طرح تازه آمریکا برای اورانیوم مدفون ایران / ماجرا چیست؟
برخی منابع غربی مدعی شدهاند واشنگتن در جریان گفتوگوهای غیرعلنی، پیشنهادی تازه برای تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم مدفون در سایتهای آسیبدیده ایران مطرح کرده است؛ پیشنهادی که بر ورود یک طرف ثالث تکیه دارد و سرنوشت آن هنوز مشخص نیست.
به گزارش اقتصاد آنلاین، منابع غربی مدعی شدهاند مذاکرات غیرعلنی میان ایران و آمریکا در پایتخت پاکستان وارد مرحلهای حساس و پیچیده شده و طرفین در حال بررسی سازوکاری جدید برای تعیین تکلیف مواد هستهای با غنای بالا هستند؛ موادی که به ادعای این منابع، پس از حملات اخیر آمریکا به برخی تأسیسات هستهای ایران، زیر آوار و سازههای تخریبشده مدفون شدهاند.
بر اساس این گزارش که رسانه اماراتی «ارم نیوز» منتشر کرده است، مذاکرات از موضوعات اولیه مرتبط با کاهش تنشهای نظامی و همچنین ترتیبات مربوط به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز فراتر رفته و اکنون بر سازوکاری متمرکز شده که امکان دسترسی به این مواد، استخراج آنها و قرار گرفتنشان تحت نظارت فنی را فراهم کند؛ بهگونهای که از انتقال یا استفاده مجدد آنها جلوگیری شود.
این منابع همچنین مدعیاند واشنگتن در حال بررسی طرحی است که از آن با عنوان «راهحل سوم» یاد میشود؛ طرحی میانه که تلاش دارد میان خواسته آمریکا برای دریافت تضمینهای میدانی درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم و مخالفت ایران با هرگونه حضور مستقیم نیروها یا کارشناسان آمریکایی در مناطق آسیبدیده، نوعی توافق ایجاد کند.
در این طرح، عملیات ورود به سایتهای تخریبشده، آواربرداری و استخراج مواد هستهای به یک طرف ثالث واگذار میشود. بنا بر ادعاها، این تیمها ممکن است متشکل از کارشناسان فنی کشورهای مورد توافق طرفین، از جمله پاکستان و یک کشور آسیایی دیگر باشند که هم برای ایران قابل پذیرش باشند و هم از نظر واشنگتن از سطحی از اعتماد برخوردار باشند.
به گفته این منابع، دولت آمریکا معتقد است چنین سازوکاری میتواند از انتقال پنهانی مواد هستهای یا بازتولید آنها در تأسیسات جایگزین جلوگیری کند. در مقابل، طرف ایرانی نیز بنا بر این ادعاها، این گزینه را کمهزینهتر از حضور مستقیم کارشناسان آمریکایی در مناطق هدف قرارگرفته ارزیابی میکند.
این منابع تأکید کردهاند که موضوع اورانیوم مدفون اکنون به یکی از اصلیترین محورهای اختلاف در مذاکرات تبدیل شده و سرنوشت توافق احتمالی ۶۰ روزه میان تهران و واشنگتن تا حد زیادی به نحوه حلوفصل این پرونده وابسته است. آمریکا این موضوع را معیاری برای سنجش میزان آمادگی ایران برای ارائه تضمینهای عملی درباره آینده برنامه هستهای خود میداند.
در کنار این موضوع، مذاکرات درباره ترتیبات مربوط به آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نیز ادامه دارد و میانجیها در تلاش هستند به فرمولی دست یابند که ضمن تضمین تداوم جریان تجارت بینالمللی، مطالبات طرفین درباره نحوه نظارت و سازوکارهای دریایی را نیز پوشش دهد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از محافل نزدیک به مذاکرات، همچنین بحثهایی درباره ایجاد یک سازوکار مالی بینالمللی با مشارکت شرکتهای بزرگ بیمه و حملونقل در جریان است؛ سازوکاری که هدف آن ارائه تضمینهای حقوقی و تجاری بلندمدت برای جلوگیری از بازگشت تنشها در مسیرهای کشتیرانی عنوان شده است.
ناظران معتقدند میزبانی اسلامآباد از این گفتوگوهای حساس نشاندهنده درک مشترک تهران و واشنگتن از هزینههای بالای بازگشت به رویارویی نظامی مستقیم است؛ امری که به گفته آنان، میتواند نقش تعیینکنندهای در آینده این مذاکرات ایفا کند.
بر همین اساس، تحولات روزهای آینده مشخص خواهد کرد که آیا طرفین قادر به دستیابی به یک راهحل فنی و مورد توافق خواهند بود یا اختلافات بر سر نحوه مدیریت این پرونده، مذاکرات را بار دیگر به نقطه آغاز بازخواهد گرداند.