دستاورد بخش خصوصی در «ایرانخودرو» در یک سال گذشته چه بود؟
اقتصادآنلاین؛ این پرسشی است که با نزدیکشدن به نیمه بهمنماه، نخستین سالگرد انتقال مدیریت بزرگترین مجموعه خودروسازی کشور بیشتر و بیشتر مطرح خواهد شد؛ و احتمالا هم پاسخهای یکسانی نخواهد داشت.
چون موافقان خصوصیسازی در کشور احتمالا بخشهای مثبت را برجسته خواهند کرد؛ مانند رشد تولید، تلاش برای ارتقای کیفیت، حرکت بهسوی رضایت مشتریان و .... مخالفان واگذاری نیز در ماههای اخیر نشان دادهاند بهجای تمرکز بر عملکرد و شاخصها، انتظارات چهلوچندساله را روی میز گذاشته و میکوشند با دمیدن بر مطالبات، کارکرد بخش خصوصی را زیر سوال ببرند. انتظاراتی که به اعتقاد شماری از ناظران با واقعیت اقتصاد، صنعت خودروسازی و تولید همخوانی ندارد.
وزارت صمت چه میگوید؟
اگرچه مدیریت ایرانخودرو سال گذشته به بخش خصوصی سهامدار منتقل شد، اما این بهمعنای قطعشدن نظارتها روی بزرگترین خودروسازی کشور نبود. ایرانخودرو در یک سال گذشته نه تنها به اجرای سیاستهای ابلاغی از سوی وزارت صمت ملزم بود، بلکه همانند همتای دولتیاش یعنی سایپا مکلف بود مصوبات نهادهای نظارتی، چون تنظیم بازار، سازمان حمایت و شورای رقابت را رعایت کند و به دستگاههایی، چون تعزیرات و قوه قضائیه پاسخگو باشد. فراتر از این، ایرانخودرو بهعنوان مجموعهای با دهها میلیون سهامدار مستقیم وغیرمستقیم (سهام عدالت) بهصورت دائم و مستمر اطلاعات مختلف در حوزه مالی، تولید، خرید، فروش و ... را در سامانه کدال بارگذاری میکند. در این میان وزارت صمت نیز به صورت ماهانه گزارش مدونی از عملکرد جمیع خودروسازان کشور از جمله ایرانخودرو را منتشر میکرد که بهمعنای تایید اطلاعات اعلامی از سوی تمام خودروسازان بود.
گزارش ماهانه وزارت صمت در پایان آذرماه چند نکته حائز اهمیت دارد؛
۱. تولید خودرو از ابتدای سال ۱۴۰۴، با کاهش روبهرو بود. بر اساس آمار این وزارتخانه خودروسازان کشور در ۹ ماه ابتدایی سال ۸۴۰ هزار دستگاه تولید کردند که در مقابل ۹۳۰ هزار دستگاهی که سال گذشته تولید شد، بیش از ۹ درصد کاهش داشت.
۲. اما در چنین شرایطی ایرانخودرو در ۹ ماه ابتدایی سال با ثبت رشد تولید بهتنهایی ۴۴۴ هزار دستگاه تولید کرد؛ یعنی بیشتر از مجموع ۶ خودروساز بزرگ کشور و به این ترتیب سهم خود از مجموع تولیدات کشور را به ۵۲ درصد رساند.
۳. ایران خودرو در بازه زمانی یادشده حدود ۲ برابر سایپا تولید داشت.
۴. ایران خودرو تنها خودروساز کشور بود که در ماههای اخیر علاوه بر رشد تولید، هم تمام برنامه را محقق کرد و هم از برنامه پیش افتاد
ایرانخودرو چه میگوید؟
فردای روزی که سهامداران ایرانخودرو سکان هدایت این مجموعه صنعتی را به دست گرفتند، دستورالعمل واضح و روشنی هم به زیرمجموعه ابلاغ شد و هم در اختیار رسانهها قرار گرفت که یک استراتژی اصلی داشت؛ ارتقای کیفیت خودروها و خدمات با هدف افزایش رضایت مشتری. ایرانخودرو در این راستا ۱۰ برنامه عملیاتی تعریف کرد.
۱. سیاست سختگیرانه در تامین قطعات داخلی و خارجی
۲. حرکت به سوی تولید خودروهای هیبریدی که هم بنزین کمتری مصرف میکنند و هم قدرت و شتابی بیشتر از خودروهای بنزینی دارند.
۳. ارتقای خدمات پس از فروش (امداد خودرو، تأمین قطعات، سرویسهای دورهای و ...) که فراخوان برای اصلاح سیستم گرمایش بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار خودرو خانواده ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا به صورت رایگان در این چارچوب بود. تعویق خودخواسته تولید ریراهای تعهدشده در دوره گذشته برای رفع مشکلات کیفی علیرغم تحمیل هزینه ناشی از سود و جریمه، دیگر اقدام قابل توجه ایران خودرو در مدت یادشده بود.
۴. صفر شدن تعهدات معوق؛ به این ترتیب که برای اولینبار ایرانخودرو تنها دستگاههایی را فروخت که موجود داشت و برای تأمین نقدینگی اقدام به خالیفروشی نکرد.
۵. ممنوعیت تولید خودروهای ناقص
۶. رهایی از روند زیاندهی
۷. نصفشدن شکایات شهروندان از ایرانخودرو به رغم تسهیل روند شکایتی از این مجموعه در دوران جدید
۸. افزایش تولید با هدایت نقدینگی
۹. اصلاح ساختاری از جمله حذف شرکتهای صوری و ادغام شرکتهای موازی
۱۰. ثبت رکورد در تولید، فروش و درآمد عملیاتی
• کارشناسان چه میگویند؟
تحلیلگران بازار و صنعت خودرو در بررسی واقعبینانه عملکرد ایرانخودرو سه موضوع را یادآور شدند
• رشد تولید ایرانخودرو با وجود کاهش تولید سایر خودروسازان
• تلاش اثرگذاری ایرانخودرو برای اصلاح قیمت محصولات در نیمه نخست سال و پیش از واگذاری قیمتگذاری به خودروسازان
• وضعیت ویژه کشور بهدلیل حمله نظامی رژیم صهیونیستی، بلاتکلیفی (نه جنگ و نه صلح)، فعالشدن مکانیسم ماشه و تشدید تحریمها، نوسانات ارزی همچنین رشد بیسابقه قیمت دلار و افزایش تورم بر برنامهها
اما به اعتقاد شماری از تحلیلگران، اصلیترین دستاورد «ایرانخودرو» در دوران مدیریت بخش خصوصی فراتر از این موارد بود؛ چرا که امروز وضعیت سایپا به عنوان نماد مدیریت دولتی و پیشرفت ایرانخودرو بهعنوان نماد مدیریت بخش خصوصی در ساحت صنعت، نشان میدهد تصمیمات غیراقتصادی(سیاسی و ...) همچنین عدم ثبات مدیریتی و سیاستی چگونه به موازات تحریم و فشارهای بیرونی، قطار خودروسازی را از ریل خود خارج کرده بود.