یارانه‌بگیران در آستانه تغییر بزرگ/ یارانه چه کسانی قطع می‌شود؟

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایسنا، امروز یارانه ۳۰۰ هزار تومانی به حساب ۴۵ میلیون نفر از دهک‌های چهارم تا نهم واریز شد. ۲۵ خرداد نیز دهک‌های اول تا سوم یارانه ۴۰۰ هزار تومانی را دریافت کردند. با این حال، ابهامات سال‌های اخیر بسیاری از خانوار‌ها نسبت به شاخص‌های دهک‌بندی پابرجاست.

یارانه ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومانی از اردیبهشت ۱۴۰۱ تا کنون بدون تغییر مانده است؛ در حالی که تورم‌های سالانه در محدوده بالای ۴۰ درصد قرار داشته و اردیبهشت امسال تورم عمومی ۵۷.۷ درصد رسید. همین آمار کافی است تا بدانیم یارانه دیگر کمک خرج خانواده‌ها نیست. البته دولت از سال گذشته با پرداخت کالابرگ یک میلیون تومانی به ازای هر نفر، مقداری از سبد هزینه خانوار‌ها را پوشش داده است.

سازمان هدفمندی می‌گوید که بر مبنای دهک‌بندی ارائه شده توسط وزارت رفاه، یارانه را واریز می‌کند؛ در حالی که به نظر می‌رسد وزارت رفاه، داده‌های متقن و کافی را برای محاسبه میزان دارایی و توانایی مالی افراد به منظور برخورداری یا عدم برخورداری افراد از یارانه در اختیار ندارد.

داده‌ها کیفیت لازم را ندارد

در همین راستا به اذعان معاون وزیر رفاه، نمی‌توان صرفا بر اساس حجم تراکنش‌ها درباره حذف یا عدم حذف افراد تصمیم گرفت. یعقوب اندایش در این‌باره به ایسنا گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما کیفیت داده‌هاست. در داده‌های بانکی و تراکنش‌های شاپرکی مشخص نیست همه تراکنش‌ها مربوط به مصرف خانوار باشد. ممکن است فردی مستاجر باشد و اجاره منزل خود را از طریق کارت بانکی پرداخت کند. ممکن است حساب تجاری و شخصی او با یکدیگر ادغام شده باشد. حتی ممکن است خریدی برای سازمان یا محل کار خود انجام داده باشد، اما آن خرید به نام شخص ثبت شده باشد.

به گفته اندایش، بنابراین نمی‌توان صرفا بر اساس حجم تراکنش‌ها درباره حذف یا عدم حذف افراد تصمیم گرفت. در حوزه املاک نیز محدودیت جدی وجود دارد. از حدود ۶۰ میلیون ملک موجود در کشور، تنها حدود ۱۳ میلیون ملک دارای سند تک‌برگ هستند و اطلاعات نسبتا کاملی درباره آنها وجود دارد. درباره بخش بزرگی از املاک کشور هنوز اطلاعات جامع و دقیقی در دسترس نیست.

حذف یارانه صاحبان خودرو ۵ میلیاردی و مسکن ۵۰ میلیاردی

تا سال گذشته دهک‌بندی، تنها معیار حذف یا برخورداری از یارانه بود، اما از بهمن ۱۴۰۴ وزارت رفاه اعلام کرد که خانوار‌های یک نفره با درآمد بیش از ۳۰ میلیون و خانوار دو نفره با درآمد بیش از ۳۶ میلیون تومان یا خانوار‌هایی با املاک بالای ۵۰ میلیارد و خودرو‌های بالای پنج میلیارد تومان، یارانه‌شان قطع می‌شود. قرار شده تصمیم نهایی بر اساس اطلاعات سازمان امور مالیاتی صورت گیرد.

سقف‌های ۳۰ و ۳۶ میلیون تومان برای حذف یارانه در شرایطی معین شده که درآمد بخش قابل توجهی از خانوار‌های ایرانی بیش از این ارقام است، اما تناسبی با تورم عمومی ندارد.

بر اساس جدیدترین گزارش سازمان هدفمندی یارانه‌ها، خرداد امسال ۲۸ میلیون و ۱۶۸ هزار و ۹۱۹ نفر در دهک‌های اول تا سوم مشمول دریافت یارانه ۴۰۰ هزار تومانی و ۴۵ میلیون و ۱۷۵ هزار و ۶۱ نفر در دهک‌های چهارم تا نهم مشمول دریافت یارانه ۳۰۰ هزار تومانی بودند که جمعا ۷۳ میلیون و ۳۴۳ هزار و ۹۸۰ نفر را شامل می‌شود.

بدین ترتیب از جمعیت ۸۶ میلیون نفری کشور حدود ۱۳ میلیون نفر یارانه دریافت نمی‌کنند. طبیعتا این افراد کسانی هستند که درآمد بیش از سقف مصوب، خودرو بالای پنج میلیارد تومان یا مسکن بالای ۵۰ میلیارد تومان در اختیار دارند. حذف یارانه پولدار‌ها از مرداد و شهریور سال گذشته بر اساس داده‌های پایگاه رفاه ایرانیان و قرار گرفتن در دهک‌های هشتم تا دهم آغاز شد.

پرتاب به دهک‌های بالا و قطع یارانه

اما آن‌طور که بسیاری افراد خارج از لیست یارانه‌بگیران عنوان می‌کنند مطابق شاخص‌های جدیدِ توانایی مالی باید یارانه نقدی به آنها تعلق بگیرد. به طور مثال در مواردی عنوان می‌شود مجموع ارزش آپارتمان و خودرو فلان خانوار به ۱۰ میلیارد تومان نمی‌رسد و درآمد ماهیانه آنها نیز کمتر از ۳۶ میلیون تومان است، اما وزارت رفاه آنها را در دهک‌های بالای درآمدی قرار داده و یارانه‌شان قطع شده است.

اتفاقی که سال گذشته برای بسیاری از خانوار‌ها افتاد این بود که از دهک‌های پایین درآمدی به دهک‌های ۸ تا ۱۰ پرتاب و یارانه‌شان قطع شد. البته گفته می‌شود برخی افراد که با مسائلی مثل معلولیت یا بیماری خاص مواجهند، ولو در دهک‌های ۸ تا ۱۰ قرار داشته باشند هم‌چنان مشمول دریافت یارانه هستند.

احمد میدری ـ وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به دریافت "کدملی خانواده‌های دارای بیماران خاص و معلول" از نهاد‌های مربوطه گفته که حذف یارانه این گروه و مددجویان بهزیستی و کمیته امداد غیرممکن است و آنان مشمول حذف نخواهند بود.

معترضین به دهک‌بندی خانوار، سهام عدالت، تحت پوشش قرار گرفتن نهاد‌های حمایتی، یارانه کمک معیشتی و کالابرگ الکترونیک می‌توانند به سامانه‌های معرفی شده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از جمله hemayat.sfara.ir یا hemayat.mcls.gov.ir مراجعه یا با شماره تلفن ۰۲۱۶۳۶۹ مربوط به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تماس بگیرند. اگر اعتراض آنها پذیرفته شود دهک‌بندی‌شان اصلاح خواهد شد.