خودکفایی ایران در تعمیر انواع شناورها

 همچنین طبق این گزارش سهم ایران در جذب درآمد تعمیرات شناورهای داخلی و عبوری بسیار کم و ناچیز است. اگرچه در ایران حدود ۶۰۰ کشتی و شناور سالانه نیاز به تعمیرات دارند اما بر اساس آمار منتشر شده در سال 13۹۱ تعداد شناورهایی که به میزان متوسط در داخل تعمیر شده، کمتر از ۲۳۰ شناور بوده است؛ این آمار در شرایطی منتشر می‌شود که براساس گزارش صندوق توسعه صنایع دریایی، ظرفیت کشتی‌سازی‌های ایران در بخش تعمیرات شناورهای سایز کوچک و متوسط حدود ۵۸۰ شناور متوسط در سال است. در واقع بر این اساس می‌توان گفت که در ایران ظرفیت تعمیر همه کشتی‌های داخلی در سال وجود دارد.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تعادل ،  در نهایت این اعداد و ارقام نشان می‌دهد، ایران نه تنها در تعمیرات کشتی در سطح بین‌المللی نتوانسته عملکرد مناسب داشته باشد بلکه وضعیت حال حاضر بازار تعمیرات در داخل کشور نیز نشان‌دهنده‌ آن است که تعمیرات شناورها در کشور هم چندان رونق ندارد.  اما در نهایت با در نظر گرفتن تمامی این موارد با بررسی امکانات شرکت‌های ساخت و تعمیر کشتی در کشور می‌توان این طور نتیجه گرفت که ایران هنوز هم این فرصت را دارد تا به بازار تعمیرات کشتی وارد شود و بتواند از این لحاظ جایگاه خوبی برای خود دست و پا کند.

در همین رابطه، محمد سعید سیف، دبیر ستاد توسعه فناوری دریایی نهاد ریاست‌جمهوری با اشاره به اهمیت ساخت شناورهای جدید برای توسعه صنایع دریایی و کشتیرانی در کشور می‌گوید: ایران توانسته است در خصوص ساخت شناور و جایگزینی، تعمیرات و اوراق‌سازی این شناورها در تمامی دنیا شناخته شده و جایگاه خود را داشته باشد.

 ضرورت توجه به تعمیر شناورها

سیف ادامه می‌دهد: با توجه به وضعیت حال حاضر صنعت کشتی و شناورسازی در کشور نیاز است تا بر طبق حجم و تقاضای بازار ساخت و سرعت توسعه ناوگان دریایی در سال‌های آینده به بخش تعمیر و نگهداری کشتی‌ها توجه ویژه‌یی شود.

 رییس هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی با اشاره به میزان سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف صنایع دریایی در کشور می‌گوید: از میزان کل سرمایه‌گذاری در سال آینده حدود 80 درصد به ساخت شناورهای جدید و 20 درصد دیگر به بخش اوراق‌سازی و تعمیرات کشتی‌ها و شناورها بازمی‌گردد که البته لازم است براساس نیاز به هر کدام از این بخش‌ها رسیدگی و توجه شود و از توجه به یک بخش و نادیده گرفتن حوزه دیگر خودداری شود.

سیف ادامه می‌دهد: درواقع باید در نظر داشت که هر کدام از این بازارها (ساخت و تعمیر شناورها) جایگاه خود را دارند و باید به هر کدام از آنها پرداخته شود و در صورتی که کارخانه‌های ساخت کشتی دست اندرکار نوسازی ناوگان دریایی هستند لازم است که در امر تعمیرات شناورها نیز وارد شوند.

دبیر ستاد توسعه فناوری دریایی نهاد ریاست‌جمهوری تاکید می‌کند: چون نمی‌توان به بهانه تعمیر، یک کشتی فعال را مدت زیادی غیرفعال نگاه داشت، باید وضعیت تعمیرات کشتی و شناور در کشور تا حدی پیشرفت کند که در زمان تعمیر ضرر زیادی متحمل آن کشتی نشود.

محمد سعید سیف ادامه می‌دهد: همانطور که پیش‌تر نیز گفتم ایران در بخش تعمیرات کشتی در منطقه جایگاه خوبی دارد و هم می‌تواند در سطح داخل و هم بین‌المللی در این بخش فعالیت کند که البته ادامه این روند به بهبود وضعیت تامین قطعات و تجهیزات مورد نیاز در این بخش بستگی دارد.

