اقدام غیرمعمول ونس درباره جنگ ایران و آمریکا | ماجرا چیست؟

نیویورک‌تایمز نوشت: معاون رئیس‌جمهور جی‌دی ونس در اقدامی غیرمعمول، طی بهار و تابستان مستقیماً با فرماندهان نظامی آمریکا در خاورمیانه، اروپا و آسیا تماس گرفت و از آنها خواست ارزیابی‌های بی‌پرده و بدون فیلتر خود را درباره جنگ ایران ارائه کنند؛ این موضوع را مقام‌های فعلی و سابق آمریکایی اعلام کرده‌اند.

در ادامه این مطلب آمده است: ونس که از همان ابتدا با جنگ مخالف بود و دونالد ترامپ او را مأمور کمک به پایان دادن به درگیری کرده بود، می‌خواست پیش از آنکه ارزیابی‌ها در قالب دیدگاه رسمی پنتاگون جمع‌بندی شوند، قضاوت شخصی فرماندهان را مستقیماً و با زبان خود آنها بشنود.

در ادامه حتما بخوانید:

روایت ونس از پشت‌پرده رایزنی مستقیم ترامپ با شی جین‌پینگ + فیلم

ونس شرط آمریکا برای پایان جنگ را اعلام کرد + فیلم

افشاگری جنجالی ونس از التماس اعراب برای ماندن در جنگ/ پیشنهاد می‌کنم ایران دست از دیوانه بازی بردارد!

این گفت‌و‌گو‌ها طیف گسترده‌ای از مسائل مربوط به جنگ را دربر می‌گرفت؛ از جمله اهداف جنگ، تاکتیک‌ها، برآورد تلفات، واکنش احتمالی ایران در تنگه هرمز، میزان سازگاری و انطباق نیرو‌های ایرانی و اینکه دولت ایران تا چه اندازه می‌تواند مجازات و فشار نظامی را تحمل کند. ونس همچنین درباره موجودی دقیق تسلیحات باقی‌مانده در انبار‌های فرماندهان سؤال می‌کرد و می‌خواست بداند انتقال سلاح به خاورمیانه چه تأثیری بر توان آمریکا برای بازدارندگی چین، روسیه و کره شمالی خواهد گذاشت.

در مورد آخر، فرماندهان صریح بودند. بیشترین نگرانی آنها کاهش شدید ذخایر رهگیر‌های پاتریوت بود؛ تسلیحاتی که ستون فقرات دفاع هوایی آمریکا محسوب می‌شوند. تا اواخر بهار، ذخایر یکی از مناطق عملیاتی آمریکا به کمتر از ۱۰۰ فروند رسیده بود. جنگ همچنین ذخایر سامانه موشکی تاکتیکی ارتش آمریکا (ATACMS) را که برد آن به ۱۹۰ مایل، معادل حدود ۳۰۵ کیلومتر، می‌رسد، تمام کرده بود؛ همچنین ذخایر موشک‌های تهاجم دقیق (PrSM) که قرار بود جایگزین ATACMS شوند، کاهش یافته بود. فرماندهان به معاون رئیس‌جمهور گفتند ذخایر این نوع مهمات حیاتی در پایین‌ترین سطحی قرار دارد که تاکنون دیده‌اند.

این گزارش بر اساس مصاحبه با بیش از شش مقام فعلی و سابق آمریکایی تهیه شده است؛ این افراد به شرط ناشناس ماندن با نیویورک‌تایمز گفت‌و‌گو کرده‌اند تا اطلاعات حساس را افشا کنند.

به گفته افرادی که با ونس گفت‌و‌گو کرده‌اند، او پس از برخی از این تماس‌ها با نگرانی‌های عمیق درباره راهبرد کلی جنگ و چشم‌انداز موفقیت آن مواجه شد. این ارزیابی‌ها نشان می‌داد دولت ایران برای بقای خود تا چه اندازه حاضر به تحمل فشار و خسارت است و همچنین نشان‌دهنده محدود بودن ذخایر تسلیحات دفاعی آمریکا برای مقابله با حملات تلافی‌جویانه ایران یا پاسخگویی به تهدید‌ها در سایر مناطق بود.

ونس این آموخته‌ها را در گفت‌و‌گو‌های خصوصی خود با ترامپ و حلقه نزدیک او مطرح کرد. هم‌زمان، ترامپ در جلسات توجیهی خود از ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، اطلاعات بیشتری درباره فشار واردشده بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا و تاب‌آوری نیرو‌های ایرانی دریافت می‌کرد؛ مسائلی که ترامپ در ابتدا به سختی می‌توانست آنها را باور کند.

