حرکت دلار به سمت کانال ۴ هزار تومانی

 در بازار آزاد تا ساعت 14بعد از ظهر، دلار امریکا با افزایش ۷۰تومانی قیمت ۳۹۳۴ تومان، یورو ۴۲۴۵تومان، پوند انگلستان ۴۹۶۵تومان و لیر ترکیه ۱۱۷۱تومان عرضه می‌شود که نرخ همگی با روند افزایشی در مقایسه با روز شنبه روبه‌رو شده‌اند. در ساعات عصر روز یک‌شنبه نیز صرافی‌ها خبر از دلار 3920، پوند 4940، یورو 4190، درهم 1105 تومان و لیرترکیه 1160 تومان دادند.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تعادل ، در بازار طلا، اونس جهانی طلا برای معاملات در بازارهای جهانی بیش از ۱۱۷۸دلار داد و ستد شد. هر گرم طلای ۱۸عیار بیش از ۱۱۳هزار تومان قیمت داشت. سکه تمام طرح جدید نیز یک‌میلیون و ۱۳۹ هزار تومان فروخته شد که ۸۰۰۰ تومان گران شده است. همچنین نیم سکه 599 هزار تومان و ربع سکه ۳۱۴ هزار تومان معامله شد.

 برخی کارشناسان می‌گویند که دلیل رشد نرخ ارز در روز یک‌شنبه، واکنش نسبت به اعلام نرخ 3300 تومانی دلار مبادله‌یی در بودجه سال 96 بوده است. زیرا با این تعریف، دولت پذیرفته که نرخ دلار باید رو به افزایش گذارد و با دلار مبادله‌یی 3300 تومان و کاهش ارز مبادله‌یی، عملا به معنای رش نرخ ارز در بازار آزاد است.

اما برخی صاحب‌نظران معتقدند که به خاطر کاهش عرضه ارز مبادله‌یی، حذف ارز مبادله‌یی بسیاری از ردیف کالاها و مواد اولیه وارداتی، نرخ ارز مبادله‌یی و افزایش آن عملا تاثیر زیادی بر بازار ندارد زیرا عمده عرضه و تقاضای ارز با ارز آزاد انجام می‌شود و نمی‌توان روی ارزمبادله‌یی حساب باز کرد. از این‌رو، باید بازار را این‌گونه تحلیل کرد که عوامل عمده مرتبط به عرضه ارز صادرکنندگان از جمله صادرات پتروشیمی، نفت و... است.

نرخ دلار در بودجه سال۹۶ کل کشور با2۰۰تومان افزایش نسبت به بودجه۹۵، معادل ۳۳۰۰ تومان در نظر گرفته شد؛ همین موجب شد قیمت دلار در بازار آزاد با 60 تومان افزایش به 3920 تومان افزایش یابد. در همین راستا دولت در لایحه بودجه 96 که روز گذشته به مجلس تقدیم کرد، ردیفی به نام تعهدات ناشی از یکسان‌سازی نرخ ارز، 100میلیارد تومان اختصاص داده است که به صورت تلویحی نشان می‌دهد اتفاق یکسان‌سازی نرخ ارز که بخشی از وعده‌های کلیدی تیم اقتصادی حسن روحانی بود، در سال 96 و به احتمال زیاد پس از انتخابات ریاست‌جمهوری صورت خواهد گرفت.

 بخشنامه جدید ارزی در آینده نزدیک

رییس کل بانک مرکزی از ابلاغ بخشنامه جدید ارزی این بانک در آینده نزدیک خبر داد و افزود: در این بخشنامه تامین ارز متقاضی برای واردات کالا و خدمات، تامین ارز برای تسویه اقساط تسهیلات ارزی اعطایی از محل منابع بانک عامل، تامین سهم‌الشرکه مشتریان برای اخذ تسهیلات ارزی از بانک عامل، کارمزد ارزی مطالبه شده از سوی کارگزاران بابت نقل و انتقالات ارزی و حواله ارزی مشتریان، برگشت سود سرمایه‌گذاری خارجی و اعتبارات فاینانس (تامین مالی) خودگردان مورد توجه قرار گرفته است.

