگی هوا در اراک نیازمند به‌کارگیری شیوه‌های مختلف نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه کاهش آلودگی هوا در اراک نیازمند به‌کارگیری شیوه‌های مختلف است، گفت: در حال حاضر شاهد آلودگی هوای اراک بیش از حد استاندارد هستیم که این امر علت و منشاهای مختلفی دارد و باید این منشاها شناسایی و رفع شوند. «علیرضا سلیمی» ادامه داد: نخستین عاملی که سبب افزایش آلودگی هوای اراک شده است قوی نبودن فیلترینگ کارخانجات این استان است بنابراین یکی از مواردی که مسئولان استانی باید به آن توجه جدی داشته باشند تقویت سیستم فیلترینگ کارخانجات مختلف فعال در این استان است. وی تصریح کرد:‌ دومین عامل نداشتن نقشه جامع برای احداث کارخانجات است که این امر در خیلی از موارد رعایت نشده است و کارنجات بدون رعایت هیچ‌گونه ضوابطی و بدون هیچ نقشه جامعی در مکان‌های مختلف احداث شده‌اند. نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از اینکه کارخانه‌ها بدون در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی در اطراف اراک احداث شده‌اند، اضافه کرد:‌ هم‌‌اکنون شاهد هستیم که خیلی از کارنجات بدون رعایت اصول کارشناسی و در نزدیکی شهر احداث شده‌اند که همین امر تهدیدی جدی برای آلودگی منابع آب، سد و رودخانه‌هاست. سلیمی افزود: به هر حال این کارخانه‌ها پساب و فاضلاب دارند و آلودگی زیست‌محیطی را به همراه دارند و تاکنون برای این امر چاره اندیشی جدی صورت نگرفته است به هر حال نباید اجازه دهیم که فاضلاب این صنایع با آلودگی شیمیایی خود بستر آب‌های زیر زمینی را تحت‌تاثیر قرار دهند. فضای سبز اراک کم است وی با انتقاد از اینکه به‌طور کلی سرانه فضای سبز اراک با توجه به تعداد کارخانه‌های فعال در این استان بسیار کم است، اضافه کرد:‌ با افزایش سرانه فضای سبز و رعایت برخی از اصول‌ها می‌توان مقداری از آلودگی هوای اراک کاست. نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی انتقاد کرد: یکی دیگر از مواردی که در تشدید آلودگی هوای اراک موثر بوده است استفاده بی‌رویه از برخی سوخت‌هاست که امروزه به یکی از معضلات و مشکلات بسیار مهم شهری تبدیل شده است. سلیمی گفت: عامل پنجم مشکلات کارخانجات در سیستم حرارتی‌شان است که حتی خودروها نیز سیستم احتراق‌شان با مشکل مواجه است یا طبق استانداردهای جهانی نیست. رفع آلودگی هوا در گرو به‌کارگیری راهکار ترکیبی نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه رفع آلودگی هوای اراک در گرو به‌کارگیری راهکار ترکیبی است، تصریح کرد: به‌طور کلی مسئولان استان اراک باید در نظر داشته باشند که برای رفع آلودگی هوای اراک نیازمند به‌کارگیری راهکاری ترکیبی هستیم به دلیل اینکه آلودگی هوای اراک دلایل مختلفی دارد. وی ادامه داد: در درجه نخست سازمان صنعت، معدن و تجارت و همچنین اداره کل حفاظت محیط‌زیست باید توجهی جدی به کارخانه‌های استان در تقویت سیستم فیلترینگ و استاندارد‌سازی سیستم حرارتی داشته باشند و باید اجازه داد که مسئولان استان بدون هیچ فشاری به وظیفه خود عمل کنند. سلیمی افزود: آب منطقه‌ای اراک نیز نباید اجازه دهد که کارخانه‌ها فاضلاب آلوده را وارد چرخه کنند و اینگونه آب‌های زیر زمینی را تحت‌تاثیر قرار دهد. نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: کشاورزان نیز با استفاده از کود و سموم کشاورزی و به‌دنبال آن آبیاری زمین‌های کشاورزی تهدیدی جدی برای آلوده‌سازی آب زیر زمینی به‌شمار می‌آیند لذا مسئولان جهاد کشاورزی اراک باید به این امر نیز توجه جدی داشته باشند. مسئولان تحت فشار روابط قرار نگیرند وی با انتقاد از اینکه مسئولان نباید تحت فشار و روابط دوستی قرار گیرند، گفت: مسئولان ذی ربط مرتبط با آلودگی هوای اراک نباید تحت فشار قرار گیرند و با کادیا شام دادن فرد اجازه دهند که این افراد اقدامات خودشان را انجام دهند. سلیمی افزود: در حال حاضر در حوزه افزایش سرانه فضای سبز اراک شاهد زمین‌خواری و سود کلان یک فرد هستیم در صورتی که برای افزایش فضای سبز در درجه نخست باید نقطه یابی صحیح صورت گیرد. برخی از قوانین نیازمند اصلاح است نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه برخی از قوانین نیازمند اصلاح است، اضافه کرد: قوانین در برخی از موارد باید راهکار ترکیبی ارائه دهد اما متاسفانه در برخی از موارد مشاهده می‌کنیم که راهکاری در نظر گرفته نشده است. طرح جامع کاهش آلودگی هوای اراک یکی از طرح‌های ملی است که در راستای کاهش آلودگی هوای کلانشهر اراک در سال 86 در جلسه هیات وزیران به تصویب رسید ولی گویا تاکنون به خوبی مورد توجه قرار نگرفته است. بهبود عبور و مرور شهری، بهبود ناوگان حمل و نقل درون شهری، ساماندهی صنایع، ایجاد فضای سبز و آموزش و مشارکت مردمی از جمله راهکارهای موثر برای کاهش آلودگی هوا در اراک است که باید مورد نظر و توجه مسئولان اراکی باشد.