کامیون‌ها یک ماه در مرز معطل می‌مانند | بازرسی‌های تکراری، مانع مهم در مسیر تجارت خارجی

به گزارش اقتصادآنلاین، همایش ملی تشکل‌های صادراتی، نقش‌آفرینان توسعه صادرات غیرنفتی ایران از سوی کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق ایران، کنفدراسیون صادرات و سازمان توسعه تجارت با حضور رئیس و اعضای هیات رئیسه اتاق ایران، نمایندگانی از مجلس، معاون وزیر صمت و جمعی از صادرکنندگان بخش خصوصی و روسای تشکل‌های صادراتی در محل اتاق ایران برگزار شد.

محمدرضا رضایی کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، با تاکید بر ضرورت اعتماد به بخش خصوصی گفت: اقتصاد ایران بیش از اندازه دولتی است و فرصت کافی برای حضور موثر فعالان بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌ها و تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی فراهم نشده است.

رضایی کوچی با انتقاد از نگاه حاکم بر برخی دستگاه‌های دولتی اظهار کرد: هنوز اعتماد کافی به بخش خصوصی شکل نگرفته است. بخشی از این مسئله به شناخت ناکافی از توانمندی‌های فعالان اقتصادی بازمی‌گردد. برخی مدیران دولتی تصور می‌کنند خودشان بهتر از بخش خصوصی می‌توانند امور اقتصادی را اداره کنند؛ در حالی که تجربه نشان می‌دهد این نگاه لزوما به نتایج بهتری منجر نمی‌شود.

رئیس کمیسیون عمران مجلس افزود: حتی افرادی که سابقه فعالیت در بخش خصوصی دارند و بعد وارد دولت می‌شوند، گاهی تحت تاثیر نگاه دولتی قرار می‌گیرند و همان رویکرد را در پیش می‌گیرند.

وی تاکید کرد: برای حل مشکلات اقتصادی کشور باید بخش خصوصی را باور کنیم، به آن اعتماد داشته باشیم و زمینه حضور فعالان اقتصادی را در پروژه‌های زیرساختی، تجارت و تصمیم‌گیری‌های کلان فراهم کنیم.

صادرات ایران نباید به نفت و مشتقات آن محدود بماند

رضایی کوچی با اشاره به ظرفیت‌های مغفول‌مانده صادرات غیرنفتی کشور گفت: بخش مهمی از صادرات ایران به نفت و مشتقات آن وابسته است و از ظرفیت محصولاتی مانند مواد معدنی، محصولات کشاورزی، خدمات فنی و مهندسی و مصالح ساختمانی به اندازه کافی استفاده نشده است.

وی افزود: ایران در بسیاری از حوزه‌های تولید مصالح ساختمانی، محصولاتی با کیفیت بالا در اختیار دارد، اما نتوانسته است فرصت مناسبی برای حضور این محصولات در بازارهای کشورهای مختلف فراهم کند.

رئیس کمیسیون عمران مجلس تاکید کرد: توسعه صادرات غیرنفتی به معنای استفاده موثرتر از ظرفیت‌های تولیدی کشور و گسترش بازارهای هدف است. برای تحقق این هدف، باید موانع ورود محصولات ایرانی به بازارهای خارجی برطرف شود و زمینه حضور گسترده‌تر صادرکنندگان در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی فراهم آید.

سیاست‌های ارزی باید با شرایط روز کشور متناسب باشد

رضایی کوچی با اشاره به شرایط جنگی کشور، بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های ارزی و مقررات مرتبط با بازگشت ارز صادراتی تاکید کرد و گفت: در شرایط عادی، انتظار از صادرکننده این است که ارز حاصل از صادرات را در موعد مقرر به کشور بازگرداند و این مطالبه نیز منطقی است؛ اما سیاست‌گذاری اقتصادی نمی‌تواند نسبت به شرایط ویژه کشور بی‌توجه باشد.

رئیس کمیسیون عمران مجلس افزود: سیاست‌های ارزی بانک مرکزی و الزامات مربوط به بازگشت ارز صادراتی باید با اقتضائات روز کشور تطبیق داده شوند. در شرایط جنگی، لازم است موانع پیش روی صادرکنندگان و محدودیت‌های عملیاتی تجارت خارجی به‌درستی ارزیابی شوند تا سیاست‌های ارزی به عاملی برای تشدید مشکلات صادرات تبدیل نشوند.