بعد از نوسانات نرخ ارز در روزهای گذشته و رسیدن دلار به مرز ۴هزار تومان، اکنون بانک مرکزی بخشنامه جدیدی را تدوین کرده که بر اساس آن قرار است، تغییراتی در شیوه تامین ارز مورد نیاز بخش‌های مختلف تولیدی و وارداتی اعمال کند.  بر این اساس در بخشنامه جدید ارزی دولت، تامین ارز متقاضی برای واردات کالا و خدمات، تامین ارز برای تسویه اقساط تسهیلات ارزی اعطایی از محل منابع بانک عامل، تامین سهم‌الشرکه مشتریان برای اخذ تسهیلات ارزی از بانک عامل، کارمزد ارزی مطالبه شده از سوی کارگزاران بابت نقل و انتقالات ارزی و حواله ارزی مشتریان، برگشت سود سرمایه‌گذاری خارجی و اعتبارات فاینانس خودگردان مورد توجه قرار گرفته است.

دستورالعمل قبلی بانک مرکزی مبنی بر مجوز به شبکه بانکی کشور برای ورود به بازار ارز آزاد و امکان خرید و فروش ارز با نرخ بازار نیز 10مردادماه امسال صادر شد.

اکنون بانک‌ها می‌توانند درآمدهای ارزی حاصل از صادرات غیرنفتی اشخاص حقیقی و حقوقی و ارز ورودی به کشور از طریق نمایندگی‌های دیپلماتیک مقیم ایران و سرمایه‌گذاران خارجی را به نرخ آزاد خریداری کنند.

با این همه شبکه بانکی کشور در ماه‌های گذشته آن‌گونه که باید در این عرصه ورود نکرده است و پیگیری خبرنگاران از شعب ارزی بانک‌ها نشان می‌دهد که این بخشنامه به‌طور فراگیر اجرایی نشده است و البته در همان زمان ارائه بخشنامه پیش‌بینی شده بود که بسیاری از بانک‌ها و شعب از نرم‌افزارها و امکانات ماشینی کافی برای دسترسی به نرخ ارز و همچنین تفکیک ارز به نرخ‌های مختلف و حساب و کتاب جداگانه آنها برخوردار نیستند و در نتیجه این بخشنامه نمی‌تواند به صورت فراگیر اجرایی شود.

هدف بانک مرکزی در اجازه به بانک‌ها برای ورود به مبادلات ارز را می‌توان در سیاست این بانک در کاهش نقش صرافی‌ها در این بازار جست‌وجو کرد.

 به گفته غلامعلی کامیاب، معاون ارزی بانک مرکزی، خروج تسویه مبادلات تجاری از سیستم بانکی و انتقال آن به صرافی‌ها در دوره تحریم بانکی ایران روی داد. به گفته وی، در آن دوره استفاده از براوات و اعتبارات اسنادی که مهم‌ترین ابزار بانک‌ها به شمار می‌رود، در بانک‌ها مقدور نشد و به صرافی‌ها منتقل شد در حالی که کار صرافی تسویه حساب تجاری نیست نتیجه آنکه بخش قابل توجهی از معاملات ارزی به سوی صرافی‌ها انتقال یافت. رییس کل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه شبکه بانکی کشور باید نقش و جایگاه اصلی خود را در زمینه تصفیه مبادلات ارزی بازیابد، از آنان خواست حضور فعالانه‌یی در بازار ارز آزاد داشته باشند.

بر این اساس ولی‌الله سیف، رییس کل بانک مرکزی در جلسه‌یی با تعدادی از مدیران عامل و مدیران بین‌الملل بانک‌ها با تاکید بر اهمیت گسترش نقش بانک‌ها در ارائه خدمات ارزی افزود: بانک‌ها باید نقش اساسی و تاریخی خود را با توجه به گشایش‌های پسابرجام بازیابند و از روابط کارگزاری ایجاد شده علاوه بر گشایش اعتبارات اسنادی با ارز رسمی به توسعه این خدمات با ارز آزاد نیز مبادرت کنند.

سیف یادآور شد: بانک‌ها‌ می‌توانند درآمدهای ارزی حاصل از صادرات کالاهای غیرنفتی و خدمات را از اشخاص حقیقی و حقوقی به نرخ آزاد خریداری کنند.

وی افزود: در مسیر جدیدی که به واسطه بخشنامه‌های بانک مرکزی پیش روی نظام بانکی قرار گرفته است، بانک‌ها می‌توانند با تقویت بخش عملیات ارزی خود، درآمدهای خوبی کسب کرده، ریسک عملیاتی فعالان اقتصادی را کاهش و پرداخت‌ها و معاملات خارجی مشتریان را ایمن کنند.

رییس شورای پول و اعتبار با تاکید بر اینکه بانک‌ها باید نسبت به تقویت فعالیت‌ها در زمینه ارائه خدمات بانکی اقدام کنند، تصریح کرد: عملیات ارزی برای رونق‌بخشی به تولید، مبادلات و جلب سرمایه‌گذاری خارجی که فعالیت‌هایی پرسود و اشتغالزا هستند، می‌تواند در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی به صورت جدی موثر واقع شود، لذا بانک‌ها باید در این زمینه تلاش بیشتری را به‌کار گیرند.

رییس کل بانک مرکزی تاکید کرد: بانک‌ها باید تلاش خود را برای تشویق مشتریان به تمرکز دادوستد ارزی در بانک‌ها متمرکز کنند. وی افزود: اکنون بانک به عنوان امن‌ترین شیوه عملیات تصفیه برای واردکننده کالا و خدمات است، پیش از این و به دلیل فضای ایجاد شده به‌واسطه تحریم‌ها محدودیت‌هایی وجود داشت، اما بانک مرکزی تلاش کرده است با دستورالعمل ابلاغ شده، فعالیت بانک‌ها را در حوزه ارزی افزایش دهد و از این طریق به شفافیت صادرات و ورود و خروج ارز نیز کمک کند.

سیف نوسانات اخیر نرخ ارز را به‌طور عمده ناشی از تغییرات فصلی عنوان کرد و گفت: این نوسانات در این فصل از سال همانند سال‌های گذشته به‌طور مقطعی اتفاق افتاده است، با این حال یکی دیگر از اصلی‌ترین دلایل آن را می‌توان در خروج عملیات ارزی مربوط به تجارت خارجی از بانک‌ها به سمت شبکه صرافی در دوران تحریم جست‌وجو کرد.

 تامین کسری ارز بانک‌ها

سیف با اعلام آمادگی کامل بانک مرکزی برای تامین کسری ارز مورد نیاز بانک‌ها افزود: بانک مرکزی در نظر دارد کسری ارز مورد تقاضای بانک‌ها را تامین کند و در این زمینه بانک‌ها می‌توانند با گشایش اعتبارات اسنادی با نرخ آزاد ارز فعالیت کنند و بانک مرکزی نیز از فعالیت آنها حمایت می‌کند.

 بازار ارز چند‌وجهی و پیچیده است

کورش پرویزیان، عضو کمیسیون پول و بانکداری اتاق ایران نیز در این زمینه گفت: قیمت دلار این روزها نوسانات زیادی دارد. برای پرداختن به دلیل آن باید توجه کرد که به هرحال موضوع ارز موضوعی چند‌وجهی و پیچیده است و در ارتباط با نهادهای زیادی قرار دارد. یک مساله در ارز کشور ایران بحث منشأ مصارف ارزی است. این محل ایجاد برای مصارف ارزی بعضا در یک زمان‌ها و فصل‌هایی نسبت به دوره‌های زمانی دیگر متفاوت‌تر می‌شود. مثلا در همین یکی، دو هفته پیش بحث اربعین را داشتیم و مسافرت‌های خارجی باعث شد حجم مصرف ارز در کشور متفاوت‌تر از روزهای دیگر شود. در سال‌های گذشته بحث سفر حج هم دلیلی بر این نوسانات بود که البته امسال هم حج نبود. اما ایام حج هم هرسال بازار یکسری رفتارهایی از خود نشان می‌داد که متفاوت‌تر از زمان دیگر بود.

