آکسیوس: ناوهای آمریکایی از تنگه هرمز گذشتند/ مذاکرات ایران و آمریکا آغاز شد

به گزارش اقتصادآنلاین، مقامات جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، پس از ۴۰ روز جنگ، به اسلام‌آباد پاکستان رسیدند تا برسر پایان نبرد گفت‌و‌گو کنند.

گفت‌و‌گو‌هایی که هر دو طرف تاکید دارند با «حسن نیت»، اما بی‌اعتمادی وارد آن خواهند شد. با این حال، ترکیب هیات‌های مذاکره‌کننده، نشان از عزم تهران و واشنگتن برای آزمودن مسیر دیپلماسی دارد.

گفته‌شده که هیات ایران حدود ۸۶ نفر و هیات آمریکایی حدود ۳۰۰ نفر هستند.

با این حال، حتی در صبح شنبه نیز مذاکرات بین ایران و آمریکا قطعی نیست. هیات ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رییس مجلس به محض ورود در جمعه شب، با فرمانده ارتش پاکستان که یکی از چهره‌های پرنفوذ این کشور و میانجی آتش‌بس بوده دیدار کرد.

روز شنبه ساعت یک بعدازظهر با شهباز شریف نیز هیات مذاکره‌کننده با نخست وزیر پاکستان گفت‌و‌گو می‌کند. در صورت پذیرش پیش‌شرط‌های تهران که در این دو دیدار مطرح شده، احتمالا ساعاتی پس از آن، نشست مذاکره با هیات آمریکا را برگزار خواهد کرد.

ایران تاکید دارد که تاکنون دو شرط آتش‌بس و مذاکره یعنی توقف حملات به لبنان و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده انجام نشده است.

اما در سوی دیگر نیز آمریکا ایران را به بازنکردن تنگه هرمز طبق توافق آتش‌بس متهم می‌کند و مدعی است که لبنان جزئی از توافق آتش‌بس نبوده است. هرچند که مقامات پاکستان به عنوان میانجی ایران و آمریکا، تاکید کرده‌اند که لبنان نیز جزئی از توافق آتش‌بس بوده است.

حتی گفته‌شده که آمریکا، اسرائیل را برای کاهش محسوس حملات به لبنان در طول مذاکرات با ایران تحت فشار گذاشته است.

برخی این احتمال را دادند که ممکن است ایران بدون تحقق پیش‌شرط‌ها در مذاکرات شرکت نکند. اما به‌نظر می‌رسد که پاکستانی‌ها تلاش دارند تا نخستین دیدار میان مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا برگزار شود؛ اتفاقی که بعید است رخ ندهد.

۱۶:۳۳ آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی مدعی شد:کشتی‌های نیروی دریایی ایالات متحده امروز از تنگه هرمز عبور کردند. این اولین بار است که کشتی‌های آمریکایی از آغاز جنگ از تنگه هرمز عبور می‌کنند و این کار بدون هماهنگی با تهران انجام شده است.

۱۶:۱۵ خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع پاکستانی گزارش داد که مذاکرات سه‌جانبه بین ایران، آمریکا و پاکستان در اسلام آباد آغاز شده است.

۱۶:۱۱ ماکرون: در مذاکرات آتش بس ایران و آمریکا باید موضوع لبنان و تنگه هرمز شامل شود.

۱۵:۵۸ سی‌بی‌اس نیوز به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت: ما با ایران در مورد غرامت خسارات جنگی به توافق نرسیده‌ایم.

۱۵:۵۱ اسماعیل بقایی گفت: حدود دو تا دو ساعت و نیم گفتگوی آقای دکتر قالیباف و آقای عراقچی با طرف‌های پاکستانی بود. ملاحظات، نقطه‌نظرات و مطالبات ایران بر اساس همان بسته پیشنهادی 10 بندی به طرف پاکستانی منتقل شد. این گفتگوها ادامه دارد و آقای دکتر قالیباف و هیئت همراه مشغول تبادل نظر با طرف‌های پاکستانی هستند.ما در تماس نزدیک با نیروهای مسلح هستیم که کوچیک ترین نقض آتش را درحریان باشیم.

۱۵:۳۳ صحبت‌های ونس و نخست‌وزیر پاکستان به‌اتمام رسیده و رسانه‌ها منتظر اعلام نتایج هستند. اگر پیش‌شرط‌های ایران پذیرفته نشود مذاکرات انجام نخواهد شد.

ابلاغ ۴ شرط اصلی ایران برای توافق با آمریکا

۱۵:۱۵ هم‌زمان با رایزنی‌های فشرده هیئت عالی‌رتبه ایرانی با مقامات پاکستانی در اسلام‌آباد، جمهوری اسلامی ایران چهار شرط بنیادین و غیرقابل مذاکره خود را برای هرگونه توافق به میانجی‌گر ابلاغ کرد. این شروط شامل «تثبیت حاکمیت بر تنگه هرمز»، «پرداخت کامل غرامت و خسارات جنگی توسط متجاوز»، «آزادسازی بی‌قیدوشرط دارایی‌های بلوکه شده» و مهم‌تر از همه، «برقراری آتش‌بس پایدار و ملموس در تمامی جغرافیای محور مقاومت» است. 

