نظرحسین عبده تبریزی درباره تیم اقتصادی کابینه

به گزارش گروه بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین روزنامه "بهار" در گفت و گو با حسین عبده تبریزیتیم اقتصادی معرفی شده از سوی حسن روحانی را بررسی کرده است :

با شروع‌به‌کار رسمی دولت یازدهم به ریاست‌جمهوری حسن روحانی امیدی دوباره برای بهبود اوضاع اقتصادی و معیشتی در دل مردم ایران جوانه زد؛ مردمی زخم‌خورده که به‌دنبال تصمیمات و برنامه‌های غیرکارشناسی و غیرسیستماتیک و مدیریت ناکارآمد و ناپایدار در هشت‌سال گذشته لطمات جبران‌ناپذیر و نگران‌کننده‌ای بر پیکره اقتصاد کشورشان وارد آمد؛ مردمی که در سال‌های اخیر قدشان زیر بار فشارهای اقتصادی و معیشتی هر روز خمیده‌تر از دیروز شد؛ مردمی که روز‌به‌روز قدرت خرید و ارزش پولشان پایین‌تر آمد و سفره‌شان خالی‌تر شد و شماری از آن‌ها در این هشت‌سال به‌سختی شب را به‌روز و روز را به شب رساندند. این روزها که رییس‌جمهوری منتخب مردم ایران پس از برگزاری مراسم تنفیذ و تحلیف، اسامی وزرای پیشنهادی کابینه یازدهم را برای دریافت رای اعتماد از نمایندگان مردم در مجلس اعلام کرده است، اگر در کوچه‌پس‌کوچه‌ها قدمی بزنید، سوار وسایل نقلیه عمومی شوید یا در جامعه حضور پیدا کنید، متوجه خواهید شد کم‌و‌بیش نشاطی در میان مردم امیدوار به آینده برای تغییر اوضاع کنونی ایجاد شده است و آن‌ها دوباره مانند گذشته به بررسی رویدادهای سیاسی و اقتصادی و اجتماعی روز می‌پردازند؛ مردمی که این روزها به‌دنبال کسب آخرین اطلاعات درباره دولت یازدهم هستند و دغدغه‌شان آشنایی با اعضای کابینه و برنامه‌هایشان است. نمایندگان مجلس هم این روزها سرشان خیلی شلوغ است و مشغول بررسی صلاحیت و برنامه‌های وزرای پیشنهادی از سوی دکتر روحانی هستند. ما هم فرصت را غنیمت شمردیم و با حسین عبده‌تبریزی، دبیرکل سابق بورس اوراق بهادار و مشاور وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت اصلاحات، درباره کابینه اقتصادی دولت «تدبیر و امید» به گفت‌وگو نشستیم. به‌نظر می‌رسد اعضای دولت در این هفته تعیین‌تکلیف خواهند شد. ارزیابی شما از وزرای اقتصادی دولت چیست؟ از میان مدیران اقتصاد مالی دولت که وجوه را در داخل اقتصاد گردش می‌دهند، در مجلس فقط وزیر اقتصاد انتخاب خواهد شد. انتخاب رییس کل بانک مرکزی و رییس سازمان برنامه، دو عضو فعال دیگر دایره اقتصاد مالی کابینه که در حوزه اختیارات رییس دولت و کابینه است، به آینده محول شده است. از آقای دکتر طیب‌نیا از نظر سوابق علمی و اجرایی ایشان ارزیابی مثبتی دارم؛ اما در حوزه عملیاتی اقتصاد هم مدیران بسیار با‌سابقه و قدرتمندی معرفی شده‌اند. در حوزه‌های صنعت، راه‌و‌شهرسازی، کشاورزی و نفت مدیرانی با ده‌ها سال تجربه در حلقه کابینه قرار گرفته‌اند. ارزیابی شما از درجه موفقیت چنین کابینه‌ای چیست؟ موضوع اول کشور اشتغال است. شرایط امروز کشور، شرایطی بسیار دشوار است. کار پیشبرد سریع سیاست‌ها و حرکت در آن مسیر اقتصادی ضرورت دارد که بتواند نرخ رشد مورد نیاز برای ایجاد اشتغال در کشور را فراهم کند. در کشورهایی که امیدهای فراوانی برای ایجاد شرایط کسب‌وکار و زندگی شرافتمندانه فراهم شده بود، امروز شاهد آنیم که نوعی یأس و دلسردی پدیدار شده است، به‌گونه‌ای که افراد انقلاب‌کرده و به‌پاخاسته در خیزش بزرگ مصر، از کودتای نظامی حمایت می‌کنند؛ زیرا معیشت و زندگیشان به‌خطر افتاده است؛ بنابراین، امکان اشتباه را باید به حداقل رساند تا بتوان در چهار سال آینده اقتصاد را حداقل به سال 84 بازگرداند. اگر مدیران اقتصادی دولت یازدهم بتوانند در چهار سال آینده کشور را در مسیر پرش قرار دهند، پرش در مسیری که در خرداد 1384 در آن قرار داشتیم، آن‌وقت می‌توانیم بسیار امیدوار شویم بحران رکود تورمی و بیکاری غیرقابل‌تحمل جاری دست از سر اقتصاد ایران برخواهد داشت. با توجه به شرایط فعلی در باقیمانده سال 1392 چه گام‌های بلندی در حوزه اقتصاد می‌توان برداشت؟ در شرایط فعلی و به‌فرض تلاش‌ها و کوشش‌های عمده کادر اقتصادی دولت، در ماه‌های آتی سال‌جاری، نمی‌توان خیلی پیش‌رفت. همین‌که دولت بتواند بودجه نامتوازن فعلی را متعادل کند، گامی بزرگ برداشته است؛ حتی در کوتاه‌مدت ممکن است نرخ بیکاری بالاتر رود. چرا؟ زیرا با امیدی که در انتخابات اخیر در دل‌ها جوانه زده است، بسیاری از جوانانی که دیگر امیدی به پیداکردن کار نداشتند، حالا در جرگه جویندگان کار قرار می‌گیرند. به‌هرحال در هیچ سناریویی از اقتصاد ایران نمی‌توان پیش‌بینی کرد که در باقیمانده سال‌جاری بتوان نرخ رشد مثبتی داشت یا نرخ بیکاری را به‌نحو چشمگیری کاهش داد یا این‌که بتوان سرمایه‌گذاری را سرعت بخشید. چه اصلاحاتی را در حوزه‌های مختلف اقتصاد پیشنهاد می‌کنید؟ در همه حوزه‌های اقتصادی، اصلاح جدی لازم است: اصلاح نظام بانکی، اصلاح ارز، اصلاح شیوه‌های سرمایه‌گذاری و اصلاحاتی از این دست. در هر حوزه عملیاتی اصلاحاتی مشابه باید دنبال شود؛ مثلا قطعا وزیر منتخب کشاورزی می‌تواند از حوزه‌های گسترده‌ای از کار و اصلاحات در شیوه انجام آن صحبت کند؛ یا آقای مهندس نعمت‌زاده می‌تواند اتفاقات نامناسبی را که در حوزه تولید به‌وقوع پیوسته است، در فهرستی بلندبالا ذکر کند و به‌دنبال رفع‌و‌رجوع آن‌ها باشد؛ یا در حوزه ساخت‌و‌راه تلاش‌های بسیاری باید انجام شود. با توجه به سابقه کار شما در وزارت مسکن و شهرسازی و شناخت از وزیر پیشنهادی، به‌عنوان مثال در حوزه راه‌و‌شهرسازی چه کارهایی باید انجام شود و وزیر پیشنهادی آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آقای دکتر آخوندی در برنامه خود، به حوزه‌های گسترده‌ای از اقتصاد حمل‌ونقل اشاره کرده است تا توسعه پایدار ممکن شود. در این برنامه، وی به تعیین