پس‌لرزه‌های کمبود دارو در بازار/ خطر جدی برای تولیدکنندگان مواد موثره در راه است

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایسنا، رئیس سندیکای مواد اولیه دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی، با انتقاد از آنچه که «عدم مشورت با سندیکا در تصمیمات ارزی و تغییر گروه‌های کالایی در حوزه مواد موثره دارویی از سوی سازمان غذا و دارو» خواند، نسبت به آینده این صنعت هشدار داد و با اشاره به اینکه ایران در این حوزه یک قدرت جهانی است، خواستار بازنگری در سیاست‌های حمایتی برای حفظ جایگاه تکنولوژیک کشور شد.

مهندس فرامرز اختراعی ـ رئیس هیات مدیره سندیکای مواد اولیه دارویی، شیمیایی و بسته بندی ـ در نشستی خبری گفت: حدود ۶۵۰ قلم ماده موثره دارویی در داخل کشور تولید می‌شود که ارزش آن از کل مواد موثره مصرفی در کشور بیش از ۷۲ درصد است. این درحالیست که اتحادیه اروپا صرفا حدود ۳۰ درصد مواد موثره دارویی را تولید داخل دارد. بر همین اساس ایران به عنوان یک کشور صاحب تکنولوژی و موفق در این حوزه در دنیا شناخته می‌شود و در دوران کرونا این تفاوت در حوزه دارو بسیار احساس شد.

او افزود: برای این ارزش ۷۲ درصدی، تنها ۱۵۰ میلیون دلار ارز لازم داریم. از طرفی هم برای امسال ۳.۵ میلیارد دلار ارز برای دارو و تجهیزات در نظر گرفته شده که حدود ۲ میلیارد دلار آن سهم داروست و حدود نیمی از این رقم نیز صرف ۳ درصد داروی وارداتی می‌شود. سیاست سازمان غذا و دارو آن است که آخرین جایی که ارز حمایتی آن حذف می‌شود، همین واردات باشد و حتی در سال گذشته ارز ۴۲۰۰ تومانی برای برخی اقلام وارداتی داشتیم. چرا نباید شرایطی فراهم شود که این دارو‌ها در داخل تولید و فراهم شوند؟

اختراعی با بیان اینکه از طرف دیگر بخشی از این ارز نیز پیش‌خور شده است، افزود: حدود ۲۵ درصد مواد اولیه نیز توسط شرکت‌های دارویی وارد می‌شود که حدود ۷۰۰ میلیون دلار ارز می‌برد؛ بنابراین منافعی برای واردات وجود دارد. چرا باید اولین جایی که صحبت از حذف ارز حمایتی می‌شود، مواد موثره دارویی باشد؟ این تصمیم‌ها قیمت دارو را هم به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. چرا این تصمیم‌ها بدون مشورت و اطلاع سندیکا انجام می‌شود؟ بالاخره کسی باید در مقابل این تصمیم‌ها پاسخگو باشد.

رئیس هیات مدیره سندیکای مواد اولیه دارویی، شیمیایی و بسته بندی در این باره ادامه داد: اینکه به یکباره در گمرک بگویند شرکت مربوطه باید ۵ تا ۷ برابر پول بپردازد، از توان شرکت‌ها خارج است. اینکه بعد از آن هم بخشنامه برای واردات با قیمت‌های چندین برابری بدهند، جای سوال دارد.

او همچنین به اقدامات سال گذشته جهت ذخیره استراتژیک دارو اشاره کرد و گفت: از روزی که مواد موثره تبدیل به دارو می‌شود، تایم لاین دارو زده می‌شود. چرا نباید با حمایت از صنعت داخل با ارز کمتر و حجم بیشتر، ذخیره استراتژیک انجام شود؟ در ذخیره استراتژیک، مواد اولیه دارویی دیده نشد.

