راز مهار قیمت نفت در بحران هرمز | کاهش تقاضای چین چگونه بازار را آرام کرد؟
چین با کاهش واردات نفت، پایینآوردن فعالیت پالایشگاهها و انعطاف در مصرف سوخت، بخشی از فشار کمبود عرضه ناشی از بحران تنگه هرمز را جذب کرده است. اکنون پرسش مهم بازار این است که آیا پکن برای بازسازی ذخایر خود به خرید گسترده نفت روی میآورد یا در قیمتهای بالا همچنان از بازار فاصله میگیرد؟
به گزارش اقتصادآنلاین، رویترز بریکینگویوز در گزارشی تحلیلی نوشت که کاهش واردات نفت چین، نقش مهمی در جلوگیری از افزایش بیشتر قیمتهای جهانی در جریان بحران تنگه هرمز داشته است. چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، برای جبران سریع کمبود عرضه و تکمیل ذخایر خود به بازار هجوم نبرد؛ در عوض، واردات نفت، فعالیت پالایشگاهها و مصرف داخلی سوخت در این کشور کاهش یافت.
در اوج بحران، حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت در پشت تنگه هرمز گرفتار شد. افزایش تولید در خارج از خلیج فارس و برداشت از ذخایر جهانی، بخشی از این کمبود را جبران کرد و کاهش خرید چین نیز به متعادلماندن بازار کمک کرد.
چین که طی پنج سال گذشته بهطور متوسط روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت وارد میکرد، در ماه ژوئن خرید خود را به حدود هفت میلیون بشکه در روز کاهش داد. نمودار رویترز رقم دقیق واردات ژوئن را ۷.۱۲ میلیون بشکه در روز نشان میدهد که پایینترین سطح در نزدیک به ۱۰ سال گذشته است. به این ترتیب، واردات نفت چین در مقایسه با سطح پیش از جنگ حدود پنج میلیون بشکه در روز پایین آمد.
به نوشته بریکینگویوز، چین در این دوره نقشی شبیه «مصرفکننده شناور» در بازار ایفا کرد؛ یعنی با کاهش خرید خود، بخشی از کمبود عرضه را جذب کرد. تحلیل این رسانه آن است که بدون این کاهش تقاضا، قیمت نفت میتوانست از اوج ۱۲۰ دلاری ماه مه نیز بالاتر برود. در شرایطی که ذخایر جهانی بهسرعت کاهش یافته و حملات حوثیها به کشتیرانی در دریای سرخ میتواند مسیر جایگزین صادرات عربستان به بندر ینبع را نیز با مشکل روبهرو کند، ورود ناگهانی چین برای جبران پنج میلیون بشکه واردات ازدسترفته میتواند فشار تازهای بر قیمتها وارد کند.
چین چگونه خود را با کمبود نفت تطبیق داد؟
کاهش واردات چین فقط نتیجه برداشت از ذخایر نبود. براساس برآورد مؤسسه انرژی اسپکتس، کاهش فعالیت پالایشگاهها از پایان فوریه تا پایان ژوئن، حدود ۶۰ درصد از افت پنج میلیون بشکهای واردات را توضیح میدهد. این کاهش پس از آن رخ داد که دولت چین در اوایل مارس صادرات بنزین، گازوئیل و دیگر سوختها را محدود کرد.
مصرفکنندگان چینی نیز با افزایش قیمت سوخت، مصرف خود را کاهش دادند. رانندگان کمتر از خودرو استفاده کردند و برخی مالکان خودروهای بنزینی قدیمی به خودروهای برقی روی آوردند. تقاضای گازوئیل نیز در پی تعویق پروژههای عمرانی و افزایش استفاده از کامیونهای برقی و گاز طبیعی مایع پایین آمد. شبکه گسترده و نسبتاً ارزان قطارهای سریعالسیر چین نیز جایگزینی برای بخشی از سفرهای هوایی فراهم کرد.
صنایع پتروشیمی چین نیز خود را با شرایط جدید تطبیق دادند. توسعه ظرفیت در سالهای گذشته به مازاد عرضه و حاشیه سود پایین در محصولاتی مانند پلاستیک منجر شده بود. موجودی بالای این محصولات به کارخانهها اجازه داد نرخ فعالیت خود را کاهش دهند. پالایشگاهها و شرکتهای شیمیایی نیز تا حد امکان بهجای مواد اولیه تولیدشده از نفت خام، از گاز مایع، اتان، گاز طبیعی و مواد اولیه مبتنی بر زغالسنگ استفاده کردند.
