پشتپرده تفاهم تهران و واشنگتن / ایران چه شرطهایی گذاشت؟
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با تشریح برخی جزئیات تفاهمات ایران و آمریکا، اعلام کرد تهران برای پایان جنگ شرطهایی از جمله آزادی داراییهای بلوکهشده، رفع محاصره دریایی و امکان فروش آزادانه نفت را مطرح کرده است. محسن زنگنه همچنین از بازه ۶۰ روزه برای رسیدن به توافق نهایی و آزادسازی بخشی از منابع مسدودشده ایران خبر داد.
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایلنا، محسن زنگنه در تحلیل و ارزیابی خود از شرایط پساجنگ و روند مذاکرات میان ایران و آمریکا، به تشریح جزئیات تفاهمات انجامشده میان دو طرف در روزهای اخیر پرداخت و گفت: مستحضرید که بالاخره شورای عالی امنیت ملی یک بسته ۱۰ بندی را به عنوان مبنای مذاکرات تعیین کرد و بر همان اساس به تیم مذاکرهکننده این اجازه داده شد که با آمریکاییها وارد مذاکره شوند.
نماینده مردم «تربت حیدریه و مه ولات» در مجلس افزود: همانطور که در متن آقای «شهباز شریف» نیز آمده بود، عملاً از ۱۹ فروردینماه این ۱۰ بند مبنای مذاکرات قرار گرفت و گفتوگوها آغاز شد. دور نخست مذاکرات در پاکستان برگزار شد و پس از آن نیز رایزنیهایی که انجام گرفت، به این جمعبندی منتهی شد که دو طرف درباره برخی اصول اولیه به تفاهم برسند.
وی ادامه داد: آنچه اکنون تقریباً جمعبندی شده این است که دو طرف تفاهم کردهاند که پس از امضای تفاهمنامه، جنگ عملاً در همه جبههها متوقف شود و ما توقف فوری و دائمی جنگ را در تمامی جبههها داشته باشیم. همچنین دو طرف متعهد شوند که در همه جبههها از هرگونه تهدید یا استفاده از زور خودداری کنند.
زنگنه تصریح کرد: همزمان با این موضوع، بحث محاصره آمریکا نیز مطرح است که باید برداشته شود و جمهوری اسلامی ایران این امکان را داشته باشد که همانند ظرفیت پیش از جنگ، رفتوآمد کشتیهای خود را در منطقه خلیج فارس و دریای عمان از سر بگیرد.
عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس گفت: البته همزمان با این موضوع، تنگه هرمز نیز با حفظ مالکیت جمهوری اسلامی ایران و با اخذ مبالغ مربوط به خدمات ناوبری و تأمین امنیت عبور کشتیها، مسیر را بر روی کشتیهای تجاری باز خواهد کرد. از سوی دیگر در تفاهمات قید شده که طی ۶۰ روزی که برای دستیابی به توافق نهایی تعیین شده، این ظرفیت در طول یک تا یکونیم ماه آینده به سطح قبل از جنگ بازگردد؛ البته با حفظ حاکمیت و مدیریت جمهوری اسلامی ایران.
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه در این شرایط تکلیف کشورهایی که متخاصم هستند یا در جنگ با جمهوری اسلامی ایران قرار دارند چه خواهد بود؟ گفت: در این زمینه باید گفت که بر اساس کنوانسیون ۱۹۸۲، جمهوری اسلامی ایران این حق را دارد که با کشورهایی که عبور و مرورشان برای امنیت کشور مضر است برخورد کند و این موضوع جزو حقوق قطعی جمهوری اسلامی محسوب میشود.
زنگنه ادامه داد: همزمان با توقف جنگ و اعلام خاتمه آن، ما شرط کردیم که اموال بلوکهشده جمهوری اسلامی ایران نیز باید آزاد شود. البته قرار است طی ۳۰ روز این اموال به صورت کامل آزاد شود. همچنین شرط ما این بود که در ابتدا حداقل نیمی از این داراییها آزاد شود که آمریکاییها در ابتدا نپذیرفتند و به اصطلاح دبه و مقاومت کردند.
وی افزود: در ادامه، قطر میانجیگری کرد و اعلام آمادگی داشت که این مبلغ را پرداخت کند. آمریکاییها در برابر این موضوع مقاومت داشتند، اما در نهایت، با سفر آقای قالیباف، عراقچی و همتی به قطر، تا جایی که بنده اطلاع دارم، این مسئله مرتفع شد و طی تفاهمی که با امیر قطر انجام شد، مقرر شد نیمی از داراییهای مسدود شده ایران که در مجموع حدود ۲۴ میلیارد دلار است، یعنی ۱۲ میلیارد دلار، در قالب یک مکانیزم مشخص در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد.
این نماینده مجلس اظهار کرد: از سوی دیگر، آمریکاییها مکلف شدند که بلافاصله پس از پایان جنگ، مانعی برای فروش نفت جمهوری اسلامی ایران ایجاد نکنند و ایران این امکان را داشته باشد که تا زمان دستیابی به توافق نهایی، صادرات نفت خود را ادامه دهد.
