این هفته وقت خرید صندوق زعفران است؟/ صندوق «نهال» و «سحرخیز» زیر ذره‌بین

اقتصاد آنلاین، آرمان هنرکار؛ بازار زعفران در سال جاری فقط تحت‌تأثیر یک عامل مشخص حرکت نمی‌کند؛ کاهش تولید، افت محسوس موجودی انبار‌های بورس کالا، رشد قابل توجه صادرات و هم‌زمان نوسان‌های نرخ ارز، مجموعه‌ای از متغیر‌ها را شکل داده که رفتار قیمتی این محصول استراتژیک را وارد فاز جدیدی کرده است. در چنین شرایطی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر زعفران در بازار سرمایه نیز به‌عنوان یکی از ابزار‌های پوشش ریسک تورم و مشارکت غیرمستقیم سرمایه‌گذاران در بازار کالا، بیش از گذشته در کانون توجه قرار گرفته‌اند. تغییر ترکیب دارایی صندوق‌ها، فاصله گرفتن برخی از آنها از ماهیت صرفاً زعفرانی و اضافه شدن فلزات پایه و گران‌بها به پرتفوی صندوق‌های کالایی، پرسش‌های تازه‌ای را درباره میزان جذابیت، ریسک و بازدهی این ابزار‌ها برای سرمایه‌گذاران ایجاد کرده است. از سوی دیگر، رشد دلاری قیمت زعفران و پیوند آن با نرخ ارز آزاد، باعث شده صندوق‌های زعفران نه‌تنها تابع عرضه و تقاضای داخلی، بلکه وابسته به تحولات بازار‌های جهانی و سیاست‌های ارزی نیز باشند. برای بررسی دقیق‌تر چشم‌انداز بازار زعفران و ارزیابی عملکرد و ساختار صندوق‌های مرتبط در بازار سرمایه، به سراغ علیرضا فرشید، کارشناس بازار سرمایه رفتیم؛ کارشناسـی که به‌طور تخصصی تحولات بازار کالا و صندوق‌های کالایی را رصد می‌کند و نگاه تحلیلی او می‌تواند تصویر روشن‌تری از آینده این بازار ارائه دهد.

وضعیت تولید زعفران در سال جاری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در سال جاری شاهد کاهش تولید زعفران بوده‌ایم که این موضوع از همان ابتدا سیگنال کاهش عرضه را به بازار مخابره می‌کند. وقتی تولید کمتر می‌شود، اولین اثر آن را در سمت موجودی‌ها می‌بینیم. اگر به داده‌های انبار‌های بورس کالا نگاه کنیم، موجودی فعلی زعفران در محدوده ۱۷.۶ تن قرار دارد، در حالی که در دی‌ماه سال گذشته این عدد حدود ۲۲ تن بوده است. یعنی بیش از چهار تن کاهش موجودی را تجربه کرده‌ایم که معادل حدود ۲۰ درصد افت موجودی انبار‌های بورس کالاست و این عدد برای بازاری مثل زعفران کاملاً معنادار است.

این کاهش موجودی چه پیامی برای بازار زعفران دارد؟

کاهش موجودی انبار‌ها به‌طور مستقیم به معنای محدودتر شدن عرضه در بازار داخلی است. وقتی ذخایر کاهش پیدا می‌کند، بازار حساس‌تر می‌شود و واکنش قیمتی سریع‌تر اتفاق می‌افتد. به‌ویژه در شرایطی که تقاضا نه‌تنها کاهش پیدا نکرده، بلکه از محل صادرات هم تقویت شده است؛ بنابراین کاهش موجودی، یکی از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند زمینه‌ساز افزایش قیمت در ماه‌های آینده باشد.

وضعیت صادرات زعفران در این مدت چگونه بوده است؟

در کنار کاهش عرضه داخلی، آمار صادرات هم نشان‌دهنده فشار مضاعف بر بازار است. در بازه فروردین تا آبان سال ۱۴۰۳، میزان صادرات زعفران حدود ۱۰۲ تن بوده، اما در مدت مشابه سال ۱۴۰۴ این عدد به حدود ۱۳۸ تن افزایش پیدا کرده است. این رشد صادرات، به این معناست که بخش بیشتری از زعفران تولیدی کشور به بازار‌های خارجی اختصاص یافته و طبیعتاً سهم کمتری برای بازار داخل باقی می‌ماند.