مقررات زائد، فرصت فعالیت صادرکنندگان را محدود کرده است

رضایی کوچی یکی دیگر از موانع توسعه صادرات را تعدد مقررات و ضعف در اجرای قوانین موجود دانست و گفت: در کشور قانون هیئت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌وکار پیش‌بینی شده است، اما این سازوکارها نتوانسته‌اند به اندازه کافی در حذف مقررات زائد و تسهیل فعالیت‌های اقتصادی موثر باشند.

وی با اشاره به تجربه تجارت خارجی دوران جنگ اظهار کرد: در آن دوره، با حذف بخشی از مقررات، مدیریت امور در بسیاری از حوزه‌ها بهتر انجام شد و روند تامین و توزیع کالا نیز بهبود پیدا کرد. این تجربه نشان می‌دهد که کاهش مقررات غیرضروری می‌تواند به تسهیل فعالیت‌های اقتصادی کمک کند.

رئیس کمیسیون عمران مجلس ادامه داد: در نشست‌های کمیسیون نیز از وزیران مربوط خواسته شده است سازوکارهای مقررات‌زدایی را فعال کنند و موانع غیرضروری پیش روی صادرکنندگان و تجار را کنار بگذارند.

رضایی کوچی با تاکید بر اینکه مشکل اقتصاد ایران فقط  کمبود قانون نیست، خاطرنشان کرد: در بسیاری از حوزه‌ها قوانین کافی وجود دارد، اما تعدد مقررات، موازی‌کاری دستگاه‌ها و ضعف در اجرای سازوکارهای پیش‌بینی‌شده، فعالیت اقتصادی را دشوار کرده است. برخی قوانین نیز به اصلاح یا حذف نیاز دارند؛ زیرا خودشان به مانعی برای فعالیت کسب‌وکارها تبدیل شده‌اند.

معطلی یک‌ماهه کالاها در پایانه‌های مرزی

رئیس کمیسیون عمران مجلس با اشاره به مشکلات لجستیکی صادرات گفت: صف‌های طولانی در پایانه‌های مرزی و توقف کالاها برای مدت طولانی، توان رقابتی صادرکنندگان ایرانی را کاهش می‌دهد.

وی درباره توقف محموله‌ها در مرزهای صادراتی افزود: در برخی پایانه‌های مرزی، کالاها و کامیون‌ها با معطلی‌های طولانی روبه‌رو هستند و تعدد دستگاه‌های مستقر در این پایانه‌ها نیز به موازی‌کاری و کندی روند تجارت منجر شده است.

رضایی کوچی با اشاره به توقف طولانی‌مدت کامیون‌ها و کالاها خاطرنشان کرد: صادرکننده‌ای که نمی‌داند محصولش چه زمانی از مرز عبور می‌کند و به مقصد می‌رسد، نمی‌تواند برای تحویل کالا برنامه‌ریزی دقیقی داشته باشد. در این شرایط، خریدار خارجی نیز نمی‌تواند با اطمینان به تعهدات زمانی صادرکننده ایرانی تکیه کند.

وی تاکید کرد: کاهش زمان توقف کالاها در پایانه‌های مرزی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، از الزامات بهبود فضای تجارت خارجی و افزایش اعتماد خریداران به صادرکنندگان ایرانی است.

گزارش مجلس درباره موانع صادرات و مشکلات مرزی

رئیس کمیسیون عمران مجلس با اشاره به پیگیری مشکلات فعالان اقتصادی در مجلس گفت: موضوع موانع صادرات و مشکلات پایانه‌های مرزی با حضور وزیران و دستگاه‌های مسئول در حال بررسی است.

وی درباره مشکلات پایانه‌های مرزی افزود: کمیسیون عمران و بخش‌های مرتبط با نظارت بر امور بازرگانی و حمل‌ونقل، مسائل صادرات را پیگیری می‌کنند و قرار است گزارشی جامع درباره موانع صادرات و مشکلات موجود در پایانه‌های مرزی در صحن مجلس ارائه شود.

رضایی کوچی ابراز امیدواری کرد که با بررسی گزارش جامع موانع صادرات در حضور وزیران مرتبط، جمع‌بندی مشخصی درباره مشکلات موجود انجام شود و راهکارهای اجرایی برای رفع موانع پیش روی صادرکنندگان در دستور کار قرار گیرد.

تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری، راهکاری برای کاهش آسیب‌پذیری

رضایی کوچی با اشاره به وابستگی بخش عمده‌ای از واردات کشور به بنادر جنوبی گفت: حدود ۸۰ درصد کالاهای کشور از طریق بنادر جنوبی وارد می‌شوند و مشکلات موجود در این بنادر نشان می‌دهد که ایران به مسیرهای جایگزین و شبکه‌های حمل‌ونقل متنوع‌تری نیاز دارد.

وی درخصوص ظرفیت‌های صادراتی ایران افزود: موقعیت جغرافیایی ایران امکان استفاده از پایانه‌های زمینی، شبکه ریلی و مسیرهای دریایی شمال کشور را فراهم کرده است؛ اما بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها به برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.

رئیس کمیسیون عمران مجلس با تاکید بر اهمیت دیپلماسی اقتصادی خاطرنشان کرد: صرف برخورداری از موقعیت جغرافیایی مناسب برای توسعه تجارت کافی نیست و باید از طریق مذاکره با کشورهای همسایه، موانع تردد کامیون‌های ایرانی و مشکلات عبور کالا از مرزها را برطرف کرد.

وی با اشاره به بازدیدهای خود از پایانه‌های مرزی گفت: در برخی موارد، کامیون‌های ایرانی برای ورود به خاک کشورهای همسایه با محدودیت مواجه می‌شوند و این مسئله می‌تواند به توقف طولانی‌مدت ناوگان و اختلال در روند صادرات منجر شود. حل چنین مشکلاتی به همکاری دستگاه دیپلماسی، نهادهای اقتصادی و اتاق‌های بازرگانی نیاز دارد.

بازرسی‌های تکراری، مانع دیگری در مسیر تجارت خارجی

رضایی کوچی یکی دیگر از مشکلات تجارت خارجی را تکرار بازرسی‌ها در مبدا و مقصد دانست و گفت: در برخی موارد، کالا پس از طی مراحل بازرسی در داخل کشور، در کشور مقصد نیز دوباره برای کنترل‌های مشابه متوقف می‌شود.

وی درباره تکرار بازرسی محموله‌های صادراتی در مبدا و مقصد افزود: بازرسی و کنترل کالا برای جلوگیری از تخلفات و قاچاق ضروری است، اما این فرآیند باید به شکلی طراحی شود که از اقدامات تکراری و ایجاد تاخیرهای غیرضروری جلوگیری کند.

رئیس کمیسیون عمران مجلس تاکید کرد: برخی کشورها به دلایل امنیتی و برای مقابله با قاچاق، به‌ویژه قاچاق مواد مخدر، حساسیت‌های ویژه‌ای دارند. از این رو، ایران باید ضمن تقویت سازوکارهای نظارتی و اطمینان‌بخشی به طرف‌های تجاری، زمینه کاهش توقف‌های غیرضروری و تسریع عبور کالاها را فراهم کند.

تجارت تهاتری باید به ابزاری موثر برای توسعه صادرات تبدیل شود

رضایی کوچی در ادامه بر ضرورت تسهیل تجارت تهاتری تاکید کرد و گفت: در برخی موارد می‌توان کالاهای صادراتی ایران را در ازای واردات کالاهای موردنیاز کشور مبادله کرد، اما سازوکارهای این نوع تجارت هنوز به اندازه کافی توسعه نیافته‌اند و موانعی در این مسیر وجود دارد.

وی درباره موضوع ضرورت تسهیل تجارت تهاتری افزود: رفع مشکلات تجارت تهاتری و تسهیل مبادلات تجاری به بررسی تخصصی، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و مشارکت فعال بخش خصوصی نیاز دارد.

رئیس کمیسیون عمران مجلس تاکید کرد: برای حل موانع صادرات باید جلسات تخصصی با حضور وزیران، نمایندگان بخش خصوصی و دستگاه‌های مسئول برگزار شود. در مواردی که خلا قانونی وجود دارد، مجلس می‌تواند برای رفع آن اقدام کند؛ اما بخش مهمی از مشکلات فعلی از ناهماهنگی میان دستگاه‌ها و مقررات زائد ناشی می‌شود.

به گفته رضایی کوچی، فعال‌سازی سازوکارهای قانونی موجود، حذف مقررات غیرضروری و افزایش هماهنگی میان نهادهای دولتی و بخش خصوصی می‌تواند مسیر توسعه صادرات غیرنفتی ایران را هموارتر کند.