هشدار درباره آینده انرژی کشور؛ ناترازی برق و گاز عمیقتر میشود
مدیرعامل بورس انرژی ایران با تاکید بر ضرورت اصلاح فوری ساختار اقتصاد انرژی اعلام کرد: ادامه قیمتگذاری دستوری و مداخله گسترده دولت، کشور را با ناترازی عمیق در برق، گاز و بنزین مواجه کرده و اگر جراحیهای لازم انجام نشود، خطر فروپاشی شبکه انرژی در سالهای آینده جدی خواهد بود.
به گزارش اقتصادآنلاین، محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، در هفتمین همایش تامین مالی که امروز دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ برگزار شد، با اشاره به شرایط بحرانی اقتصاد انرژی کشور گفت: امروز دیگر در موقعیت انتخاب نیستیم، بلکه در نقطه اجبار برای اصلاح قرار داریم؛ زیرا در شرایط خاموشی و کمبود گاز، مسئله اصلی دیگر قیمت انرژی نیست، بلکه نبود خودِ انرژی است.
وی با تشریح ریشههای نظری خدمات عمومی و شبکهای توضیح داد: برخلاف تصور رایج، شبکهای بودن یک خدمت الزاما به معنای انحصار طبیعی نیست و باید بهصورت دقیق و اقتصادی بررسی شود که آیا رقابت میتواند به کاهش هزینه و افزایش کارایی منجر شود یا خیر. تجربه جهانی نشان میدهد در بسیاری از حوزههای شبکهای، از جمله برق، گاز و مخابرات، با رسیدن به مقیاس مشخص، رقابت نهتنها ممکن بلکه کارآمد است.
نظیفی با اشاره به تجربه کشورهای اروپایی در آزادسازی بازار انرژی افزود: کشورهایی مانند ایتالیا، فرانسه و لهستان پیش از این مسیر آزادسازی و اصلاح مقررات انرژی را طی کردهاند و نتایج آن در قالب افزایش سرمایهگذاری، بهبود بهرهوری و مدیریت ناترازی مصرف بهوضوح قابل مشاهده است.
به گفته وی، اتحادیه اروپا سرمایهگذاریهای قابل توجهی در حوزه صرفهجویی انرژی انجام داده و منافع مالی گستردهای از این محل ایجاد شده است.
مدیرعامل بورس انرژی با اشاره به وضعیت ناترازی در کشور اظهار کرد: شدت مصرف انرژی در ایران بهصورت فزاینده در حال افزایش است، در حالی که جذابیت اقتصادی تولید انرژی کاهش یافته و همین مسئله موجب شکاف عمیق میان عرضه و تقاضا شده است. برآوردها نشان میدهد در افق سالهای آینده، کسری برق کشور به دهها هزار مگاوات میرسد و هماکنون نیز حدود ۲۱ درصد شبکه برق با ناترازی مواجه است.
وی ادامه داد: در حوزه گاز نیز شرایط مشابهی وجود دارد؛ مصرف بالای بخش خانگی، سهم بالای پارس جنوبی در تولید و قیمتهای غیرواقعی، منجر به تخصیص غیراقتصادی منابع شده است. پیشبینی میشود ناترازی گاز کشور تا پایان دهه به حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب برسد؛ در حالی که برای توسعه میادین و فشارافزایی، به ۱۷ تا ۲۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز داریم که با قیمتهای فعلی توجیهپذیر نیست.
نظیفی با اشاره به واردات بنزین گفت: ایران سالانه سه تا چهار میلیارد دلار بنزین وارد میکند و علاوه بر آن، بخشی از یارانه انرژی نیز از مسیر قاچاق از دست میرود که باید بهعنوان هزینه پنهان اقتصاد انرژی در نظر گرفته شود.
وی نقش بورس انرژی را در این شرایط کلیدی دانست و تصریح کرد: مهمترین کارکرد بورس انرژی، ارسال سیگنال قیمتی صحیح به بازار است؛ سیگنالی که هم به سرمایهگذار برای ورود به حوزه تولید انگیزه میدهد و هم مصرفکننده را به مدیریت مصرف و صرفهجویی تشویق میکند. کشف قیمت شفاف و بازاری، بهترین ابزار مدیریت مصرف است.
مدیرعامل بورس انرژی همچنین به ابزارهای متنوع تامین مالی در این بازار اشاره کرد و گفت: گواهی سپرده انرژی، گواهی صرفهجویی، گواهی ظرفیت، صندوق پروژه و اوراق سلف موازی استاندارد، از جمله ابزارهایی هستند که میتوانند تامین مالی تولید، صرفهجویی و توسعه زیرساختهای انرژی را ممکن کنند. این ابزارها ضمن ایجاد بازارهای متشکل و شفاف، امکان مشارکت بخش خصوصی و عموم مردم در اقتصاد انرژی را فراهم میکنند.
نظیفی در پایان هشدار داد: اگر اصلاحات ساختاری در اقتصاد انرژی به تعویق بیفتد، فرصت تصمیمگیری از دست خواهد رفت و کشور با بحرانهای جدیتری در شبکه برق و گاز مواجه میشود؛ اصلاح امروز، کمهزینهتر از بحران فرداست.