بازخوانی آسیب‌های کسری بودجه

به گزارش گروه بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین هادی حق شناس در یادداشتی در روزنامه "بهار" به بررسی آسیب های کسری بودجه پرداخته است :

بحث وجود مشکلات در بحث بودجه و به عبارتی کسری بودجه 92 که با شروع به کار رسمی دولت یازدهم مطرح می‌شود و این روزها دولت یازدهم در حال بررسی و اصلاح آن است، بحث تازه‌ای نیست و پیش از این هم، یعنی همان زمان که بودجه سال 92 در حال تنظیم بود با ایراد و مخالفت کارشناسان اقتصادی مواجه بوده است و کارشناسان اقتصادی چنین روزی و چنین کسری بودجه‌ای را برای سال 92 پیش‌بینی می‌کردند. بودجه معمولا دو سمت دارد؛ هزینه و درآمد. در سمت هزینه‌ها معمولا دستگاه‌های اجرایی مشکلی ندارند و اگر هزینه‌ها بالاتر برود هم مشکل خاصی برای دولت و دستگاه‌های اجرایی به وجود نمی‌آید. ولی در بخش درآمد‌ها دولت همواره با مشکلات زیادی دست به گریبان است و به همین دلیل هم دولت‌ها بودجه‌ها را محتاطانه می‌بندند ولی در سال 92 دولت دهم یک بودجه بلندپروازانه و انبساطی را تقدیم مجلس کرد و از همان ابتدا هم مشخص بود که تحقق درآمدها و هزینه‌ها مطابق بودجه تقدیمی دولت دهم امکان‌پذیر نیست. اولین بخش از اقتصاد که با توجه به کسری بودجه 92 از همان ابتدا هم مشخص بود که با مشکل مواجه خواهد شد، نفت بود که واضح بود با توجه به مشکل فروش نفت در سال 92 در این بخش با مشکل مواجه می‌شویم و در این بخش کسری درآمد قابل توجهی خواهیم داشت. بررسی فروش نفت امروز به ما نشان می‌دهد که با فروش حدود یک‌میلیون بشکه نفت در سال 92، میزان فروش ما نسبت به سال 91 کاهش فاحش داشته و این کسری درآمد مطمئنا بودجه 92 را با مشکل مواجه می‌کند. دومین بخش تاثیرپذیر از کسری بودجه 92، بخش مالیات است که با توجه به میزان رشد اقتصادی که اگر در سال 92 منفی نباشد، در حالت خوش‌بینانه‌اش حدود صفر است و با توجه به این‌که هر سال براساس سال قبل مالیات وصول می‌شود؛ بنابراین مالیات بر اقتصاد با توجه به رشد اقتصادی منفی یا حدود صفر با کاهش مواجه خواهد شد. بخش سومی که از کسری بودجه تاثیر می‌پذیرد، افزایش قیمت حامل‌های انرژی است. با توجه به این‌که تا این لحظه قیمت حامل‌های انرژی نسبت به قبل تغییری نکرده، باید به این نکته توجه کرد که حدود 19‌هزار‌میلیارد تومان از بودجه 92 وجود خارجی ندارد؛ بنابراین با کسری منابع در بودجه مواجه خواهیم بود. بخش دیگر تاثیرپذیر از کسری بودجه 92 را می‌توان انتشار اوراق مشارکت در سال 92 عنوان کرد. شرایط امروز که همان شرایط رکود تورمی است، می‌تواند فروش اوراق مشارکت توسط دولت را با مشکل مواجه کند و دولت عملا نتواند اوراق مشارکت را با مجوز منتشر کند؛ بنابراین با توجه به موارد ذکرشده به نظر می‌رسد اقلام درآمدی قانون بودجه 1392 از منظر مختلف ازجمله نفت، مالیات، قیمت حامل‌های انرژی و اوراق مشارکت با چالش مواجه است؛ بنابراین رقم حدود 70‌هزار‌میلیاردتومانی غیرقابل وصول بودجه 92 که اخیرا توسط معاون اول رییس‌جمهوری اعلام شده، تامل‌برانگیز است، زیرا این میزان حدود یک‌سوم کل بودجه کشور است و با چنین قانون بودجه‌ای در آینده نزدیک قطعا با کسری بودجه بیشتری مواجه خواهیم شد و این کسری بودجه مانند گذشته بر اولین بخشی که تاثیر می‌گذارد، بخش طرح‌های عمرانی کشور است. همان‌طور که از سال گذشته به یاد داریم، در سال گذشته حدود یک‌سوم تخفیف‌های بودجه‌های عمرانی داشتیم. در سال‌جاری هم با توجه به عدم وصول منابع و کسری بودجه، دولت مجبور است بودجه عمرانی را مانند گذشته تخفیف دهد، زیرا نمی‌تواند این کسری را از محل دیگری تامین کند. در صورتی که دولت بخواهد بودجه طرح‌های عمرانی را تخفیف دهد به‌طور قطع باید شاهد رکود طرح‌های عمرانی باشیم؛ مگر آن‌که دولت یازدهم تدبیر و تمهیدی بیندیشد و بعضی از پروژه‌های عمرانی را به بخش خصوصی واگذار کند.