سایه برجام بر سر «ایران ایر»؛ بدهی بانکی ۴۰ هزار میلیارد تومانی بیشتر شد؟

به گزارش اقتصاد آنلاین؛ گزارش اوایل سال گذشته بانک مرکزی که معمولا طبق سنوات قبل همه ساله منتشر و اعلام می‌شود ایران ایر جزو بدهکاران بزرگ نظام بانکی کشور معرفی شد.

«ایران ایر» با ۴۳ هزار میلیارد تومان رتبه سوم در میان ۱۵ بدهکار بزرگ بانکی 

آنطور که در داده‌های بانک مرکزی مشهود بود «ایران ایر» با ۴۳ هزار میلیارد تومان رتبه سوم را در میان ۱۵ بدهکار بزرگ نظام بانکی کشور از آن خود کرد. اگر چه سازمان هواپیمایی کشوری و حتی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران «ایران ایر» زیانده بودن این شرکت را همواره رد می کنند اما به نظر می رسد این مساله سرانجام با واکنش مستقیم وزارت راه و شهرسازی همراه شده است  و آنطور که برخی منابع آگاه و مطلع در ایران ایر خبر می دهند به احتمال زیاد تعدیل نیرو در دستور کار این شرکت هواپیمایی قرار خواهد گرفت.

مهرداد بذرپاش وزیر اسبق راه و شهرسازی بارها در واکنش به زیانده بودن ایرلاین های داخلی اعلام می کرد که ایرلاین‌ها سودده هستند و هیچ کدام از شرکت‌های هواپیمایی طبق بررسی صورت‌های مالی که انجام شده زیان‌ده نیستند و برخی از آنها سودده بودند چرا که اقدام به واردات هواپیما می کنند.

شرکت‌های هواپیمایی زیان ده نیستند بلکه سود ده هستند

وزیر اسبق راه و شهرسازی در این خصوص با قاطعیت اعلام می‌کرد که به صورت کامل صورت‌های مالی این شرکت‌های هواپیمایی را بررسی کرده‌ام. به هیچ عنوان هیچ یک از شرکت‌های هواپیمایی زیان ده نبوده بلکه حتی تعدادی از شرکت‌های هواپیمایی کوچک هم سود ده بوده‌اند.

حال بازدید اخیر وزیر راه و شهرسازی از «ایران ایر» نشان داد که مشکلات این شرکت هواپیمایی دولتی نه تنها در یک سال گذشته کاهش نیافته بلکه با جنگ اخیر افزایش هم داشته است.

ایران ایر با تعداد قابل توجه نیروی انسانی

فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی با اشاره به چالش‌های ساختاری گفت که مشکلات «هما» صرفاً محدود به دوران جنگ نیست و یکی از مسائل مهم، افزایش قابل توجه نیروی انسانی است که فشار مضاعفی بر شرکت وارد کرده است. بر این اساس، یکی از مأموریت‌های تعیین‌شده برای مدیریت شرکت، چابک‌سازی و بازنگری در ساختار نیروی انسانی با هدف ارتقای کارآمدی است.

به هر صورت باید پذیرفت که چابک‌سازی برای تقویت اقتصاد مقاومتی دیگر انتخاب نیست بلکه ضرورت است.

مقصود اسعدی سامانی دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی پیشتر در پاسخ به این پرسش اقتصاد آنلاین که آیا ایرلاین‌ها زیانده نیستند و بر عکس سودده هم هستند گفته بود که شرکت‌های داخلی با قیمت‌های دستوری زیانده شده‌اند. گواه این ادعا این است که «ایران ایر» که از شرکت‌های زیر مجموعه وزارت راه و شهرسازی است صورت‌های مالی آن به خوبی نشان می‌دهد که زیانده است.