مجموع روایت‌های مقام‌ها نشان می‌دهد ونس چگونه تلاش کرده سطح بیشتری از جزئیات و ظرافت تحلیلی درباره جنگ به دست آورد. این روایت‌ها همچنین به روشن‌تر شدن پرسش‌های بحث‌برانگیز درباره نوع اطلاعاتی که ترامپ درباره جنگ دریافت می‌کند و اینکه این اطلاعات را از چه کسانی می‌گیرد کمک می‌کند. برای ونس که پیش از رسیدن به معاونت ریاست‌جمهوری تجربه محدودی در حوزه امنیت ملی داشت، این موارد نشان می‌دهد که او اکنون عمیقاً درگیر جنگی پرهزینه و بی‌نتیجه قطعی شده؛ جنگی که ممکن است در صورت نامزدی احتمالی او در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸، همچنان سایه خود را بر او بیندازد.

بین ارزیابی‌های خصوصی و نگران‌کننده‌ای که ونس دریافت می‌کرد و اظهارات علنی مقام‌های ارشد دولت، از جمله رئیس‌جمهور و معاون رئیس‌جمهور، شکاف قابل‌توجهی وجود داشت. ترامپ همچنان به‌طور نادرست ادعا کرده است که آمریکا جنگ را پیروز شده، ارتش ایران نابود شده و هیچ مشکلی در تأمین تسلیحات آمریکا وجود ندارد. ونس نیز اخیراً اهمیت این دیدگاه را که آمریکا اساساً درگیر یک جنگ است، کم‌اهمیت جلوه داده است.

ترامپ در محافل خصوصی از انتشار گزارش‌های رسانه‌ای درباره کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا خشمگین شده و خبرنگارانی را که درباره این موضوع گزارش داده‌اند، «خائن» خوانده است. پس از انتشار این گزارش‌ها، بازرسان دولتی ده‌ها مقام ارشد نظامی در پنتاگون را تحت آزمایش‌های پلی‌گراف قرار دادند. برخی مقام‌های دیگر نیز نگران بودند که افشای کاهش ذخایر تسلیحاتی، نشانه‌ای از ضعف برای چین و روسیه باشد؛ کشور‌هایی که از نزدیک ذخایر تسلیحاتی آمریکا را زیر نظر دارند.

مقام‌هایی که از این موضوع اطلاع مستقیم داشتند گفتند تماس‌های ونس با فرماندهان با اطلاع ترامپ، پیت هگست، وزیر دفاع، ژنرال کین، مارکو روبیو، وزیر خارجه و هم‌زمان مشاور امنیت ملی، و سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید انجام شده است.

شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، در بیانیه‌ای گفت: «برای اطمینان از اینکه تیم رئیس‌جمهور به تمام داده‌های موجود درباره عملیات جاری در خاورمیانه دسترسی دارد، وزیر [دفاع]دسترسی مستقیم معاون رئیس‌جمهور و دیگر مقام‌های ارشد کاخ سفید به فرماندهان رزمی را فراهم کرده است.»

جوزف هولستد، سخنگوی ژنرال کین، گفت: «هیچ شکافی در مشاوره نظامی ارائه‌شده به رئیس‌جمهور، معاون رئیس‌جمهور و وزیر جنگ وجود ندارد.» او افزود: «رئیس ستاد مشترک و فرماندهان رزمی در ارتباط مستقیم و مستمر هستند و ارزیابی‌های عملیاتی و راهبردی آنها در گزینه‌های نظامی و مشاوره‌ای که به مقام‌های ارشد ارائه می‌شود، لحاظ می‌شود.»

استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، گفت: «رئیس‌جمهور ترامپ بااستعدادترین تیم امنیت ملی در تاریخ را تشکیل داده است. تمام این تیم با تمرکز کامل تلاش می‌کند اطمینان یابد رئیس‌جمهور تمام اطلاعات مورد نیاز خود برای بازدارندگی دشمنان آمریکا را در اختیار دارد. همه در هماهنگی با یکدیگر برای این مأموریت فعالیت می‌کنند.»

ونس که در جریان جنگ عراق به تفنگداران دریایی آمریکا پیوسته بود، به همکارانش گفته است که خود را یکی از مشاوران اصلی رئیس‌جمهور در حوزه امنیت ملی می‌داند.

لوک شرودر، سخنگوی ونس، گفت: «معاون رئیس‌جمهور از همکاری وزیر هگست و رئیس ستاد مشترک، ژنرال کین، قدردانی می‌کند. او آنها را همکارانی ضروری در ارائه مشاوره به رئیس‌جمهور و اجرای تصمیمات او می‌داند.»

پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، هگست و ژنرال کین به دلایل امنیت عملیاتی و برای جلوگیری از نشت اطلاعات، برنامه‌ریزی‌ها را به شکل غیرمعمولی به حلقه بسیار کوچکی از افسران در پنتاگون و فرماندهی مرکزی آمریکا محدود کرده بودند. مقام‌های کلیدی، از جمله وزیر خزانه‌داری و وزیر انرژی، از جلسات برنامه‌ریزی پیش از جنگ کنار گذاشته شده بودند.

این سطح از محرمانگی باعث شد فرماندهان آمریکایی در سراسر جهان تا حدود یک هفته پیش از آغاز بمباران، عمدتاً در بی‌خبری باشند؛ زمانی که پیام‌های محرمانه‌ای از پنتاگون دریافت کردند که به آنها دستور می‌داد مقادیر مشخصی از مهمات مشخص را به فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM)، که مسئول عملیات خاورمیانه است، منتقل کنند. هیچ توضیحی ارائه نشد و نیازی هم به توضیح نبود.

تلاش ونس برای جمع‌آوری اطلاعات بیشتر درباره جنگ خیلی زود آغاز شد.

چند روز پس از آغاز جنگ، ونس به همکارانش گفت که برای شکل دادن به دیدگاه خود و ارائه مشاوره بهتر به ترامپ، گزارش‌های توجیهی دقیق‌تر و جزئی‌تری می‌خواهد. ژنرال کین نیز وظیفه خود را ارائه گزینه‌های نظامی بی‌طرفانه به رئیس‌جمهور می‌دانست، نه دفاع از یک گزینه خاص. او قصد ترامپ را تفسیر می‌کرد و راه‌های تحقق آن را ارائه می‌داد. برای هر گزینه نیز ملاحظات ثانویه، خطرات و پیامد‌های احتمالی آن را توضیح می‌داد.

اما به گفته مقام‌هایی که مستقیماً در جریان ارائه این گزارش‌ها بودند، کین به رئیس‌جمهور نمی‌گفت کدام گزینه را انتخاب کند. در مقابل، معاون رئیس‌جمهور به سراغ افسران نظامی می‌رفت که نظر و توصیه‌های صریح و بدون فیلتر ارائه می‌کردند و سپس آنچه می‌شنید در مشاوره خود به رئیس‌جمهور لحاظ می‌کرد.

مخالفت ونس با جنگ در داخل کاخ سفید بر کسی پوشیده نبود. در هفته‌های منتهی به ۲۸ فوریه، او در جلسات دفتر بیضی و اتاق وضعیت با عملیات نظامی مخالفت کرده بود و بنا بر گفته مقام‌هایی که درباره این موضوع با رئیس‌جمهور صحبت کرده بودند، گاهی این مخالفت‌ها خشم قابل‌توجه ترامپ را برمی‌انگیخت. اما پس از آنکه ترامپ تصمیم خود را گرفت، ونس در عرصه عمومی از این تصمیم دفاع کرد، از جمله در مصاحبه‌های تلویزیونی پرتنش.

معاون رئیس‌جمهور همچنین به چهره عمومی تلاش‌های صلح تبدیل شد و مجموعه‌ای از مذاکرات را مدیریت کرد که در ژوئن به تفاهم‌نامه‌ای منجر شد. مهلت ۶۰روزه این تفاهم‌نامه در ماه اوت بدون دستیابی به توافق پایان یافت و دو طرف ظاهراً بیش از زمان آغاز مذاکرات از یکدیگر فاصله گرفته بودند.

ترامپ در ابتدا انتظار نداشت جنگ آن‌قدر طولانی شود که ذخایر تسلیحاتی آمریکا تحت فشار قرار گیرد. او تازه از موفقیت حمله نظامی سریع برای دستگیری رهبر ونزوئلا بیرون آمده بود و تحت تأثیر نحوه همکاری آمریکا و اسرائیل برای حمله به سایت‌های هسته‌ای ایران در جنگ ۱۲روزه سال گذشته قرار داشت. پیش از آغاز جنگ با ایران، او در محافل خصوصی انتظار داشت دولت ایران ظرف چند روز سقوط کند.

هم‌زمان با تماس‌های ونس، جنگ بسیار فراتر از دوره حدوداً شش‌هفته‌ای ادامه یافت که برنامه‌ریزان پنتاگون در ابتدا برای این عملیات در نظر گرفته بودند. مشاوران ارشد کاخ سفید، به جز معاون رئیس‌جمهور، معتقد بودند هنوز درک روشنی از میزان تأثیر حملات بر محاسبات دولت تهران ندارند.

با طولانی شدن جنگ، به فرماندهان دستور داده شد مهمات بیشتری منتقل کنند. آنها با نگرانی شاهد کاهش ذخایر خود بودند.

تا ماه آوریل، ترامپ متوجه شده بود جنگ مطابق انتظار او پیش نمی‌رود. او به تیم خود، از جمله ونس، جرد کوشنر، داماد رئیس‌جمهور، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، اجازه داد برای ایجاد چارچوبی جهت پایان دادن به درگیری و مذاکره با ایران تلاش کنند. مقام‌هایی که درباره تماس‌های ونس با فرماندهان توجیه شده بودند، نتوانستند بگویند یافته‌های معاون رئیس‌جمهور چه نقشی، در صورت وجود، در تغییر رویکرد ترامپ به سمت دیپلماسی داشته است.

جنگی پرهزینه و بی‌نتیجه قطعی

ونس نخستین معاون رئیس‌جمهوری نیست که نقش فعالی در امنیت ملی ایفا می‌کند. باراک اوباما، جوزف بایدن را به دلیل تجربه سیاست خارجی‌اش به‌عنوان معاون خود انتخاب کرد. دیک چنی نیز در دولت جورج دبلیو بوش از نیرو‌های اصلی در آغاز و هدایت جنگ‌های افغانستان و عراق بود.

ونس مستقیماً با دریاسالار برد کوپر، فرمانده نیرو‌های آمریکا در خاورمیانه، و همچنین افسرانی در اروپا و آسیا تماس گرفت؛ مناطقی که مستقیماً در جنگ ایران دخیل نبودند، اما تسلیحات و تجهیزات آنها برای پشتیبانی از جنگ به خاورمیانه منتقل شده بود.

یکی از مهم‌ترین افرادی که ونس به‌طور خصوصی با او گفت‌و‌گو می‌کرد، دریاسالار ساموئل جی. پاپارو جونیور، فرمانده نیرو‌های آمریکا در اقیانوس آرام بود. او مسئول تمام فعالیت‌های نظامی آمریکا در منطقه‌ای است که چین در حال گسترش نفوذ خود و به چالش کشیدن مستقیم برتری آمریکا در آن است. پاپارو تجربه‌ای مستقیم و مرتبط با جنگ ایران نیز داشت: او پیش‌تر بر عملیات دریایی آمریکا در سراسر خاورمیانه، دریای سرخ و خلیج فارس نظارت کرده بود. سخنگوی فرماندهی اقیانوس آرام درباره ارتباطات ونس با پاپارو اظهار نظر نکرد و سؤالات را به کاخ سفید ارجاع داد.

ونس در دولت ترامپ به دلیل غرق شدن در جزئیات عملیاتی شهرت پیدا کرده است؛ عادتی که برخی مقام‌ها آن را تحسین می‌کنند و برخی دیگر معتقدند او بیش از حد وارد جزئیات می‌شود. در حالی که ترامپ به شکلی کار می‌کند که حتی دستیارانش نیز گاهی نمی‌دانند چگونه به تصمیماتش می‌رسد، ونس به‌طور وسواس‌گونه جزئیات روزانه را دنبال می‌کند؛ از عملیات نظامی گرفته تا تحولات داخلی نظام سیاسی ایران و منابع اطلاعاتی که ارزیابی‌های اطلاعاتی بر اساس آنها تهیه می‌شوند.

مقام‌های اطلاعاتی گفتند جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، دسترسی مستقیم ونس به تحلیلگران این سازمان را فراهم کرده است؛ ونس نام برخی از آنها را می‌داند و حتی با میز‌های کاری آنها تماس می‌گیرد تا درباره اطلاعات خام یا موارد مطرح‌شده در گزارش صبحگاهی خود سؤال کند.

برای پاسخگویی به درخواست‌های ونس برای جزئیات بیشتر، هگست از دفتر اطلاعات نیروی دریایی آمریکا خواسته بود گزارش‌های روزانه‌ای درباره تنگه هرمز برای ونس تهیه کند. به گفته مقام‌های ارشد پنتاگون، اکنون دیگر دستیاران ارشد ترامپ نیز این گزارش‌ها را دریافت می‌کنند.

این گزارش‌ها توضیح می‌دهند چه کشتی‌هایی از تنگه عبور می‌کنند، با چه پرچمی حرکت می‌کنند و چه محموله‌ای دارند. ژنرال کین نیز پیش‌نمایش و گزارش پس از حملات آمریکا را با جزئیاتی در اختیار ونس قرار می‌دهد که معمولاً برای افسرانی در نظر گرفته می‌شود که خود عملیات را هدایت می‌کنند. مقام‌ها می‌گویند خود ژنرال کین نیز معروف است که مستقیماً با مقام‌های ارشد سیا، از جمله رؤسای ایستگاه‌های سازمان در مناطق جنگی، تماس می‌گیرد تا ارزیابی‌های میدانی آنها را دریافت کند.

اما چنین سطحی از دسترسی استثناست. برای بیشتر مقام‌های ارشد، دستیابی به اطلاعات درباره جنگ همچنان دشوار است.