رئیس هیات مدیره سندیکای مواد اولیه دارویی، شیمیایی و بسته بندی در ادامه با بیان اینکه در تمام دنیا دارو قیمت‌گذاری می‌شود، گفت: واژه قیمت‌گذاری دستوری چه معنی دارد که برخی در داخل آن را مطرح می‌کنند؟ مکرر عنوان می‌شود که جهت حمایت از نظام دارویی، سیاست گمرک یک درصد و حذف مالیات ارزش افزوده، اعمال شده، پس تکلیف تولید داخل چیست؟ این چنین تصمیماتی ماده موثره دارویی را بسیار تحت تأثیر قرار می‌دهد. این درحالیست که در حوزه مواد اولیه دارویی، غیر از هند و چین، مشابه ایران را در دنیا نداریم و مواد موثره پیچیده‌ترین دارو‌ها در داخل تولید می‌شود و کشور‌های دنیا خواهان علم و تکنولوژی ما هستند.

اختراعی گفت: به داد صنعت ماده موثره دارویی برسید و اگر کوتاهی‌ها بیش از این رخ دهد، باید با آن وداع کنیم؛ موضوعی که آرزوی کمپانی‌های فراملیتی است. اینجا عین علم است و اینجا اندیشه و سنتز‌های پیچیده شیمیایی کار می‌کند. با وجود قانون ژنریک در کشور، چه اتفاقی افتاده که برای واردات دارو‌های برند بخشنامه زده می‌شود؟

او با اشاره به موضوع تعارض منافع در این حوزه، گفت: چرا مسوولان نشستی با مواد اولیه سازان نمی‌گذارند؟ آیا ما نیازمند مواد اولیه هند و چین هستیم؟ بهانه‌ای برای واردات نیست. ما مسیری را می‌رویم که با وصل شدن به پتروشیمی حتی نیازی به ارز هم نداشته باشیم.

اختراعی با اشاره توافقات حاصل شده در حوزه سیاست خارجی نیز گفت: امیدواریم منابع ارزی که وارد کشور می‌شود دچار انحراف در مصرف نشود و در این میان تولید کننده داخلی فراموش نشود و آنچه که واقعا نیاز کشور است، وارد شود و به این ترتیب تولیدکننده هم تولیدش را انجام دهد.

در ادامه مهندس موسوی اصفهانی ـ نایب رییس سندیکای مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی ـ با تاکید بر اهمیت مقوله امنیت دارویی و تغییرات بنیادین حاکم بر پارادایم صنعت دارو در سطح جهان گفت: امروز امنیت دارویی و تاب آوری زنجیره تامین به اولویت نخست سیاستگذاران در دنیا تبدیل شده است. بر همین اساس نیز بار‌ها سعی کرده‌ایم اهمیت تولید مواد موثره دارویی را به مسوولان متذکر شویم، اما اکثر مواقع چندان موفقیتی حاصل نشده است این در حالیست که صنعت مواد موثره ایران زبانزد در دنیاست.

وی با اشاره به آنچه که «تضاد منافع میان تولید کنندگان مواد اولیه دارویی با محصول نهایی دارویی» عنوان کرد، افزود: دارو وقتی از خارج وارد کشور می‌شود ارز ترجیحی می‌گیرد و این ارز منافعی دارد. بار‌ها درخواست کرده‌ایم که این تضاد منافع حذف شود، اما متاسفانه این اتفاق نیفتاده است.

نایب رییس سندیکای مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی در ادامه صحبت‌هایش با اشاره به قیمت گذاری دارو‌ها گفت: صنعت داروسازی اکنون متاثر از قیمت گذاری است، اما این قیمت گذاری به صورت سیستماتیک و منظم داده نمی‌شود. مواد اولیه نیز قیمت‌هایش متاثر از پتروشیمی‌ها، بازار و واردات است. راهکار نیز آن است که تعدیل قیمت‌ها به صورت خودکار و مثلاً هر سه یا چهار ماه یک بار در سامانه مربوطه انجام شود. از طرفی باید منافع ماده اولیه ساز‌ها و تولیدکنندگان محصول نهایی هم راستا شود و باید تولید به صرفه شود.

