اوباما می تواند تحریمهای ایران را لغو کند؟

انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور جدید ایران با خلق فرصت مذاکره برای محدود کردن برنامه هسته ای ایران به سمت اهداف صلح آمیز همراه بود. روحانی در مبارزات انتخاباتی‌اش و پس از آن عنوان کرده بود که به دنبال کاهش تنش ها با جامعه بین المللی، از جمله آمریکا است. در مذاکرات آتی، مذاکره کننده وی احتمالا خواستار کاهش تحریم ها در قبال ارائه راه حل قابل قبولی برای 6 کشور مذاکره کننده: انگلیس، چین، فرانسه، آلمان، روسیه و آمریکا خواهد بود. اکنون بحث های داغی میان کارشناسان درباره آنکه آیا دولت باراک اوباما آزادی عمل کاهش تحریم های آمریکا علیه ایران در زمانی که توافق هسته ای با ایران ممکن است را دارد یا نه.

موضوع ایران، اساسا موضوع پیچیده ای است زیرا تحریم های آمریکا به طور گسترده ای در درجه نخست کشورهای جهان سوم و شرکت های تابع آنها را وادار کرد که میان تجارت با ایران و یا بازارهای گسترده تر آمریکا یکی را انتخاب کنند. در حالی که در سال های اخیر تحریم های آمریکا برای ممانعت از تلاش های ایران برای مدرنیزه کردن بخش کلیدی انرژی این کشور در نظر گرفته شده بودند، اخیرا نیز این تحریم ها برای کاهش صادارت نفت ایران وارد عمل شد. بخشی که نیمی از درآمدهای دولت ایران در سال 2011 را در تامین می کرد.

قوانین تحریم چگونه کار می کنند رئیس جمهور آمریکا اختیار صدور دستور کاهش تحریم ها علیه یک کشور را دارد. علی رغم تعدد تحریم هایی اعمال شده علیه ایران، موضوع تحریم ها در قبال ایران به طور قابل توجهی تفاوت ندارد. استانداردهای دولت اوباما برای توجیه و یا پایان دادن به بسیاری از تحریم ها بالاست. برای مثال، فسخ تحریم های کنونی علیه ایران که اکنون اساس تحریم نظام ایران است، به رضایت ریاست جمهوری آمریکا در این باب که ایران اکنون دیگر در تلاش برای کسب سلاح اتمی و دیگر سلاح های کشتار جمعی و موشک های بالستیک نیست؛ و نام این کشور نیز از لیست حامیان تروریسم و عدم ایجاد هیچ گونه تهدید برای امنیت ملی آمریکا و متحدان این کشور نیز خارج شود.

تحریم هایی که با افزوده شدن نام ایران به لیست تررویسم، قابل توجه هستند را در ادامه می بینیم: ممنوعیت کمک های خارجی به ایران؛ ممنوعیت هرگونه حمایت آمریکا از ارائه وام های بین المللی به ایران؛ ممنوعیت صادارت به ایران که می تواند شامل تجهیزات نظامی باشد؛ و ممنوعیت فروش سلاح آمریکا به ایران. اگر رئیس جمهوری آمریکا تصمیم بگیرد که نام ایران را از لیست کشورهای حامی تروریست خارج کند، این تصمیم با وتوی اکثریت مردان دو مجلس آمریکا مواجه خواهد شد.

استانداردهای چشم پوشی از تحریم ها در آمریکا در سال های اخیر سفت و سخت تر شده و در برخی از موارد به حضور دولت برای ارائه توضیحات در این زمینه منجر شده است. توضیحاتی در این باره که چشم پوشی کردن از این تحریم ها برای تامین منافع امنیت ملی آمریکا حیاتی است ویا فرمول مشابهی دارد.

بر همین اساس، لغو و چشم پوشی از تحریم های اعمال شده علیه ایران در خصوص مجازات هایی که در قالب اصلاحیه ها وارد عمل شده اند را نیز شامل می شوند، اصلاحیه هایی که بر اساس آن ایران تنها می تواند پول صادارت نفتش را به واحد پول کشوری که به آن نفت فروخته دریافت کند. برخی دیگر از تحریم های آمریکا علیه ایران نیز با دستورات اجرایی همراه هستند.

قوانین دیگری نیز وجود دارند که رئیس جمهور می تواند از آنها برای کاهش تحریم های علیه ایران استفاده کند. قانون تحریم ایران، تحت اصلاحاتی که بر روی آن اعمال شد، قدرت های اجرایی را برای جلوگیری از مجازات شرکت هایی که متعهد شده اند فعالیت های اقتصادی خود را با ایران کاهش دهند و عدم همکاری جدید با این کشور داشته باشند را قادر می سازد. این «قوانین ویژه» در تعدادی از موقعیت ها برای جلوگیری از مجازات چنیدن شرکت بزرگ انرژی که در کشورهای کلیدی متحد آمریکا فعالیت می کردند استفاده شد.

برخی از قوانین تحریم ایران نیز به گونه ای هستند که اختیاراتی را متوجه دولت می کند. به طور مثال آمریکا دراعمال مجازات علیه بانک هایی که با ایران در زمینه صادارت نفت همکاری می کنند، استثنائاتی قائل شده و به کشورهای که واردات نفت خود از ایران را کاهش دهند اجازه فعالیت اقتصادی با تهران را داد.

برخی بر این باورند که تحریم های آمریکا علیه ایران بسیار گسترده و سخت برای چشم پوشی و یا لغو هستند که باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا توانایی آن را داشته باشد پیشنهادات قابل توجهی برای کاهش تحریم ها به حسن روحانی ارائه دهد. در حالی که لغو تحریم های ایران ممکن است بسیار سخت باشد اما اختیارات قابل توجهی نیز متوجه دولت آمریکاست که با اجرای آنها موجب رضایت مندی ایران شوند. پیشنهاداتی که انتظار می رود در گفت‌وگوهای هسته ای ارائه شود.