۱۵:۰۵ یک منبع آگاه ایرانی به تسنیم گفت: در نتیجه فشارها و رایزنی‌ها، طرف امریکایی با آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران موافقت کرده و اعلام کرده برای رایزنی در حوزه‌های مالی، تیمی را به اسلام آباد آورده است تا دو طرف به یک جمعبندی در این زمینه برسند.

۱۵:۰۲ یک منبع دیپلماتیک پاکستانی به خبرگزاری الجزیره گفت که پاکستان در بالاترین سطح در حال انجام تلاش‌های فشرده‌ برای برگزاری مذاکرات امروز بین هیات‌های ایرانی و آمریکایی به صورت مستقیم و با مشارکت اسلام‌آباد است. در غیر این صورت، مذاکرات به‌صورت غیرمستقیم برگزار خواهد شد و فقط امروز به طول می‌انجامد.

۱۴:۵۲ شهباز شریف در دیدار با معاون رئیس جمهور آمریکا گفت که پاکستان مشتاقانه منتظر ادامه تسهیل هر دو طرف در پیشرفت به سوی صلح پایدار در منطقه است. 

۱۴:۲۸ وضعیت شیوه مذاکرات ایران و آمریکا همچنان در هاله‌ای از ابهام به سر می‌برد و هنوز تکلیف با واسطه یا بی‌واسطه بودن آن نهایی نشده است.

۱۴:۱۳ سی‌بی‌اس ‌به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد که ایالات متحده با آزادسازی هیچ یک از دارایی‌های مسدود‌شده ایران موافقت نکرده است.

۱۴:۰۸ جمهوری اسلامی ایران نه از حقوق خود عقب‌نشینی می‌کند و نه کوتاه خواهد آمد. اعزام تیم دیپلماسی ایران به ریاست آقای دکتر قالیباف نشان از عزم ایران برای گفتگو دارد، ولی همان‌گونه که رئیس‌جمهور محترم نیز اشاره کردند، به صورت دست به ماشه مذاکره خواهیم کرد.

۱۴:۰۱ خبرنگار صدا و سیما خبر داد: قالیباف و عراقچی درحال گفتگو با رئیس مجلس پاکستان هستند.

۱۳:۴۴ یک منبع دیپلماتیک پاکستانی به الجزیره گفت: ما انتظار داریم مذاکرات بین هیئت‌های ایرانی و آمریکایی مستقیم باشد.

۱۳:۳۸ الحدث نوشت: منابع می‌گویند که مذاکرات پس از ساعت ۵ بعد از ظهر به وقت پاکستان آغاز خواهد شد. 

۱۳:۳۱ تیم ایرانی ظهر امروز پیش از دیدار با شهباز شریف مجددا با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان دیدار کرد. احتمال رد و بدل شدن پیام جدید وجود دارد.هیئت ایرانی شب گذشته پس از ورود به اسلام‌آباد در جلسه‌ای با فرمانده ارتش پاکستان دیدار و گفت‌وگو کردند.

۱۲:۵۸ بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، ایالات متحده با آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران موافقت کرده است. جزئیات بیشتری درباره میزان دارایی‌های آزادشده یا زمان اجرای این تصمیم هنوز منتشر نشده است.

۱۲:۵۴ رویترز در گزارشی به مذاکرات امروز آمریکا و ایران در اسلام آباد پاکستان پرداخت و در بخشی از آن نوشت: دستورکار تهران در مذاکرات شامل درخواست امتیازات قابل‌توجهی است؛ از جمله لغو تحریم‌هایی که سال‌ها اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار داده، و نیز به رسمیت شناخته شدن اختیار ایران بر تنگه هرمز؛ جایی که تهران قصد دارد از عبور کشتی‌ها عوارض دریافت کرده و دسترسی را کنترل کند—امری که می‌تواند به معنای تغییر بزرگی در توازن قدرت منطقه‌ای باشد.

۱۲:۴۳ دیدار هیئت ایرانی با نخست‌وزیر پاکستان از دقایقی پیش درحال برگزاری است. در این دیدار جزئیات موارد موردبحث در مذاکرات احتمالی میان ایران و آمریکا مشخص می‌شود.

۱۲:۲۳ مذاکرات ایران و آمریکا در هتل «سرینا» اسلام‌آباد انجام خواهد شد.

۱۲:۲۲ روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز به نقل از ۳ مقام ارشد ایرانی آگاه از مذاکرات نوشت: تیم ایرانی اختیارات کامل برای تصمیم‌گیری در پاکستان دارد و نیازی به مشورت با تهران ندارد، چون مذاکرات حساس و حیاتی است.