او افزود: در کل بازار ۹۰۰ مولکول ماده دارویی داریم و تناژ مصرفی هم ۱۵ هزار تن است. در این میان ۶۵۰ مولکول دارویی را در داخل تولید می‌کنیم و به این ترتیب ۹ هزار تن از ۱۵ هزار تن را در داخل تامین می‌کنیم. به این ترتیب اغلب ضد دیابت‌ها، قلبی عروقی‌ها، آنتی‌بیوتیک‌های استراتژیک، اغلب دارو‌های اعصاب و روان و ضددرد‌ها و ... در کشور تولید می‌شوند وتاب‌اوری صنعت دارویی را بالا برده‌ایم.

نایب رییس سندیکای مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی با بیان اینکه باید به مزیت تولید مواد اولیه دارویی در داخل کشور واقف باشیم، با انتقاد از آنچه که «تصمیم‌های به یکباره و بدون اطلاع سازمان غذا و دارو بویژه در حوزه حذف ارز حمایتی» خواند، افزود: در جنگ تمام تولید کنندگان مواد اولیه دارویی پای کار بودند و هرچه داشتند را تولید کردند و به همین دلیل نیز کمبودی در بحث مواد اولیه تولید داخل وجود نداشت.

در ادامه دکتر سید مهدی سجادی ـ عضو هیئت مدیره سندیکای مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی ـ با اشاره به رشد صنعت تولید ماده اولیه دارویی از ابتدای انقلاب گفت: این صنعت با انقلاب به رشد و بالندگی رسید و از افتخارات انقلاب، اجرای طرح ژنریک دارویی بود که به معنای حمایت تمام قد از صنعت داروسازی بود.

او با بیان اینکه زنجیره تامین دارو از تولید مواد اولیه شروع می‌شود، با تاکید بر لزوم حمایت از تولیدات داخلی گفت: کشور مواد پتروشیمی خوبی تولید می‌کنند و به همین دلیل نیز می‌توانیم تولید مواد اولیه دارویی را با ارزبری کم و ارزش افزوده بسیار، داشته باشیم. اکنون ۷۰ درصد ارزش عددی این صنعت دارویی را توسط تولید داخلی شاهد هستیم، اما حمایت‌ها آنگونه که باید نیست.

سجادی در ادامه افزود: بعد از جنگ ۱۲ روزه، سازمان غذا و دارو برای ذخیره استراتژیک وارد قرارداد با شرکت‌های مختلف شد و به این ترتیب بخشی از کمبود‌ها را پوشش داد. اما در این قرارداد‌ها صنعت ماده اولیه به هیچ وجه دیده نشد. صنعت ماده اولیه در مواقع بحرانی همواره خود را نشان داده است، اما بعد از بحران شاهدیم که سیاست‌های نادرستی در پیش گرفته می‌شود. سال گذشته حدود ۴- ۵ ماه به این صنعت ارزی تخصیص نیافت و به این ترتیب انبار‌های شرکت‌های ماده اولیه در اواخر سال گذشته تقریباً خالی شد. در روز‌های جنگ ۴۰ روزه نیز با وجود مشکلات در انتقال ارز و حمل و نقل کالاها، اما تولید کنندگان مواد اولیه هر آنچه داشتند در اختیار شرکت‌های داروسازی قرار دادند. این درحالیست که هزینه‌های حمل طی ۲ - ۳ ماه نزدیک به ۱۰ برابر شد و صنعت نیز ناچار به پذیرش آن است تا کمبودی ایجاد نشود.

او با بیان اینکه کل ارز مورد نیاز صنعت ماده اولیه دارویی ۱۵۰ میلیون دلار است، افزود: صنعت ماده اولیه می‌تواند سوپاپ اطمینانی باشد برای اینکه قیمت محصول نهایی کنترل شده باشد.

عضو هیئت مدیره سندیکای مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی نیز با انتقاد از تصمیم‌های به یکباره سازمان غذا و دارو در تخصیص‌های ارزی و تغییر گروه‌های کالایی، گفت: سوال آن است که به عنوان تولید کننده خط اول زنجیره تامین دارو، چه حمایتی از این صنعت می‌شود؟ ما که حمایتی نمی‌بینیم. متاسفانه شاخص‌های این صنعت و ارزش افزوده آن تحت تاثیر تضاد منافع دارد حیف می‌شود.