قیمت سوخت جت زودتر از نفت ۲۰۰ دلار شد/ ایرلاین‌ها در دو راهی زیان یا فشار به مسافران

به گزارش اقتصاد آنلاین؛ افزایش قیمت سوخت با توجه به بسته بودن و سخت تر شدن عبور و مرور کشتی ها از تنگه هرمز وارد پنجمین هفته خود شده است و همین مساله حمل و نقل نفت از طریق این آبراهه را که یک مسیر کلیدی برای حمل و نقل است و حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند را تا حدود زیادی متوقف کرده و باعث کاهش عرضه و افزایش قیمت سوخت در سراسر جهان شده است.

در پی تشدید تنش‌ها، تردد نفتکش‌ها در این مسیر با کاهش قابل توجه تا ۹۸ درصد مواجه شد و صادرات روزانه سوخت جت به شدت کاهش کاهش یافته است.

قیمت سوخت جت با سرعتی بیشتر از نفت خام رشد کرد

این اختلال نه تنها عرضه نفت خام، بلکه فرآیند تبدیل آن به سوخت جت را نیز با مشکل مواجه کرد و در نتیجه، حاشیه سود پالایش (crack spread) به شدت افزایش یافت؛ به‌گونه‌ای که قیمت سوخت جت با سرعتی بیشتر از نفت خام رشد کرد.

آنطور که گزارش ها از برخی از داده ها نشان می دهند قیمت جهانی سوخت هواپیما در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و در پنج هفته گذشته بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته و صنعت هوانوردی جهانی را با چالشی جدی مواجه کرده است. افزایشی که به‌طور مستقیم هزینه‌های سفر هوایی و اقتصاد کشور‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

به هر صورت این شوک قیمتی در نهایت این روزها افزایش هزینه های خدمات رسانی و رشد چشمگیر بهای بلیت هواپیما و نگرانی جدی از ورشکستگی ایرلاین‌ها را به همراه داشته است. به طوریکه بررسی‌ها نشان می‌دهند بازار جهانی انرژی بار دیگر تحت تأثیر تصمیمات سیاسی دچار نوسان شدید شده است. این بار، اما دامنه تغییرات فراتر از نوسانات محدود بوده و آثار آن به‌طور مستقیم در هزینه‌های زندگی مردم و عملکرد یکی از مهم‌ترین صنایع جهان نمایان شده است.

قیمت سوخت جت به مرز ۲۰۰ دلار نزدیک شد

بر اساس داده‌های موجود، قیمت سوخت جت (ATF) پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار به ازای هر بشکه در نوسان بود، اما با گذشت پنج هفته از آغاز این جنگ و بسته شدن تنگه هرمز اکنون قیمت سوخت جت به مرز ۲۰۰ دلار نزدیک شده است.

کارشناسان اقتصاد انرژی و صنعت هوانوردی مدعی هستند که افزایش شدید قیمت سوخت جت، علاوه بر بالا بردن هزینه‌های عملیاتی خطوط هوایی، موج جدیدی از گرانی بلیت هواپیما و فشار مضاعف بر بخش حمل‌ونقل هوایی جهانی را آغاز کرده است.

بر اساس داده های ارائه شده رشد قیمت سوخت و رسیدن آن به مرز ۲۰۰ دلار رقمی است که بر اساس برآورد‌های نهاد‌های بین‌المللی از جمله انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) مورد تأکید قرار گرفته است.

اگر چه هنوز برخی شرکت ها و ایرلاین ها با این رشد قیمت سوخت کنار آمده اند اما به نظر می رسد که چون شرکت های بزرگ هواپیمایی در آمریکا و چین فاقد پوشش شرایط ریسک هستند این امر آنها را کاملا در معرض خطرات افزایش شدید قیمت سوخت قرار می دهد.

این روند افزایشی به طور گسترده در بازار‌های جهانی نیز منعکس شده است. در ایالات متحده، قیمت سوخت طی هفته گذشته از ۲.۱۷ دلار به ۴.۵ دلار در هر گالن رسیده که نشان‌دهنده رشدی بیش از ۱۱۰ درصد است.

در هند نیز قیمت‌ها به سطوح بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و در برخی مناطق تا دو برابر رشد داشته است. در برزیل نیز افزایش رسمی ۵۵ درصدی گزارش شده، هرچند در بازار آزاد این میزان بیشتر برآورد می‌شود.