وی افزود: آنچه الان مهم است، این است که بانک مرکزی بحث تک‌نرخی کردن ارز را دنبال می‌کند. اما مساله منشأ ایجاد مصرف ارزی موضوع مهمی است که نیاز به هدایت، برنامه‌ریزی و دقت دارد. به این ترتیب این موضوعی است که باید به آن توجه کرد. علاوه بر این، بعضی از علایم هم به بازار داده می‌شود. بعضی از افراد درحقیقت اعداد و ارقامی را مطرح می‌کنند که این نیاز به دقت و عنایت بیشتری دارد؛ چراکه این اظهارنظرهایی که – به‌خصوص از سمت کسانی که بازار به صحبت‌های‌شان توجه دارد- انجام می‌شود، نیاز به دقت بیشتری دارد که شوک در بازار ایجاد نکند؛ چراکه بعضی صحبت‌ها باعث می‌شود بازار از آن حالت طبیعی و روند خودش خارج شود. مثلا وقتی افرادی که جزو تصمیم‌گیران هستند روی دلار یا ارز مشابه آن در بازار قیمت می‌گذارند، حرف‌شان مورد توجه بازار قرار می‌گیرد. به این ترتیب درباره اظهارنظرهای اینچنینی نیاز است وسواس بیشتری به خرج دهیم.

وی ادامه داد: موضوع بعدی، بحث‌های محیطی است که اتفاق افتاده یا می‌افتد. بعضی از این موضوعات محیطی به خارج از مرزهای کشور ارتباط دارد و مسائلی است که جمعا ممکن است شوک قیمتی را بیشتر کند. اما مساله این است که در بخش‌هایی که ثبت سفارش برای مصارف ارز و ارز صادرکنندگان انجام می‌شود، باید به آنها توجه شود و درحقیقت با عنایت به آنها مسائل بازار را پیش برد. البته بحث یارانه مطرح نیست و منظور فرآیند و مکانیسمی است که در این چرخه باید عمل کند. پاره‌یی از مقررات که نیاز به بازنگری و اصلاح دارند، اصلاح شوند و بخشنامه‌هایی که نیاز است صادر شوند تا به بازگشت به شرایط طبیعی بازار کمک کند.

 نشست اوپک اثر مثبت بر بازار ارز دارد

استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی معتقد است، موفقیت ایران در نشست سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، آثار مثبتی بر بازار ارز دارد و دست دولت را برای اعمال سیاست‌های اقتصادی، ارزی و پولی بازتر می‌کند. تحلیلگران بازار انرژی امیدوارند با اجرای تصمیم اوپک و همراهی غیراوپکی‌ها، قیمت نفت به 50 تا 55 دلار در هر بشکه افزایش یابد.

سعید لیلاز تصریح کرد: به‌طور قطع آثار مثبت این موفقیت را در بازار ارز شاهد خواهیم بود. ایران از این پس می‌تواند درآمد نفتی خود را به صورت نقدی وصول کند و به دنبال آن، بازار ارز را کنترل کند. با شرایط ایجادشده، دست دولت برای اعمال سیاست‌های اقتصادی، ارزی و پولی بازتر می‌شود.

لیلاز یادآور شد: رییس‌جمهوری در سفر هفته گذشته خود به مشهد عنوان کرد، با وجود شرایط سخت اقتصادی، دولت موفق شده است هر سال درآمدهای ارزی را 20 درصد افزایش دهد و همین موضوع می‌تواند افزون بر تقویت صندوق ذخیره ارزی کشور، حتی خسارت‌های واردشده به اقتصاد را در 12 سال گذشته جبران کند.

این کارشناس مسائل اقتصادی گفت: افزایش اعتبار ایران در سطح بین‌الملل، گشایش هرچه بیشتر اعتبارهای اسنادی و ارتقای قدرت چانه‌زنی کشور در خاورمیانه، از آثار این موفقیت است و حتی می‌تواند گامی برای تحقق اقتصاد مقاومتی قلمداد شود.