هر چند «شمس‌الدین فرزادی پور» مدیر عامل سابق «ایران ایر» در دولت سیزدهم در خصوص زیانده بودن «ایران ایر» معتقد بود که بلاخره وقتی هواپیما‌های برجامی با قیمت حدود ۳۵۰ میلیون دلار و با قیمت ۳۵۰۰ تومان و امروز با جریمه‌ها ۶۰۰ میلیون دلار خریداری شده است مشکلاتی ایجاد کرد. یعنی «ایران ایر» با بانک و با دلار ۴۲ هزار تومان طرف حساب است. این موضوع وقتی در یکدیگر ضرب و مقایسه می‌شود گفته می‌شود که «ایران ایر» غیر منطقی زیانده است.

او مدعی بود که در زمانی که هواپیما‌های برجامی داشت خریداری می‌شد «ایران ایر» به اندازه‌ای از دولت مطالبه داشت که اگر همان مبالغ پرداخت می‌شد در حال حاضر «ایران ایر» مشکلی نداشت و دلار‌ها را پرداخت می‌کرد و هم صاحب هواپیما بود و هم افزایش نرخ ارز را شاهد نبود.

زیانده شدن با اجرای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم‌ها؟

شرکت هواپیمایی «ایران ایر» در سال ۱۳۹۴ پس از اجرای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم‌ها، توانست در ۲۸ ژانویه، قرار داد ۱۱۸ فروند هواپیما با ایرباس را امضا کند. تحریم‌های یکجانبه و پی در پی صنعت هوایی و شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا، «ایران ایر» را تا حدودی دچار مشکل و امکان نوسازی ناوگان و استفاده از ناوگانی مدرن را از این شرکت گرفت. در نتیجه ایران ایر مجبور بود از هواپیما‌های قدیمی برای پروازهایش استفاده کند.

اما سوالی که مطرح است این است که اگر بانک مرکزی در سال جاری باز هم اسامی بدهکاران بانکی را منتشر کند آیا باز هم شرکت هواپیمایی ایران ایر در این لیست خواهد بود؟ و اگر در این لیست قرار داشته باشد چرا هنوز «ایران ایر» نسبت به تسویه این میزان بدهی موفق نشده است و آیا بدهی ۴۳ هزار میلیارد تومانی این شرکت در سال ۱۴۰۴ در سال ۱۴۰۵ بیشتر شده یا کاهش یافته است؟

اگر چه مقامات ارشد و مسئول سازمان هواپیمایی کشوری در جریان این میزان بدهی بانکی «ایران ایر» قرار دارند اما آنها معتقد هستند که هر گونه اسناد و مدارک ایرلاین‌ها در اختیار خود شرکت‌های هواپیمایی است و چون «ایران ایر» یک شرکت خصولتی است، این که در چه مسیری وام‌های بانکی را دریافت کرده و کجا هزینه کرده است خود شرکت مزبور باید پاسخگو باشد.

البته باید این نکته را نیز مورد اشاره قرار داد که بعد از اعمال تحریم اروپا برای صنعت هوایی و لغو پروازهای «ایران ایر» در سال ۱۴۰۳ ضرر و زیان مالی به ناوگان هوایی و ایران ایر وارد شد. به طوریکه طبق گفته های پورفرزانه رئیس وقت سازمان هواپیمایی کشوری مشخص شد که این شرکت هوایی در همان روزها حدود ۷۰۰ میلیون دلار زیان انباشته داشت. اما اینکه چه میزان با اعمال تحریم اروپا ضرر مالی به این ایرلاین وارد شد آماری در دست نیست. پروازهای اروپایی کاملا توسط ایران ایر از دست رفته است و ضرر هنگفتی به این ایرلاین وارد شده است. به هر حال به دنبال این هستیم که با روش های قانونی و جایگزین، به اقتصاد ایران ایر کمک کنیم.

کارشناسان حوزه هوانوردی معتقد هستند که «هما» پیشانی ناوگان هوایی کشور است و باید همانند سایر کشور‌ها مثل ترکیه که بارها و بارها از ترکیش ایرلاین حمایت مالی کرد، دولت‌ و مجلس نیز از «ایران ایر» حمایت کنند تا این شرکت هواپیمایی که پس از اجرای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم‌ها اوضاع نامناسبی پیدا کرد از وضعیت بدهی بانکی و زیانده بودن خارج شود.