زنگنه تأکید کرد: این چند بند از مهمترین محورهایی است که قرار شده همزمان با امضای تفاهمنامه اجرایی شود، اما از سوی دیگر، ما در این مرحله وارد هرگونه گفتوگو درباره برنامه هستهای ایران نشدهایم؛ یعنی ما درباره هر مسئله هستهای نیز صحبت نخواهیم کرد و در این بخش تنها مسائلی مورد تاکید است که مورد توافق طرفین باشد. این در حالی است که برخی مسائل اساساً قابل مذاکره نیست؛ به عنوان مثال، حق غنیسازی جزو موضوعاتی نیست که جمهوری اسلامی ایران بخواهد درباره آن مذاکره کند؛ بنابراین قرار شده پس از اعلام تفاهم و پایان جنگ، یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق نهایی در نظر گرفته شود؛ توافقی که شامل همه موضوعات میان دو طرف خواهد بود. در آن مرحله ما اعلام خواهیم کرد که آمریکا باید از مرزهای پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج شود، تحریمها به صورت کامل برداشته شود و تمامی اموال مسدودشده ایران نیز تا پایان این ۶۰ روز آزاد شود.
زنگنه درباره موضوع غرامت نیز گفت:آمریکاییها در این بخش مقاومت داشتند و با عنوان «غرامت» موافقت نکردند، اما فعلا توافق شد صندوقی با سرمایه ۳۰۰ میلیارد دلار توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس و آمریکا ایجاد شود تا در قالب سازوکاری که طی این ۶۰ روز طراحی خواهد شد، منابع آن برای توسعه و بازسازی جمهوری اسلامی ایران در اختیار کشور قرار گیرد.
این نماینده مجلس تأکید کرد: طبیعتاً هر توافقی که در نهایت میان طرفین حاصل شود، باید در اختیار شورای عالی امنیت ملی و مقام معظم رهبری قرار گیرد و همه این موارد منوط به تأیید رهبر معظم انقلاب یا هر نهادی است که ایشان اختیار بررسی را به آن تفویض کنند.
زنگنه در ادامه با اشاره به شرایط پس از جنگ، اظهار کرد: ما در طول گفتوگوهایی که در حال انجام است، عملاً ما در یک جنگ بسیار شدید در حوزه آبراهی با آمریکاییها قرار داریم. این تصور که اکنون جنگ تمام شده و زمین نبرد در وضعیت آتشبس قرار دارد، تصور اشتباهی است.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس افزود: جنگ از فضای موشکی، موشکپرانی و پهپادی به سمت نزاع دریایی پیش رفته است. آمریکاییها تلاش میکنند با استقرار ناوچهها و ناوگان دریایی خود، به نوعی با خروج کشتیها از دایره محاصره مقابله کنند؛ بهویژه کشتیهای جمهوری اسلامی ایران. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران نیز با مقاومت نیروهای دریایی سپاه و ارتش تلاش میکند تنگه هرمز را بسته نگه دارد. کشتیهایی که در حال عبور هستند، کشتیهاییاند که شرایط جمهوری اسلامی ایران را میپذیرند و مبالغی را که باید بابت خدمات جمهوری اسلامی پرداخت کنند، میپردازند.
زنگنه تصریح کرد: اکثر این کشتیها متعلق به کشورهایی هستند که کشورهای دوست ما محسوب میشوند و در زمره کشورهای متخاصم قرار ندارند. همچنین تعداد محدودی از کشتیها نیز بنا به شرایط خاص و با اجازه جمهوری اسلامی ایران امکان عبور و مرور پیدا میکنند.
وی با اشاره به مواضع اولیه آمریکا درباره عبور کشتیها از منطقه، گفت: آمریکاییها در ابتدا اعلام کرده بودند هر کشتی که شرایط جمهوری اسلامی را بپذیرد و مبالغی به ایران پرداخت کند، اجازه عبور از محاصره را نخواهد داشت، اما اکنون این کشتیها در حال عبور هستند و بسیاری از آنها نیز به مقاصد خود رسیدهاند.
زنگنه با انتقاد از رویکرد آمریکا و رژیم صهیونیستی نسبت به مردم ایران اظهار کرد: این ادعای دروغین آمریکاییها و اسرائیلیها که میگفتند طرفدار مردم ایران هستند و میخواهند به مردم کمک کنند، کاملاً کذب است؛ چرا که حتی اجازه عبور و مرور کشتیهایی را که حامل دارو، مواد اولیه پزشکی، مواد اولیه داروسازی و کالاهای اساسی مورد نیاز مردم هستند، نمیدهند و مسیر ورود آنها را سد میکنند.
وی ادامه داد: آمریکاییها به دنبال آن هستند که از مردمی که نزدیک به ۹۰ روز مقاومت کردند و همه نقشههای آمریکا را نقش بر آب کردند، انتقام بگیرند و این انتقام را از طریق جلوگیری از ورود کالاهای مورد نیاز مردم دنبال میکنند؛ اقدامی که مستقیماً معیشت مردم را هدف قرار داده است.
این نماینده مجلس در پایان تاکید کرد: مردم عزیز بدانند که با لطف الهی، همراهی ملت و تلاش مسئولان، تابآوری اقتصاد ایران قطعاً از اقتصاد آمریکا بیشتر است و انشاءالله در این جنگ نیز جمهوری اسلامی ایران با سربلندی خارج خواهد شد.