آیا بورس تهران حباب دارد؟

اقتصاد آنلاین/حمید باقی- ازار بورس تهران هفته پر از شگفتی را پشت سر گذاشت. گرچه اکثر کارشناس‌ها اعتقاد داشتند که تاثیرات آثار روانی انتخابات در بازار بورس به تدریج کمرنگ شده است و شاخص با جهش روبرو نخواهد شد اما در کمال تعجب در هفته گذشته شاخص بورس کانال 52 هزار واحدی را هم فتح کرد. در اولین روز هفته گذشته، شاخص بورس با یک جهش ناگهانی در حدود 143 واحد به سطح 50471 واحد رسید و بعد از آن هم مدام افزایش یافت تا وارد کانال 54 هزار واحدی شد و اندکی آرام گرفت. این یک رکورد در تاریخ بورس و نیز در روزهای بعد از انتخابات نیز محسوب می‌شود. به گزارش اقتصاد آنلاین، بورس اوراق بهادار از ابتدای سال تاکنون بیش از ۳۶ درصد بازدهی نصیب سهامداران خود کرده است.

در این میان، در حالی که بسیاری از کارشناسان نظیر احمد‌ میرمطهری د‌بیرکل پیشین بورس افزایش شاخص‌های بورس را در غیاب برنامه‌های د‌ولت یازد‌هم و نبود اطلاعات کافی د‌ر بازار نگران‌کنند‌ه و هشد‌ارد‌هند‌ه می دانند، علی صالح‌آبادی رئیس سازمان بورس اوراق بهادار رشد شاخص را به دلیل افزایش معاملات و سودآوری بنگاه‌ها اعلام کرده است. البته دفاع صالح آبادی از بورسی که متولی آن است دور از انتظار نیست. اما مردمی که سرمایه اشان را در این بازار می آورند نباید بعد متضرر از بازار خارج شوند، که این به معنای قهر آنها با بازار سرمایه خواهد بود.

با کاهش قیمت ارز و طلا در بازار و از بین رفتن امید به آینده این بازارها، و نیز با انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری، سرمایه ها با انتظار حمایت شدن بورس، به سمت بازار بورس حرکت کرده است. در روزهای گذشته بورس یک رکورد تاریخی رشد 3 درصدی را بر جای گذاشته است و در سه ماه گذشته با یک رشد 35 درصدی از 40 هزار واحد به تفریبا 55 هزار واحد رسیده است.

اما سید‌ احمد‌ میرمطهری با بیان اینکه وضعیت کنونی آن طوری است که گویا وارد‌ فاز ایجاد‌ حباب شد‌ه است می گوید: «حال حاضر نقش آفرینان بازار سهام د‌ر روند‌ افزایش قیمت‌ها مشخص نیستند‌، فعلا نمی‌د‌انیم از این افزایش شاخصها به واقع چه کسانی منتفع می‌شوند‌.»

در مقابل صالح آبادی رئیس سازمان بورس اوراق بهادار با تأکید بر اینکه رشد اخیر بورس حبابی نیست معتقد است: «رشدی که اتفاق افتاد به دلیل پیش‌بینی‌های مثبت از آینده شرکت‌ها است بنابراین رشدی که اتفاق افتاد بیشتر به خاطر انتظارات مثبت ایجاد شده از آینده آنان است.»

از سوی دیگر به گزارش اقتصاد آنلاین برخی دیگر از کارشناسان نظیر مستخدمین حسینی هم معتقدند که این افزایش حبابی نیست و ناشی از کاهش یافتن ارزش پول ملی است و کاملا طبیعی است. وقتی دلار 300 درصد رشد داشته، ارزش شرکت های عظیم بورسی نیز رشد خواهد کرد! مستخدمین حسینی حتی پیش بینی می کند که " انتظار افزایش بیش از این را می توان داشت، چراکه باید برابری مذکور ایجاد شود. در حال حاضر ارزش بورس 70 میلیارد دلار است و تا 150 میلیارد دلار قبل از کاهش ارزش پول ملی، هنوز جا برای رشد وجود دارد."

به عبارت دیگر، در نظر وی بورس تهران پتانسیل جهش دوبرابری را دارد. پتانسیلی که برای به عمل تبدیل شدن البته به فضای خوب سیاسی و حمایتی نیاز دارد.

از دیگر سو، دکتر سیدحمید میرمعینی کارشناس بازار بورس و سرمایه نیز معتقد است که نقدینگی جدید بیشتر به سمت شرکت هایی رفته است که در یک سال گذشته از سود آوری کمتری نسبت به شرکت های دیگر برخوردار بوده اند.

بر اساس شاخص ارزشمندی بازار (P/E)، نسبت قیمت هر سهم بر سود آن در کل بازار چیزی در حدود 6.8 واحد است در حالی که میانگین این رقم در طول یک سال گذشته 5.7 واحد بوده است. حباب در بازار بورس گاهی این رقم را تا حدود 11 واحد در 10 سال گذشته رسانده است.

با محاسبه نسبت قیمت به درآمد کل بازار بورس (P/E) در دو تاریخ 15 تیرماه سال 91 و 15 تیرماه سال 92 مشاهده می‌کنیم که این نسبت از 5.25 به 6.8 واحد رسیده است و به بیان دیگر میانگین این شاخص 5.1 واحد (معادل 29 درصد) افزایش یافته است.

مفهوم ساده این شاخص این است که با رشد 113 درصدی ارزش بازار طی یکسال و رشد 43 درصدی ارزش بازار طی چهارماه مجموع سود شرکت‌ها حداقل 24‌ درصد رشد یافته است. این در حالی است که تحلیلگران با توجه به جو خوش‌بینی برای ادامه سال 92 پیش بینی تحقق سودهایی بیش از این برای کل بازار دارند.

بنابراین و بر اساس این گزارش اقتصاد آنلاین، هرچند که به نظر می رسد برخی سهم ها و برخی شرکت ها بصورت حباب گونه و غیرواقعی رشد کرده اند، اما برخی دیگر هنوز جای رشد و ترقی دارند و پتانسیل افزایش بسیار بیش از این برایشان متصور است. بنابراین پاسخ به این سوال که بورس تهران حباب دارد یا نه پاسخی دو پهلو نظیر این است که هم بله و هم خیر!

اما نباید فراموش کرد که به بازار بورس نباید بدون اطلاع دقیق وارد شد . نظر کارشناسان اقتصاد آنلاین این است که سهامداران جدید نباید به طور انفرادی عمل کرده یا روی یک سهم سرمایه گذاری کنند . بهتر است این افراد به سراغ صندوق ها و شرکتهای سرمایه گذاری بروند و پرتفویی از سهام مختلف خریداری کنند. ورود انفرادی به بازار سرمایه خطرناک است. توصیه اکید من به این افراد، استفاده از روشهای جایگزینی همچون خرید پرتفویی از سبدگردانی، شرکتهای سرمایه گذاری و شرکتهای کارگزاری و... است ، بدون درنظر گرفتن این امور ممکن است ضررهای هنگفتی نسیب افراد شود.