برداشت چین از ذخایر نفتی محدود ماند
براساس محاسبات انرژی اسپکتس، فقط ۴۰ درصد از کاهش پنج میلیون بشکهای واردات، معادل دو میلیون بشکه در روز، به کاهش خرید نفت برای ذخیرهسازی مربوط بود. این مقایسه با سطح بالای واردات در فوریه انجام شده است؛ زمانی که پکن در ادامه برنامه سال گذشته خود برای افزایش ذخایر، خرید بیشتری داشت. چین در آوریل به پالایشگاههای دولتی اجازه داد برای احتیاط از موجودی خود استفاده کنند، اما بیشتر کاهش ثبتشده در ذخایر تجاری روی زمین رخ داد.
اندازه دقیق ذخایر نفتی چین بهدلیل شفافنبودن اطلاعات مخازن دولتی، بهویژه ذخایر زیرزمینی، مشخص نیست. بااینحال، مؤسسه ورتکسا برآورد کرده است پالایشگاههای دولتی چین حدود ۱.۴ میلیارد بشکه نفت در مخازن روی زمین نگهداری میکنند؛ حجمی معادل نزدیک به پنج ماه واردات این کشور. چند تحلیلگر نیز به بریکینگویوز گفتهاند برداشت از ذخایر تاکنون محدود بوده و به ارزیابی آنها، پکن هنوز از ذخایر زیرزمینی استفاده نکرده است.
چین همچنین بیش از ۱۶۰ میلیون بشکه ظرفیت ذخیرهسازی جدید یا استفادهنشده دارد که بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه آن در تأسیسات دولتی جدید قرار دارد. این ظرفیت نشان میدهد پکن احتمالاً در آینده بهدنبال تکمیل ذخایر خواهد بود، اما انعطاف مصرف داخلی ممکن است سرعت این برنامه را کاهش دهد.
پکن در اوج قیمتها برای خرید عجله نمیکند
الگوی خرید چین نشان میدهد شرکتهای بزرگ این کشور معمولاً هنگام پایینبودن قیمت نفت، ذخایر خود را افزایش میدهند و در دوره جهش قیمت به بازار هجوم نمیبرند. برنامه ذخیرهسازی سال گذشته نیز زمانی اجرا شد که نفت برنت در محدوده ۶۰ تا ۸۰ دلار معامله میشد؛ بسیار پایینتر از قیمت نزدیک به ۱۰۰ دلار در زمان انتشار گزارش.
تحلیلگران انرژی اسپکتس معتقدند دور تازه و پایدار خرید برای ذخیرهسازی، احتمالاً زمانی آغاز میشود که قیمت نفت به کمتر از ۷۰ دلار در هر بشکه برسد. بنابراین، بازگشت فوری واردات چین به سطح پیش از بحران در قیمتهای فعلی بعید به نظر میرسد.
البته واردات نفت چین احتمالاً در سطح هفت میلیون بشکه در روز باقی نخواهد ماند. پکن در ژوئیه محدودیت صادرات سوخت را کاهش داد. ازسرگیری هزینهکرد پروژههای عمرانی به تعویق افتاده، میتواند مصرف گازوئیل را بالا ببرد؛ ضمن آنکه موجودی صنایع پتروشیمی نمیتواند برای همیشه کاهش یابد و بخشی از تغییرات مصرف و جایگزینی نفت خام نیز ممکن است معکوس شود.
بااینحال، ورتکسا برآورد میکند که حتی در سناریوی خوشبینانه، واردات نفت چین در نیمه دوم سال همچنان روزانه یک تا ۱.۵ میلیون بشکه کمتر از سطح پیش از جنگ خواهد بود.
آیا چین همچنان ترمز بازار نفت میماند؟
کاهش واردات چین تاکنون یکی از عوامل مهار افزایش قیمت نفت بوده است. این کشور با پایینآوردن فعالیت پالایشگاهها، کاهش مصرف سوخت و محدودکردن خرید برای ذخیرهسازی، بخشی از فشار ناشی از اختلال عرضه در خلیج فارس را جذب کرده است.
بااینحال، امکان ادامه این وضعیت نامحدود نیست. نفت وارداتی بیش از نیمی از مصرف این کشور را تأمین میکند و مسیر روشنی نیز برای بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد. اگر بحران طولانی شود، چین ممکن است مانند دیگر خریداران بینالمللی ناچار به افزایش واردات شود؛ اقدامی که در بازاری با ذخایر رو به کاهش میتواند قیمتها را دوباره بالا ببرد.
با وجود این، بریکینگویوز تأکید میکند که بازگشت ناگهانی واردات چین به ۱۲ یا ۱۳ میلیون بشکه در روز فقط یکی از سناریوهای ممکن است و نباید آن را نتیجه اجتنابناپذیر بحران دانست. رفتار ماههای اخیر نشان داده است که چین میتواند با انعطاف در مصرف، تولید پالایشگاهی و زمانبندی خرید ذخایر، همچنان یکی از عوامل مهم مهار جهش قیمت جهانی نفت باقی بماند.