۱۲:۱۲ تریتا پارسی نوشت: هیچ‌وقت در دوران برجام چنین هیئت بزرگ و سطح‌بالایی از ایران ندیده بودم. حتی ممکن است قالیباف مستقیماً با ونس دیدار کند. قبلاً ایرانی‌ها چنین دیدارهایی را رد می‌کردند. الان قبول می‌کنند چون خودشان را در موقعیت بسیار قوی‌تری می‌بینند.

۱۲:۰۱ علیرغم اینکه برخی منابع اعلام کرده بودند گفتگوهای ایران و آمریکا در اسلام‌آباد پاکستان ساعت ۸ صبح به وقت محلی برگزار می‌شود، اما هنوز چند ساعت با این گفتگوهای احتمالی فاصله داریم.به نظر می‌رسد ابتدا هیات‌ها به صورت جداگانه با شهباز شریف نخست وزیر پاکستان دیدار می‌کنند و پس از آن گفتگوهای احتمالی آغاز می‌شود.

۱۱:۰۱ ونس به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر فرستادگان ویژه دولت آمریکا در بدو ورود در پایگاه هوایی «نورخان» اسلام‌آباد از سوی محمد اسحاق دار معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه،ژنرال عاصم منیر فرمانده ارتش و محسن نقوی وزیر کشور پاکستان مورد استقبال قرار گرفت.

محمدرضا عارف در حساب شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: اگر ما در اسلام‌آباد با نمایندگان «اول آمریکا» مذاکره کنیم، دستیابی به توافقی که برای جهان مفید باشد محتمل است.اما اگر با نمایندگان «اول اسرائیل» روبه‌رو شویم، هیچ توافقی حاصل نخواهد شد؛ ما ناگزیر دفاع خود را حتی با شدت بیشتری نسبت به گذشته ادامه خواهیم داد و جهان با هزینه‌های بیشتری مواجه خواهد شد.

ترکیب هیات ایران در مذاکرات

ریاست هیات ایرانی در مذاکرات را محمدباقر قالیباف، رییس مجلس به عهده دارد. همچنین عباس عراقچی وزیر خارجه و کاظم غریب‌آبادی معاون حقوقی او نیز در هیات اصلی هستند. عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی نیز در هیات ایرانی حضور دارندو کمیته اقتصادی را راهبری می‌کند.

علی اکبر احمدیان دبیر شورای دفاع و علی باقری کنی معاون سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نیز از جمله اعضای این هیات هستند. در حالی که پیش‌تر گمانه‌زنی‌ها از حضور محمدباقر ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی در این مذاکرات حکایت داشت.

محمود نبویان‌، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و از نمایندگان نزدیک به جریان پایداری نیز در هیات همراه حاضر است. براساس گزارش‌ها، مهدی محمد مشاور راهبردی رییس مجلس و بسیاری از حلقه مشاوران نزدیک به او بدنه هیات مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی ایران را تشکیل می‌دهند.

تغییر در هیات آمریکا

جی‌دی ونس، معاون رییس جمهور آمریکا در صدر هیات آمریکایی است. او مهم‌ترین تغییر در ترکیب مذاکره‌کنندگان آمریکا محسوب می‌شود که پیش‌تر استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ سرپرستی آنها را برعهده داشت.

ونس از جمله چهره‌های مخالف جنگ با ایران در کابینه ترامپ محسوب می‌شد و حتی برخی شایعات مبنی بر درخواست ایران برای حضور او به عنوان مذکره‌کننده مطرح شده بود. موضوعی که جان بولتون مشاور اسبق امنیت ملی آمریکا نیز آن را تایید کرده است.

می‌توان گفت که آمریکا به دلیل حضور ونس و هیاتی بزرگ، با رویکرد و دست‌فرمان جدیدی پا به اسلام‌آباد گذاشته است.

به جز ونس، چهره‌های اصلی هیات آمریکا را استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندگان ترامپ و فرمانده سنتکام تشکیل می‌دهند.

دستور کار مذاکرات چیست؟

عباس عراقچی، در پستی که پس از آتش‌بس در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد نوشت که طرح ۱۰ بندی ایران و پیشنهادات ۱۵ بندی آمریکا مبنای مذاکرات در پاکستان خواهد بود.

طبق متن انگلیسی که از پیشنهادات ایران منتشر شده، جمهوری اسلامی ایران خواستار ادامه شرایط جدید کنترل بر تنگه هرمز، رفع همه تحریم‌ها، پذیرش حق غنی‌سازی، توقف حملات به ایران و کشور‌های هم‌پیمان در منطقه و تضمین عدم حمله دوباره است.

در سوی مقابل، آمریکا نیز خواستار مذاکره بر سر تضمین عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، محدودیت برنامه موشکی در برد و تعداد، ۴۴۰ کیلوگرم اوارنیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی و برنامه‌های امنیت منطقه‌ای است.

همچنین گفته‌شده که بازگشایی تنگه هرمز دیگر خواسته آمریکا در مذاکرات است.