راه غنی‌سازی برای عربستان باز خواهد شد/ آسوشیتدپرس: ترامپ به دنبال دستیابی به توافق تجاری هسته‌ای با عربستان

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از انتخاب, عربستان سعودی بر اساس اسناد کنگره آمریکا و به گفته یک گروه کنترل تسلیحات ممکن است در چارچوب توافق هسته‌ای پیشنهادی با ایالات متحده امکان نوعی از غنی‌سازی اورانیوم را در داخل خاک خود داشته باشد. موضوعی که در بحبوحه ادامه بن‌بست هسته‌ای میان ایران و آمریکا، نگرانی‌هایی درباره اشاعه تسلیحات هسته‌ای ایجاد کرده است.

جو بایدن، رئیس‌جمهوری پیشین و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری کنونی آمریکا هر دو تلاش کردند با پادشاهی عربستان به توافقی هسته‌ای دست یابند. کارشناسان منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای هشدار می‌دهند هرگونه سانتریفیوژ فعال در داخل خاک عربستان می‌تواند راه را برای یک برنامه احتمالی تسلیحات هسته‌ای باز کند. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان گفته است که در صورت دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای ممکن است آن را دنبال کند.

پیش‌تر نیز عربستان سعودی و پاکستانِ پس از حمله اسرائیل به قطر برای ترور مقام‌های حماس، یک پیمان دفاعی متقابل امضا کردند. وزیر دفاع پاکستان در این باره گفت برنامه هسته‌ای کشورش «در صورت نیاز» در اختیار عربستان قرار خواهد گرفت. اظهاراتی که نوعی هشدار به اسرائیل تلقی شد، زیرا اسرائیل تنها کشور دارنده سلاح هسته‌ای در خاورمیانه خوانده می‌شود.

کلسی داونپورت، مدیر سیاست منع اشاعه سلاح هسته‌ای در انجمن کنترل تسلیحاتی مستقر در واشنگتن می‌گوید: «همکاری هسته‌ای می‌تواند سازوکاری مثبت برای حفظ هنجار‌های منع اشاعه و افزایش شفافیت باشد، اما همه‌چیز به جزئیات بستگی دارد.»

او افزود که این اسناد «نگرانی‌هایی را ایجاد می‌کند مبنی بر اینکه دولت ترامپ خطرات اشاعه ناشی از توافق پیشنهادی همکاری هسته‌ای با عربستان سعودی یا سابقه‌ای را که این توافق ممکن است ایجاد کند به‌دقت بررسی نکرده است.»

سند کنگره که در اختیار آسوشیتدپرس نیز قرار گرفته است نشان می‌دهد که دولت دونالد ترامپ در پی دستیابی به ۲۰ توافق تجاری هسته‌ای با کشور‌های مختلف جهان از جمله عربستان سعودی است. این سند می‌افزاید توافق با عربستان می‌تواند میلیارد‌ها دلار ارزش داشته باشد.

در این سند آمده است که دستیابی به توافق با پادشاهی سعودی «منافع امنیت ملی ایالات متحده را پیش خواهد برد و از سیاست‌های ناکارآمدِ بی‌عملی و بلاتکلیفی که رقبا از آن بهره برده‌اند تا به صنعت آمریکا آسیب بزنند و جایگاه جهانی ایالات متحده را در این بخش حیاتی تضعیف کنند، فاصله می‌گیرد.» چین، فرانسه، روسیه و کره جنوبی از جمله کشور‌های پیشرو در فروش فناوری نیروگاه‌های هسته‌ای هستند.

پیش‌نویس توافق پیش‌بینی می‌کند آمریکا و عربستان سعودی با نهاد ناظر هسته‌ای سازمان ملل، یعنی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توافق‌های پادمانی امضا کنند. این توافق شامل نظارت بر «حساس‌ترین حوزه‌های مرتبط با اشاعه در همکاری هسته‌ای بالقوه» خواهد بود. غنی‌سازی، تولید سوخت و بازفرآوری به‌عنوان حوزه‌های احتمالی ذکر شده‌اند.

کلسی داونپورت در این باره می‌گوید: «این نشان می‌دهد پس از اجرایی شدن توافق پادمانی دوجانبه، راه برای دستیابی عربستان به فناوری یا توانمندی غنی‌سازی اورانیوم، حتی احتمالا از طریق ایالات متحده باز خواهد شد. حتی با وجود محدودیت‌ها، به نظر می‌رسد عربستان امکان نوعی از غنی‌سازی یا دسترسی به دانش آن را خواهد داشت.»

عربستان سعودی عضو آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مستقر در وین است. نهادی که فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای را ترویج می‌کند و هم‌زمان از کشور‌ها برای اطمینان یافتن از عدم پیگیری برنامه‌های مخفیانه تسلیحات اتمی بازرسی می‌کند.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز جمعه در بیانیه‌ای به آسوشیتدپرس گفت «با هر دو طرف تماس منظم دارد و می‌تواند اقدامات راستی‌آزمایی مرتبط با توافق‌های همکاری دوجانبه را اعمال کند.»

این نهاد افزود: «اگر طرف‌ها از آژانس بخواهند اقدامات راستی‌آزمایی را در چارچوب توافق‌های همکاری دوجانبه اعمال کند، آژانس مطابق رویه‌های تثبیت‌شده خود به مشورت با طرف‌های ذی‌ربط ادامه خواهد داد و به درخواست رسیدگی خواهد کرد.»

غنی‌سازی به‌تنهایی مسیر خودکار به سوی دستیابی به سلاح هسته‌ای محسوب نمی‌شود. کشور‌ها باید مراحل دیگری از جمله به‌کارگیری مواد منفجره قوی هماهنگ‌شده را نیز برای دستیابی به سلاح هسته‌ای طی کنند. با این حال، این فرایند می‌تواند در را به سوی تسلیحاتی شدن باز کند؛ موضوعی که نگرانی‌های غرب درباره برنامه هسته‌ای ایران را برانگیخته است.

امارات عربی متحده، همسایه عربستان، توافقی موسوم به «۱۲۳» با آمریکا برای ساخت نیروگاه هسته‌ای با کمک کره جنوبی امضا کرد، اما این توافق شامل غنی‌سازی اورانیوم نمی‌شود. اقدامی که کارشناسان منع اشاعه آن را «استاندارد طلایی» برای کشور‌هایی می‌دانند که به دنبال انرژی اتمی صلح‌آمیز هستند.

تلاش برای دستیابی به توافق بین عربستان سعودی و آمریکا در حالی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ ایران را تهدید کرده است که در صورت نرسیدن به توافق بر سر برنامه هسته‌ای‌اش، باید منتظر اقدام نظامی باشد.

تهران همواره تاکید کرده است که برنامه غنی‌سازی صلح‌آمیز را دنبال می‌کند. با این حال، کشور‌های غربی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گمان می‌برند که ایران تا سال ۲۰۰۳ یک برنامه نظامی سازمان‌یافته هسته‌ای داشته است. ایران همچنین اورانیوم را تا خلوص ۶۰ درصد غنی‌سازی کرده است که از نظر فنی گامی کوتاه تا سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای سلاح هسته‌ای فاصله دارد. به این ترتیب ایران تنها کشور در جهان است که بدون داشتن برنامه تسلیحاتی اعلام‌شده، به چنین سطحی از غنی‌سازی اورانیوم دست یافته است.

ولیعهد عربستان پیشتر گفته بود که اگر ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد «ما هم مجبور خواهیم بود یکی داشته باشیم.»