در این میان، برخی دولت‌ها تلاش کرده‌اند برای کاهش شوک قیمتی، افزایش نرخ‌ها را به‌صورت تدریجی اعمال کنند، اما کارشناسان این اقدام را راهکاری موقت و نه یک راه‌حل اساسی می‌دانند.

سوخت جت ۴۰ درصد هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را تشکیل می‌دهد

بر اساس گزارش انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) سوخت جت حدود ۴۰ درصد از هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را تشکیل می‌دهد و همین موضوع، ایرلاین‌ها را در موقعیت دشوار انتخاب میان تحمل زیان یا انتقال هزینه‌ها به مسافران قرار داده است.

بر اساس گزارش انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی، قیمت سوخت جت در هفته نخست آغاز جنگ، ۵۸ درصد افزایش یافت و قیمت سوخت جت را در بازار شمال‌غرب اروپا با ۱۲ درصد افزایش به ۱۴۱۶ دلار در هر تن رساند.

این نوسان شدید به گفته برخی از کارشناسان انرژی بالاترین سطح قیمتی از ژوئن ۲۰۲۲ بود. این امر باعث شده پیش خرید بلیت ها یا خرید قبلی افزایش پیدا کند.

۱۱ میلیارد دلار هزینه اضافی سوخت

در همین راستا مدیران ارشد صنعت هوانوردی نسبت به شرایط موجود هشدار داده‌اند. اسکات کربی رییس اجرایی یونایتد ایرلاینز اعلام کرده است: وضعیت بسیار دشوار است. تنها در سال جاری با ۱۱ میلیارد دلار هزینه اضافی سوخت مواجه شده‌ایم. ناچار به لغو صد‌ها پرواز و افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت بلیت‌ها شده‌ایم.

همچنین مدیرعامل امارات ایرلاینز هشدار داده در صورت تداوم محدودیت‌ها در تنگه هرمز، پرواز‌ها به اروپا و آمریکا به‌شدت کاهش خواهد یافت. تاکنون حدود ۲۰ درصد از پرواز‌ها کاهش یافته و احتمال تشدید این روند وجود دارد.

سایر شرکت‌های هواپیمایی نیز از کاهش پروازها، بازنگری در مسیر‌های پروازی و افزایش قیمت بلیت‌ها خبر داده‌اند؛ روندی که نشان‌دهنده تعمیم بحران به کل صنعت هوانوردی است.

فعالان صنفی نیز نسبت به پیامد‌های این وضعیت ابراز نگرانی کرده‌اند. بیل مکی، رئیس انجمن خلبانان خطوط هوایی آمریکا (ALPA) اعلام کرده است: کاهش پروازها، حذف اضافه‌کاری‌ها و افزایش نگرانی‌ها درباره بیکاری، شرایط دشواری را برای کارکنان صنعت هوانوردی رقم زده است.

افزایش قیمت بلیت هواپیما تنها یکی از پیامد‌های این بحران است. کارشناسان معتقدند این روند به کاهش سفر‌های گردشگری، کند شدن تجارت جهانی، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش قیمت کالا‌های وارداتی منجر خواهد شد.

گرانی سوخت جت، تأثیری مستقیم بر مخارج خطوط هوایی دارد

افزایش قیمت سوخت جت فراتر از یک نوسان مقطعی بوده و به انتقال مستقیم هزینه‌های ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک به مصرف‌کنندگان منجر شده است. گرانی سوخت جت، تأثیری مستقیم بر مخارج خطوط هوایی دارد، به طوری که سوخت تقریباً ۲۰ تا ۲۵ درصد از هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها را تشکیل می‌دهد.

پس وقتی یک ایرلاین با مصرف روزانه پنج هزار بشکه سوخت، روزانه صدها هزار دلار هزینه اضافی متحمل می شود این رقم در یک سال می تواند صدها میلیون دلار به این شرکت ها تحمیل کند.

حال یا این افزایش هزینه به مسافران منتقل خواهد شد و قیمت بلیت پروازهای کوتاه‌برد بین ۵ تا ۱۵ درصد و در مسیرهای طولانی و بین‌المللی ۲۵ تا ۴۰ درصد افزایش خواهد یافت یا اینکه شرکت های هواپیمایی مجبور به این خواهند شد که متحمل زیان شوند.