روز سیاه بازارهای آسیا/ توقف تولید نفت عراق و سقوط بورس کره
تداوم جنگ در خاورمیانه به «روز سیاه» بازارهای سهام آسیا تبدیل شد؛ بورس کره با سقوط ۱۱ درصدی و ژاپن با ۳.۹ درصد ریزش مواجه شد، در حالی که عراق تولید نفت چندین میدان مهم را به صورت احتیاطی متوقف کرد و صندوق بینالمللی پول از افزایش بحران جهانی هشدار داد.
به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از خبرآنلاین، آتش افروزی آمریکا و اسراییل در منطقهی مهم استراتژیک خاورمیانه با حمله به ایران سبب شده است روند طبیعی تامین انرژی در جهان با بحران روبهرو شود. حالا حتی مقام صندوق بینالمللی پول نیز اعلام کرد که اثرات مستقیم جنگ بر منطقه، از جمله آسیب فیزیکی به زیرساختها و اختلال در گردشگری، حملونقل هوایی، تولید و تأسیسات انرژی را بررسی خواهد کرد. اختلال طولانیمدت در بازارهای انرژی، بهویژه بسته شدن احتمالی تنگه هرمز، میتواند به عواقب اقتصادی جدی، بهویژه برای کشورهایی که بهشدت به صادرات نفت وابسته هستند، منجر شود.
دانیل کاتز معاون اول رئیس صندوق بینالمللی پول، در سخنرانی خود در رویداد «آینده مالی» مؤسسه میلکن در واشنگتن گفت که پیش از تشدید اخیر درگیریها در خلیج فارس، انتظار میرفت اقتصاد جهانی با سرعت ثابتی به رشد خود ادامه دهد.
کاتز همچنین به افزایش اخیر قیمت نفت و گاز طبیعی و همچنین افزایش متوسط نرخ بهره اشاره و اظهار کرد که بازارها در حال به حساب آوردن ریسک افزایش هزینههای انرژی و افزایش تورم هستند.
بازارهای سهام آسیا تحت فشار
در حالی که بازارهای سهام آسیا روز چهارشنبه تحت فشار تازهای قرار گرفتند، معاملات در سئول به حالت تعلیق درآمد، زیرا شاخص سهام کسپی کره جنوبی تا ۱۱.۳ درصد کاهش یافت و سپس با ۷.۷ درصد کاهش معامله شد. شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن در توکیو ۳.۹ درصد کاهش یافت. شاخصام اس سی آی آسیا اقیانوسیه تا ۳ درصد کاهش یافت که بیشترین میزان از آوریل سال گذشته است.
قیمت نفت که در روزهای اخیر افزایش یافته بود، همچنان رو به افزایش است. نفت برنت، شاخص بازار بینالمللی نفت، هفته جاری با افزایش چشمگیر اختلالات عرضه، افزایش یافته است. این شاخص که روز سهشنبه در بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۵ بسته شد، روز چهارشنبه ۱.۴ درصد دیگر افزایش یافت و به ۸۲ دلار و ۵۳ در هر بشکه رسید.
توقف تولید نفت در برخی میادین مهم منطقه
در این شرایط یک منبع وزارت نفت عراق اعلام کرد: عراق تولید نفت خام میدانهای کرکوک در شمال این کشور را بهعنوان اقدامی احتیاطی در برابر تشدید حملههای پهپادی و موشکی مرتبط با درگیری نظامی منطقه خاورمیانه، به حال تعلیق درآورده است.
این منبع عراقی گفت: تولید در میدانهای کرکوک پیش از تعلیق بهطور میانگین روزانه ۲۲۰ هزار بشکه بود. این اقدام احتیاطی پس از چند روز حمله هوایی به مناطق شمالی عراق، بهویژه در منطقه کردنشین این کشور، از زمان آغاز تنشها در خاورمیانه اتخاذ شد.
تاکنون خسارت مستقیمی به تأسیسات میدان نفتی کرکوک گزارش نشده است، اما مقامهای عراقی برای محافظت از کارکنان و زیرساختها، تولید را متوقف کردند.
همچنین رویترز گزارش داد: دو مقام نفتی عراق اعلام کردهاند: عراق برداشت نفت از میدان رومیله با تولید روزانه ۷۰۰ هزار بشکه و قرنه غربی - ۲ به مقدار روزانه ۴۶۰ هزار بشکه را متوقف کرده است.
به گفته این مقامها، اگر نفتکشها نتوانند آزادانه به نقاط بارگیری حرکت کنند، ممکن است عراق، دومین تولیدکننده بزرگ سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، مجبور شود، ظرف چند روز تولید روزانه خود را بیش از ۳ میلیون بشکه کاهش دهد.
تصمیم برای توقف تولید در میدان رومیله پس از اختلال در عملیات صادرات بهدلیل تنشهای منطقه خاورمیانه که منجر به افزایش ذخیرهسازی و پر شدن مخازن شده است، گرفته شد.
