تاثیر خروج «کبوتر اوپک» بر بازار نفت

اقتصاد آنلاین؛ اکبر محمودی_ از عمر خروج امارات از اوپک تنها یک روز گذشته است و هنوز هم بازار نفت واکنش منفی یا مثبتی به این اقدام نداشته است. البته باید منتظر واکنش اعضای اوپک نسبت به این مساله نیز بود چرا که به احتمال زیاد امارات با این خروج قصد بالا بردن ظرفیت تولید نفت خود را دارد.

امارات چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک

اوپک که نقش حیاتی در بحران‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ ایفا کرد و به نوبه خود سیاست‌های انرژی جهان را دگرگون ساخت در یک اقدامی تعجب برانگیز، یک عضو اصلی و موثر خود را از روز گذشته از دست داده است. عضوی که با تولید ۲.۹۲ میلیون بشکه در روز چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک محسوب می‌شد.

اگر چه تولید عمده اوپک با ۸.۹۶ میلیون بشکه در روز در اختیار عربستان سعودی است، اما امارات متحده عربی نیز دومین ظرفیت مازاد تولید را در اختیار داشته تا پس از عربستان بیشترین توان افزایش سریع تولید را برای کنترل قیمت نفت در دست داشته باشد.

«عقاب‌های اوپک» و «کبوتر‌های اوپک»

اوپک سازمانی متشکل از عمدتاً صادرکنندگان نفت است که طی دهه‌های متمادی با کاهش یا افزایش تولید و تعیین سهمیه برای اعضای خود، قیمت نفت خام را کنترل می‌کند. در این سازمان کشور‌های تولیدکننده به دو دسته که یک دسته به «عقاب‌های اوپک» و دسته دیگر نیز به «کبوتر‌های اوپک» تقسیم می‌شوند.

«عقاب‌های اوپک» (OPEC Hawks) به آن دسته از کشور‌های عضو سازمان کشور‌های صادرکننده نفت (اوپک) گفته می‌شود که به طور سنتی طرفدار سیاست‌های سخت‌گیرانه تولید، کاهش عرضه و افزایش قیمت نفت هستند.

این کشور‌ها معمولاً به دلیل نیاز شدید به درآمد‌های نفتی برای بودجه‌های داخلی، تمایل دارند قیمت نفت در سطوح بالا باقی بماند و از کاهش تولید برای حمایت از قیمت‌ها استقبال می‌کنند.

ایران، ونزوئلا، و گاهی عراق و لیبی به دلیل شرایط خاص اقتصادی یا سیاسی (مانند تحریم‌ها)، اغلب در این دسته قرار می‌گیرند.

در مقابل این دسته، «کبوتر‌های اوپک» (مانند عربستان سعودی در بسیاری از مواقع) قرار دارند که بیشتر طرفدار نفت ارزان قیمت با میزان فروش بیشتر هستند. چرا که این دسته معمولا نفت را ارزان‌تر استخراج می‌کنند و برای از دست ندادن بازار و مشتریان تلاش می‌کنند تا نفت را ارزان‌تر به فروش برسانند.

«کبوتر‌های اوپک» سیاست‌های تولیدی منعطف‌تری دارند و گاهی برای حفظ سهم بازار یا جلوگیری از افزایش قیمت‌ها، با افزایش تولید موافقت می‌کنند.

حال خروج امارات از اوپک شاید با این هدف بوده باشد که این کشور قصد داشته تا از ظرفیت قابل‌توجهی که برای آن سرمایه‌گذاری کرده استفاده کند. چرا که فضای پرتنش این روز‌ها در خلیج فارس بر روابط امارات با ایران ممکن است بر رابطه از پیش پرتنش آن‌ها با عربستان سعودی نیز اثرگذار باشد.

امارات نفت را به بندر فجیره می رساند

مقام‌های ارشد امارات متحده عربی از کشیدن خط لوله‌های جدید انتقال از میدان‌های نفتی ابوظبی سخن می‌گویند، خط لوله‌هایی که با دور زدن تنگه هرمز، نفت را به بندر کمتر مورد استفاده فجیره منتقل می‌کنند.

سهمیه‌های اوپک تولید این کشور را به ۳ تا ۳.۵ میلیون بشکه در روز محدود می‌کند و شاید هزینه‌های ناشی از عضویت در اوپک، از نظر درآمد‌های از دست‌رفته، به‌طور نامتناسبی بر دوش امارات قرار می‌گرفت.

فاصله‌گیری بیشتر از عربستان سعودی

تحلیلگران بر این باور هستند که خروج امارات از اوپک نشان‌دهنده تمایل این کشور به فاصله‌گیری بیشتر از عربستان سعودی است. روابط دو کشور در سال‌های اخیر تحت تأثیر اختلافات سیاسی و نظامی، از جمله جنگ داخلی یمن و رقابت‌های در سودان، دچار تنش‌های جدی شده است. این رقابت‌ها و درگیری‌ها به‌ویژه در یمن و سودان، تأثیرات منفی بر روابط دو کشور داشته است.

البته همین تحلیلگران اینطور عنوان می‌کنند که امارات با خروج از اوپک پیامی به آمریکا نیز ارسال و مخابره کرده است که این کشور که به شدت از حملات موشکی و پهپادی ایران آسیب دیده، پس برای امنیت خود به آمریکا و اسرائیل اعتماد دارد.

به همین دلیل است که اسرائیل از این تصمیم خوشحال است چرا که آن را گامی در جهت تضعیف ایران و تقویت روابط با کشور‌های عربی می‌داند. امارات همواره از افراط‌گرایی اسلامی نگرانی دارد و به همین دلیل تمایل دارد تا روابط نزدیکتری با اسرائیل برقرار کند.

به هر سوی نفت دیگر به اندازه دهه ۱۹۷۰ برای اقتصاد جهانی حیاتی نیست و اوپک اگر چه همچنان از اهرم‌هایی برخوردار است، اما انحصار ندارد.