 اهمیت تامین تجهیزات مورد نیاز

رییس هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی تاکید می‌کند: از آنجایی که تعمیر موفق کشتی‌ها و شناورها در داخل کشور به وجود تجهیزات و مواد مورد نیاز هر کدام از انواع کشتی‌ها بستگی دارد، در نتیجه لازم است تا همه ارگان‌ها و سازمان‌های دست اندرکار در خصوص تامین این تجهیزات چه در داخل و چه از خارج کشور با یکدیگر همکاری کنند. سیف می‌افزاید: در صورتی که این هماهنگی برای تامین قطعات و تجهیزات مورد نیاز برای تعمیر شناورها صورت نگیرد جایگاه ایران در این بخش تغییر خواهد کرد.

 آثار برجام در تعمیر شناورها

دبیر ستاد توسعه فناوری دریایی نهاد ریاست‌جمهوری درخصوص تاثیرات توافق هسته‌یی ایران با کشورهای 1+5 بر وضعیت صنایع دریایی در کشور می‌گوید: بعد از برجام به خاطر افزایش میزان مبادلات تجاری ایران با کشورهای دیگر به خصوص از طریق دریا، فعالیت شرکت‌های کشتی‌سازی و حمل و نقل دریایی نیز بیشتر شده که بر همین اساس می‌توان نتیجه گرفت که این شرکت‌ها در بخش تعمیر شناورها نیز فعال‌تر شده‌اند.

محمدسعید سیف تصریح می‌کند: البته نمی‌توان تاثیر افزایش و کاهش قیمت نفت و سایر بحران‌های اقتصادی جهان بر صنایع دریایی ایران را نادیده گرفت زیرا هر کدام از این عوامل می‌توانند با تاثیر بر صنعت کشتی‌سازی در کشور تعمیرات شناورها را نیز تحت تاثیر قرار دهند.

رییس هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ادامه می‌دهد: از سوی دیگر با وجود آنکه پس از برجام سرمایه‌گذاران خارجی مختلفی در بحث ساخت و تولید شناور وارد شده‌اند، اما هنوز هیچ سرمایه‌گذار خارجی به بخش تعمیرات کشتی وارد نشده است.

وی تصریح می‌کند: از آنجایی که شرکت‌های بزرگ دولتی مانند شرکت ملی نفتکش جمهوری اسلامی‌ ایران، سازمان بنادر و دریانوردی، شرکت نفت، شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی ایران و... کارفرمایان بزرگ و اصلی در حوزه صنایع دریایی در کشور هستند و هزینه و سرمایه‌گذاری‌های آتی در بخش دریایی در 10 سال آینده به فعالیت این شرکت‌ها بستگی دارد درصورتی‌که سیاست‌گذاری آنها بر اساس توجه به امر تعمیر شناورها در کشور باشد در نهایت ایران می‌تواند با برنامه‌یی هدفمند در بخش تعمیرات کشتی‌ها و شناورها به موفقیت دست پیدا کند.

 اهمیت قانونگذاری در بهبود وضعیت تعمیرات

رییس هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی با اشاره به اهمیت وجود قانون در بین شرکت‌ها و کارخانه‌های کشتی‌سازی و تعمیرات در کشور می‌گوید: اجبار قانون در بخش‌های مختلف امور مربوط به پالایشگاه، سکوسازی و... موجب شده است تا فعالان این حوزه‌ها از حداکثر توان خود بهره ببرند و در این بخش کارهای فراوانی انجام دهند در صورتی که این اجبار قانونی در مورد شرکت‌های شناورساز و تعمیر کشتی وجود ندارد. محمدسعید سیف تاکید می‌کند: درواقع شرکت‌های داخلی آزادانه و براساس معیارهای داخلی خود فعالیت می‌کنند و قانونی برای مجبور کردن آنها به انجام فعالیت‌های‌شان در زمان به‌خصوصی وجود ندارد.

 چالش اصلی حوزه تعمیر شناورها

حسن رضا صفری، عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران در همین رابطه می‌گوید: درست است که در ایران به‌خصوص در حوزه صنایع دریایی زیرساخت‌های فراوانی ایجاد شده، اما هنوز مشخص نشده که کدام یک از بازارهای ساخت و تعمیرات سودآورتر و قابل دسترس‌تر است. صفری ادامه می‌دهد: در واقع اگر پاسخ این سوال را بدانیم دیگر تنها سراغ افزایش تعداد کارخانه‌های ساخت شناور نمی‌رویم بلکه تلاش می‌شود تا به هر کدام از بخش‌های ساخت و تعمیر بر اساس میزان سوددهی و در دسترس بودن توجه شود.  عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران تصریح می‌کند: از آنجایی که در ایران تعمیرات شناورها در اصل تعمیر سرویس و نه ساخت تجهیزات است درواقع می‌توان نتیجه گرفت که اصلی‌ترین مشکل ما در بحث تعمیر شناورها به موضوع تجهیزات و خرید آنها مربوط می‌شود. حسن‌رضا صفری توضیح می‌دهد: در واقع چون نمی‌توانیم تمامی تجهیزات و اقلام مورد نیاز برای تعمیر شناورها را در داخل بسازیم، باید بخشی از این تجهیزات مورد نیاز را از کشورهای دیگر وارد کنیم.

 اهمیت خدمات فنی و مهندسی

صفری می‌افزاید: نکته‌یی که نباید فراموش شود آن است که ما در کشور و در بخش تعمیرات کشتی بیشتر از آنکه به تجهیزات نیاز داشته باشیم به خدمات فنی و مهندسی تجهیزات نیاز داریم. عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران تصریح می‌کند: درواقع منظور از خدمات فنی و مهندسی استفاده از نیروی انسانی کاربلد و حرفه‌یی است.

حسن رضا صفری ادامه می‌دهد: بهترین نیروی انسانی متخصص برای انجام کارهای تعمیرات مربوط به شناورها، راهبرانی هستند که در طول سفرهای دریایی کشتی حضور دارند و کارهای مربوط به تعمیر و نگهداری قطعات مختلف کشتی را انجام می‌دهند.

صفری می‌افزاید: مهندسان و خدمه یک کشتی هستند که می‌توانند کشتی را به‌طور کامل سرویس کرده و کارهای مربوط به نگهداری کشتی را انجام دهند. عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران می‌افزاید: در واقع اهمیت حضور این مهندسان در فرآیند تعمیرات کشتی به اندازه تامین قطعات و تجهیزات مربوط به سرویس شناورهاست.

حسن‌رضا صفری تاکید می‌کند: درواقع هنگامی که قطعات مورد نیاز برای تعمیر تامین شوند و در دسترس باشند، باید نیروی حرفه‌یی برای استفاده از این قطعات وجود داشته باشد تا هنگامی که کشتی روی داک می‌رود ترکیب این دو (قطعات و نیروی متخصص) بتواند فرآیند تعمیر و سرویس کشتی را تسریع بخشد.

 نقاط قوت صنایع دریایی ایران

عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران ادامه می‌دهد: در حال حاضر بخش صنایع دریایی ایران این آمادگی را دارد تا با استفاده از نیروی متخصص خود امور مربوط به تعمیرات شناور و کشتی‌ها را انجام دهد.

حسن‌رضا صفری با اشاره به اینکه تعمیرات و تعویض بخش‌هایی از بدنه شناور از کارهایی است که ایران نشان داده در آن متبحر است، می‌گوید: علاوه بر امور مربوط به ساختمان‌سازی شناورها، صنایع دریایی ایران در بخش تعمیر شناورها نیز از ظرفیت‌های خوبی برخوردار است و می‌تواند علاوه بر تامین نیاز داخل امور مربوط به تعمیر و سرویس‌ سایر کشتی‌های ورودی به بنادر ایران نیز انجام دهد.

عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران با اشاره به تاثیری که سال‌های تحریم روی بخش دریایی ایران گذاشت، اظهار می‌کند: کشتیرانی ایران حتی در شرایط تحریم نیز موفق شد تا با تاسیس شرکت پرشیا هرمز به‌عنوان شرکت متخصص در امور تعمیرات کشتی، شناورهای ایران را در دوران تحریم تعمیر و سرویس کند که البته به دلیل آنکه این شرکت توانست موفق عمل کند فعالیتش تنها محدود به زمان تحریم نشد و در حال حاضر نیز امور مربوط به تعمیر کشتی‌ها را انجام می‌دهد.

صفری ادامه می‌دهد: اما با تمام این احوال ما در ایران هنوز نتوانسته‌ایم از ظرفیت‌هایی که داریم به‌طور کامل استفاده کنیم. وی می‌افزاید: در تمامی دنیا، کارخانجات کشتی‌سازی علاوه بر ساخت کشتی تعمیرات شناورها را نیز بر عهده دارند درواقع اینطور نیست که تنها به ساخت کشتی‌ها بسنده کنند و در امور مربوط به تعمیرات وارد نشوند؛ زیرا خود شرکت سازنده هر کشتی می‌تواند بهترین تعمیرکار آن نیز باشد.

 عدم نیاز به شریک خارجی

عضو هیات‌مدیره انجمن مهندسی دریایی ایران با اشاره به توانایی صنایع دریایی ایران تاکید می‌کند: همانطور که گفتم توانایی ایران در امور مربوط به تعمیر و سرویس شناورها تا اندازه‌یی است که به هیچ عنوان به هیچ شرکت خارجی برای کمک در این بخش نیاز نداریم. حسن‌رضا صفری ادامه می‌دهد: اما این قابلیت در شرکت‌های داخلی ما وجود دارد تا به صورت مشارکتی (JOINT VENTURE) با یک شرکت خارجی تعمیرات کشتی‌ها را انجام دهند.