البته این همهی ماجرا نیست. تحلیلگران در یادداشتهای تحقیقاتی خود در اولین روزهای آغاز جنگ نوشتند: اکسونموبیل آمریکا، توتالانرژی فرانسه و شل انگلیس و هلند از جمله شرکتهایی هستند که بهدلیل درگیریهای نظامی در منطقه خاورمیانه، تا حدود زیادی در معرض اختلالها در تولید نفت و گاز هستند.
شرکت قطر انرژی نیز از توقف تولید محصولات شیمیایی، پتروشیمی و صنایع پاییندستی خود خبر داد.
عربستان به دنبال مسیر جایگزین
شرکت دولتی نفت سعودی آرامکو عربستان در تلاش است برای دور زدن تنگه هرمز بخشی از صادرات نفت خام خود را از مسیر دریای سرخ روانه بازارهای جهانی کند.
منابع خبری اعلام کردند: آرامکو در نظر دارد بخشی از صادرات نفت خام خود را با هدف دور زدن تنگه هرمز که اکنون با خطر حمله و توقف حملونقل بهدلیل مسدود بودن روبهروست، از دریای سرخ صادر کند.
آرامکو امیدوار است با تغییر مسیر نفت به بندر ینبع در دریای سرخ، از کاهش تولید نفت خود بهدلیل مسدود ماندن تنگه هرمز جلوگیری کند، اما منابعی ازجمله خریداران، بازرگانان و تحلیلگران بر این باورند که خط لوله «شرق - غرب» ظرفیتی محدود دارد و میتواند هدف حمله قرار گیرد.
خط لوله «شرق - غرب» با ظرفیت انتقال روزانه ۵ میلیون بشکه در سال ۲۰۱۹ میلادی پس از تبدیل خطوط لوله گاز طبیعی مایعشده (الانجی) به حمل نفت خام، توانست بهطور موقت روزانه ۷ میلیون بشکه را جابهجا کند.
آینده بازار چه خواهد شد؟
یک کارشناس بازار انرژی گفت: بازار نفت تحت تأثیر حمله آمریکا و اسرائیل به ایران قرار گرفته و اکنون تمام نگاهها به خلیج فارس دوخته شده است، جایی که روزانه ۲۱ میلیون بشکه نفت و یکپنجم الپیجی مصرفی جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
فریدون برکشلی به شانا گفت: بازار جهانی نفت پس از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران وارد یکی از حساسترین و پرتنشترین مقاطع تاریخ معاصر خود شده است.
وی با بیان اینکه منطقه خلیج فارس قلب تپنده انرژی جهان است، افزود: این منطقه اکنون در کانون یک بحران ژئوپولیتیک فراگیر قرار گرفته که میتواند توازن عرضه و تقاضای انرژی جهان را بهطور بنیادین به هم بزند.
این کارشناس بازار نفت تأکید کرد: هر گونه اختلال در صادرات نفت ایران یا تهدید علیه زیرساختهای انرژی منطقه، نهتنها بر قیمتها بازتاب مییابد و موجی از تردید را به بازارهای جهانی منتقل میکند، بلکه بسیار فراتر از آن، رتبهبندی ضریب امنیت سرمایهگذاری در منطقه خلیج فارس را که سالها در سطح A و A+ بوده است بهشدت تنزل میدهد.
تنشها در خلیج فارس و تهدید تنگه هرمز، شوک به بازار نفت
برکشلی گفت: این بدان معناست که سرمایهگریزی و برنامهریزی بلندمدت برای سرمایهگذاری در کشورهایی که سالها بهشت سرمایهگذاران بوده است، دچار تنزل تقریباً همیشگی یا بلندمدت خواهند شد.
وی افزود: نقطه کانونی این تنشها تنگه هرمز، گذرگاهی راهبردی که بخش قابلتوجهی از نفت جهان از آن عبور میکند، است.
این کارشناس انرژی ادامه داد: تهدید علیه امنیت کشترانی در این آبراه بینالمللی میتواند قیمت جهانی نفت را با شوک روبهرو کند و بازار به شوک واکنش جدی داشته باشد. در چنین اوضاعی، بیمه حملونقل دریایی، هزینههای لجستیکی، کرایه نفتکشها و نرخ ارز کشورهای واردکننده انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
برکشلی تصریح کرد: روزانه ۲۱ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز به سمت بازارهای جهانی در حرکت است. افزون بر این یکپنجم الپیجی مصرفی جهان از این تنگه میگذرد. به عبارتی، تأثیر انسداد در عبور و مرور تنگه هرمز بر تجارت جهانی گاز، بیش از نفت است.
وی با اشاره به اینکه افزایش قیمت جهانی نفت، اقتصاد کم ثبات جهانی را با پدیدههای سختتری روبهرو میکند، گفت: بیشتر کشورهای منطقه خلیج فارس بودجههای سالانه خود را بر پایه قیمت جهانی نفت متوسط ۸۰ دلار در بشکه، طراحی کردهاند. در این میان عربستان که برنامههای توسعه بلندپروازانهای هم دارد، نیازمند قیمت نفت ۹۰ دلاری است تا از کسری بودجه اجتناب کند.