مجموع این عوامل چه اثری بر قیمت زعفران خواهد داشت؟

وقتی کاهش تولید، افت موجودی انبار‌ها و رشد صادرات را کنار هم قرار می‌دهیم، نتیجه طبیعی آن افزایش قیمت است. برآورد ما این است که قیمت دلاری زعفران در ادامه مسیر می‌تواند حدود ۱.۵ تا ۲ دلار افزایش پیدا کند. حال اگر این افزایش دلاری را در کنار نرخ دلار آزاد که در حال حاضر در محدوده ۱۵۰ هزار تومان قرار دارد در نظر بگیریم، قیمت ریالی زعفران می‌تواند در بازه‌ای حدود ۲۲۰ تا ۳۰۰ هزار تومان نوسان کند.

در بازار سرمایه، وضعیت صندوق‌های مبتنی بر زعفران چگونه است؟

در حال حاضر دو صندوق فعال در حوزه زعفران داریم؛ صندوق سحرخیز و صندوق نهال. تفاوت اصلی این دو صندوق در استراتژی و ترکیب دارایی آنهاست. صندوق نهال طی ماه‌های اخیر به یک صندوق چندکالایی تبدیل شده و تمرکز صرف خود بر زعفران را تا حدی از دست داده، اما صندوق سحرخیز همچنان یک صندوق تخصصی زعفران محسوب می‌شود.

عملکرد صندوق سحرخیز را چطور ارزیابی می‌کنید؟

صندوق سحرخیز سال گذشته در همین مقطع حدود ۵۵۰ میلیارد تومان NAV داشت، اما امسال این عدد به حدود ۹۵۰ میلیارد تومان رسیده است؛ یعنی رشدی در حدود ۷۰ درصد. این رشد نشان می‌دهد که صندوق توانسته از تحولات بازار زعفران منتفع شود. حدود ۸۰ درصد دارایی‌های این صندوق در قالب سپرده کالایی زعفران نگهداری می‌شود و ۲۰ درصد باقی‌مانده به سپرده بانکی، اوراق و سایر دارایی‌ها اختصاص دارد.

ترکیب و عملکرد صندوق نهال چه تفاوتی با سحرخیز دارد؟

صندوق نهال سال گذشته در این زمان حدود ۱۴۰۰ میلیارد تومان NAV داشت و امسال به حدود ۱۹۵۰ میلیارد تومان رسیده است که معادل رشد ۳۵ تا ۴۰ درصدی است. حدود ۹۷ درصد دارایی‌های این صندوق سپرده کالایی است و تنها ۳ درصد آن به سپرده بانکی، اوراق و سایر دارایی‌ها اختصاص دارد که نشان‌دهنده ماهیت کاملاً کالایی این صندوق است.

ترکیب دارایی‌های کالایی صندوق نهال شامل چه مواردی می‌شود؟

از کل NAV صندوق نهال، حدود ۵۰ درصد مربوط به گواهی سپرده زعفران است. در کنار آن، حدود ۴۷ تا ۴۸ درصد به گواهی سپرده کاتد مس اختصاص دارد که طی ماه‌های اخیر به بورس کالا اضافه شده است. همچنین حدود ۲ درصد هم گواهی سپرده نقره است. رشد قیمت کاتد مس تا محدوده حدود دو میلیارد تومان به ازای هر تن، همزمان با رشد نرخ دلار و افزایش قیمت جهانی مس تا محدوده‌های ۱۳ هزار دلاری، باعث شده صندوق نهال از این محل هم بازدهی مناسبی کسب کند.

در نهایت، این صندوق‌ها چه جایگاهی در سبد سرمایه‌گذاری دارند؟

صندوق نهال می‌تواند هم‌زمان از رشد زعفران و کاتد مس منتفع شود، در حالی که صندوق سحرخیز به‌صورت مستقیم روی زعفران تمرکز دارد. در مجموع، بازدهی هر دو صندوق به قیمت‌های جهانی کالا‌ها و نرخ دلار آزاد وابسته است. با این حال، برای سرمایه‌گذارانی که به‌دنبال پوشش ریسک تورم هستند، می‌توان گفت این صندوق‌ها پناهگاه نسبتاً محکمی برای پرتفوی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند.