اهمال‌کاری در ساخت‌وساز ممنوع

ایمن‌سازی ساختمان‌های شهر تهران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

من معتقدم در دو دهه گذشته از نظر کیفیت ساخت و ساز در تهران و سایر شهرستان‌ها و کلانشهرها رشد خوبی داشته ایم، ولی می‌توانم بگویم که هنوز جا دارد از نظر ایمنی در مقابل زلزله‌های هفت تا هشت ریشتری بیشتر کار کنیم. همه سازندگان و مهندسان نیز خوب کار می‌کنند، حتی شهرداری تهران، وزارت مسکن و شهرسازی هم روی این موضوع بسیار جدی بوده و کنترل دارند که کیفیت ساختمان سازی‌ها خوب باشد، اما بافت‌های فرسوده و ناپایداری در تهران داریم که باید بازسازی شوند. به همین دلیل نمی‌توان روی آنها حساب باز کرد، چون از کیفیت بالایی برخوردار نیستند، ولی در کل ساختمان‌های تهران کیفیت نسبی دارند.

با توجه به اینکه تعداد بافت‌های فرسوده در تهران زیاد است، برای این موضوع چه تمهیداتی باید اندیشیده شود؟

نگرانی و دغدغه اصلی شورای شهر بافت‌های فرسوده است. در تهران ۷۰۰ هکتار بافت فرسوده داریم. از این رو امتیازی که به بافت‌های‌های فرسوده داده شده بحث تجمیع است، یعنی باید مردم وادار شوند واحدهای کوچک خود را تجمیع کرده و ساختمان‌های با کیفیت بسازند. شورای شهر هیچ پولی بابت پروانه ساختمانی از کسی نمی‌گیرد و این امتیازی است که شورای چهارم به بافت‌های فرسوده داده است. علاوه بر آن بانک مسکن نیز وام با سود کم برای تجمیع می‌دهد. همه این موارد بستگی به این دارد که اهالی بافت‌های فرسوده تمایل به تجمیع داشته باشند تا این مهم انجام شود. دولت و شهرداری هم کمک می‌کنند، البته به علت فقدان مالی آنها این کار کند پیش می‌رود که باید بیشتر به آن توجه کرد.

دیده شده که خانه ای بر اثر قرار گرفتن در خط مترو دچار ریزش و حادثه شده است. بر اساس این آیا می‌توان گفت که در فضاهای زیر زمینی تهران هنگام وقوع زلزله امنیت وجود دارد؟

اولا این‌گونه نیست. ثانیا خدا نکند که زلزله بیاید، چون اگر زلزله اتفاق بیفتد تاسیسات در تهران بیشتر از ساختمان‌ها تهدید می‌شوند. برای مثال شبکه‌های آب و فاضلاب، گاز، برق و حتی پل‌ها دچار خسران شدیدی می‌شوند. البته با وقوع زلزله اگر ساختمان‌ها با کیفیت خوب ساخته شده باشند و ناظران نیز حساسیت نشان داده و کنترل بر این امر صورت گیرد مشکلی پیش نمی‌آید ولی ساختمان‌هایی که ناظر نداشته و برای خرید و فروش ساخته شده اند به هنگام وقوع زلزله مشکلشان جدی است. از سوی دیگر، وقتی پروانه ساختمانی صادر می‌کنیم باید سازنده ناظر را معرفی کند. ناظر هم موظف است ضوابط ساخت و ساز در تهران به ویژه ضوابطی را که از طریق وزارت مسکن و شهرسازی سابق یا وزارت مسکن و راه امروز ابلاغ شده کنترل کند. این در حالی است که نظام مهندسی هم از ابتدای گودبرداری تا پایان کار ساختمان سازی بر کار نظارت دارد. در نتیجه اگر مهندسان و سازندگان نسبت به این موضوع حساسیت نشان داده و برای ساختمان سازی با کیفیت اهمیت قائل باشند، ما بهترین مصالح ساختمانی را در کشور داریم و می‌توانیم ساختمان‌هایی بسازیم که در مقابل زلزله مقاوم باشند.

همیشه حوادث غیرمترقبه مردم تهران را نگران می‌کند. از سوی دیگر، مطالبه از مسئولان در مورد امنیت فضای شهری حق مردم است. با توجه به این موضوع تهرانی‌ها تا چه اندازه باید از امنیت این شهر آگاه و مطمئن باشند ؟

شورای شهر و مدیریت شهری امنیت فضای شهری را به صورت جدی دنبال می‌کنند ولی توجه به یک نکته ضروری است که حساسیت این امر برای مردم و افرادی که ساخت و ساز می‌کنند جا بیفتد، چون فردی که ساختمان می‌سازد می‌خواهد سال‌ها در آن زندگی کند و بعد از او نیز قرار است که فرزندانش در همان ساختمان به ادامه زندگی بپردازند. پس باید مسائل فنی رعایت شوند. برای مثال زمانی که زلزله بم اتفاق افتاد من استاندارد بودم و همان شب اول به دستور رئیس‌جمهور وقت به آنجا رفتیم. ساختمان‌هایی که حتی ۵۰ تا ۶۰ درصد اصول فنی را رعایت کرده بودند نه تنها تخریب نشده بلکه با ترک خوردن سر پا ایستادند، اما ساختمان‌هایی که اصول فنی را رعایت نکرده بودند و بافت فرسوده و ناپایدار داشتند تخریب شده بودند. من معتقدم باید مردم، سازندگان و مهندسان برای ساختمان سازی با کیفیت اهمیت بیشتری قائل شوند، چرا که ما بهترین مصالح را در کشور داریم و حتی گسل‌ها هم مشخص هستند. این‌گونه نیست که ما جای گسل‌ها را نمی‌دانیم یا مصالحی که در کشور استفاده می‌شوند بی کیفیت هستند، چرا که ما مصالح با کیفیت، مهندسان باسواد و فنی داریم که بسیار هوشمند هستند، منتها باید سازندگان پول خرج کنند تا در ساختمانی که می‌سازند بهترین مصالح تولید داخلی استفاده شود و به این طریق از خسارت‌های زلزله بکاهند، چون دنیا این مساله را حل کرده است. بنابراین نباید هیچ کس اهمال کاری کند. اگر شهرداری، نظام مهندسی، ناظران و سازندگان یا مالکان حساسیت در امر ساختمان سازی داشته باشند با وقوع زلزله اتفاقی نمی‌افتد. این در حالی است که اکنون سازمان نظام مهندسی بر ساختمان سازی‌ها کنترل دقیق دارد.

مدیریت بحران نقش بسزایی در کنترل حوادث دارد که اگر خوب عمل نکند عمق فاجعه را دوچندان می‌کند. از نظر شما مشکلات مدیریت بحران در مدیریت شهری چیست؟

مدیریت بحران در شهرداری تهران نمی‌تواند جدا از مدیریت بحران کشور باشد. اکنون اختلاف نظر وجود دارد و ما می‌گوییم باید مدیریت بحران کشور یکی باشد. البته مدیریت بحران کشور می‌تواند شاخه‌های مختلفی داشته باشد. برای مثال یک شاخه در تهران، یک شاخه در مشهد، یک شاخه در اصفهان و همین‌طور شاخه‌های دیگر. معمولا استاندارها مسئول بحران‌های استان‌ها هستند که اداره کل زیر مجموعه خودشان این کار را انجام می‌دهد. ما در شهرداری تهران مدیریت بحران داریم و در حال حاضر در قسمت‌های مختلف شهر تهران سالن‌های بحران ساخته ایم که تجهیز شده اند. اعتبار هم در حد توان در اختیارشان گذاشته ایم. بحث من این است که وقتی یک بحران در تهران به وجود می‌آید بر اساس دستور مدیریت بحران شهر تهران سایر دستگاه‌ها حضور پیدا نمی‌کنند. مدیر بحران باید واحد باشد.

باید زیر نظر شخص رئیس‌جمهور یا معاون اول رئیس‌جمهور یا حداقل وزیر محترم کشور باشد که اگر وزیر کشور دستور داد همه سازمان‌ها و نهادهای مرتبط بسیج شوند و به داد مردم برسند. از سوی دیگر، مدیریت بحران باید در سال روی سه محور بسط داده شود. مدیریت قبل از بحران، مدیریت حین بحران و مدیریت بعد از بحران که مدیریت حین بحران ما به سختی انجام می‌شود. باید توجه کنیم که این یکی از شاخص‌هایی است که باید مدیریت واحد آن را کنترل کند.