اولویت‌های واگذاری و کاهش تصدیگری دولت، بررسی کاهش مصرف انرژی در حمل‌ونقل، شیوه‌های اصلاح و نوسازی ناوگان‌های حمل‌ونقل، ارتباط شهرک‌ها، مراکز صنعتی و معادن با شبکه حمل‌ونقل، ارتقای بهره‌وری حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی و هوایی، شیوه‌های بسط حمل‌ونقل دریایی کشور... اشاره کرده است. وی از نظر تبحری که بر حوزه ساخت‌وساز درون‌شهری، بخش مسکن، حمل‌ونقل و راه در چارچوب مطالعات آمایش سرزمین دارد، طبعا بهتر از بنده در برنامه خود کارهایی را آورده است که باید انجام دهد. دکتر آخوندی یکی از معدود کارشناسان کشور است که می‌تواند با مقولات راه‌و‌شهرسازی و روابط متقابل آن‌ها و مهم‌تر از همه شیوه‌های اقتصادی‌کردن این فعالیت‌ها سیستماتیک برخورد کند. بنابراین حضور او در کابینه فرصت مغتنمی است تا به تمام بخش‌های مهندسی کشور ارائه خدمت کند و با استفاده و توسعه بخش‌های مهندسی کشور و با استفاده از ارتباطات گسترده‌ای که با همه فعالان و دست‌اندرکاران طراحی، پیمانکاری و ساخت‌وساز در کشور دارد، بتواند معضلات اصلی طرح‌های زیربنایی کشور را حل کند. آیا می‌توانید به مبرم‌ترین این مسائل اشاره کنید؟ واقعیت آن است که حجم عظیمی از کار و عرصه فعالیت در حوزه مدیریت وزارت راه‌و‌شهرسازی قابل‌شناسایی است. هیچ‌کسی نمی‌تواند بگوید ساخت راه‌ها به‌ویژه در حوزه حمل‌ونقل ریلی یکی از معضلات فوری و عظیم (از نظر سرمایه مورد نیاز) کشور نیست. به‌نظر بنده، مهم‌ترین حوزه حمل‌ونقل، حمل‌ونقل ریلی است. بی‌شک در بعضی از حوزه‌ها مثل معادن، به‌زودی هزینه حمل‌ونقل از قیمت خود مواد اولیه بیشتر خواهدشد. بنابراین برای آن‌که آن صنایع را در موقعیت رقابتی قرار دهیم، باید امکانات حمل‌ونقل ریلی کشور به‌شکل کارآمدی بازسازی شود و توسعه یابد؛ یا در عرصه دیگری که به تخصص بنده مربوط می‌شود، یعنی در حوزه امور مالی شهری، قیمت زمین شهری آنچنان بی‌حساب افزایش یافته است که بخش عمده ثروت کشور در آن حبس شده است. بدیهی است حمل‌ونقل با مقوله راه و قیمت زمین‌های شهری ارتباطی تنگاتنگ دارد. اگر امروز شمال‌نشین‌های شهر تهران می‌توانستند در مدت 20 تا 30‌دقیقه خود را به مناطق حاشیه‌ای شهر تهران برسانند، چرا قیمت زمین در شمال شهر پرترافیک و آلوده تهران باید به متری 15‌میلیون تومان می‌رسید. دکتر آخوندی از معدود مدیرانی است که این مناسبات را درمی‌یابد و برای آن‌ها راه‌حل دارد. واقعیت آن است که توسعه شهری ایران در حال حاضر به‌شکلی انجام می‌شود که باید یک‌بار دیگر شهرها را ساخت. تهران به‌عنوان الگوی همه شهرها این مشکل را دارد که بی‌نفشه و برنامه ساخته می‌شود. آیا این شهرها در زمان مدیریت ایشان در وزارت مسکن و شهرسازی ساخته نشده است؟ دکتر آخوندی از همان آغاز درباره این نوع توسعه شهری دیدگاهی منفی داشت و به‌دنبال آن بود که توسعه شهر تهران و دیگر شهرها بر نقشه جامع مبتنی باشد و براساس قواعد علمی انجام شود. او از معدود افرادی است که با نظریه حرکت می‌کند و برای هر کار اجرایی دنبال چارچوبی علمی می‌گردد. از این نظر، به‌عنوان یک نمونه از حضور افرادی مثل ایشان در کابینه باید بسیار خرسند بود. این افراد می‌توانند به پیشرفت حوزه‌های عملیاتی اقتصاد کمک بزرگی بکنند و کابینه معرفی‌شده از این تعداد افراد کم ندارد. حالا که بحث روی یک وزیر پیشنهادی متمرکز شد و شما دکتر آخوندی را به‌عنوان نمونه‌ای از مدیران با تجربه معرفی کردید، بگذارید بی‌پرده بپرسم که آیا وی می‌تواند شعارهایش را عملی کند؟ دکتر آخوندی از معدود افرادی است که می‌تواند اهداف کلان راه و شهرسازی را به‌درستی تعریف کند. در برنامه ایشان، به‌عنوان نمونه عرض می‌کنم، افزایش دسترسی جامعه به حمل‌ونقل سالم و پایدار را می‌یابیم و درمی‌یابیم که مرادش از حمل‌ونقل سالم پرداختن به مفاهیمی چون پایداری، ایمنی و انسان‌محوری در طرح‌های راه است. این‌ها طبعا با سیاست‌ها و گفتمان اعتدال رییس‌جمهوری همخوان است: او ارتقای بهره‌وری دارایی‌های بخش راه و ساختمان را دنبال می‌کند؛ به‌دنبال آن است که مدیریت تقاضا در حوزه حمل‌ونقل را برنامه‌ریزی کند؛ در توسعه زیربخش‌های حمل‌ونقل بخش ریلی و حتی هوایی به‌دنبال جهشی عمده است؛ توسعه بخش حمل‌ونقل را همراه با رعایت عدالت و فراهم‌‌کردن فرصت‌های اقتصادی دنبال می‌کند و درعین‌حال به‌دنبال آن است که سهم بسیار بیشتری از بازار حمل‌ونقل بین‌المللی به‌دست آورد. مطالعه اهدافی که او در برنامه می‌آورد و راهبردهایی که در حوزه‌های مختلف حمل‌ونقل، اعم از جاده‌ای، ریلی، هوایی یا دریایی تعریف می‌کند، بیانگر ذهنی روشن است که می‌توان امید داشت در دوره خدمت جدید خود، گلوگاه‌ها و تنگناهای حمل‌ونقل کشور را تشخیص دهد و با استفاده از فناوری موجود جهان، امکان حمل‌ونقل هوشمند و ایمن در کشور را فراهم کند. از چنین وزیری می‌توان توقع داشت که مبتنی بر راهبردهای تعیین‌شده، اهداف کمی حوزه مسئولیت خود را به‌درستی تعیین کند و این اهداف را از طریق اصلاح برنامه پنجم به مرحله اجرا درآورد. اقداماتی که او در راستای تحقق اهداف و راهبردهای پیشنهادی خود ارائه می‌کند، اقداماتی عملی و امکان‌پذیر است. درباره دیگر اعضای اقتصادی کابینه چه نظری دارید؟ تقریبا همه مدیران اقتصادی، اسامی افرادی شناخته‌شده است و تیم اقتصادی در کلیت آن، مجموعه‌ای منسجم به‌نظر می‌رسند که ان‌شاءالله خواهند توانست مشکلات امروز اقتصاد ایران را حل کنند. امیدوارم با رای مجلس شورای اسلامی، این عده بتوانند به‌سرعت اقدامات لازم را برای اصلاح امور انجام دهند؛ به‌علاوه امیدوارم دو مدیر اقتصادی دیگر، یعنی رییس‌کل بانک مرکزی و رییس سازمان برنامه، هماهنگ با وزرای اقتصادی معرفی‌شده، گزینش و به سمت‌های خود منصوب شوند.