مهاجرت‌ بین‌المللی در سال ۲۰۱۵؛ آمار و ارقام

طبق آمار سازمان ملل متحد، تعداد مهاجران از ١٧٣ میلیون نفر در سال ٢٠٠٠، به ٢٤٤ میلیون نفر در سال ٢٠١٥ رسیده که این رقم بعد از جنگ جهانی دوم، بی‌سابقه بوده است. این به آن معناست که از هر ٢٨ انسان، یک نفر مهاجر است. دلایل متعددی در تشدید بحران مهاجرت و پناه‌جویی مؤثر هستند؛ ازجمله درگیرهای مزمن در بعضی مناطق جهان، به‌ویژه در خاورمیانه و آفریقا، بحران منابع طبیعی مانند کمبود آب و همچنین تلاش برای دستیابی به رفاه و امنیت بیشتر برای خود و خانواده. درواقع دوسوم از مهاجران در جهان تنها در دو منطقه اروپا (٧٦ میلیون) و آسیا (٧٥ میلیون) ساکن هستند. البته لازم به ذکر است بیشترین میزان مهاجران در سه کشور ایالات متحده آمریکا (٤٧ میلیون)، آلمان (١٢ میلیون) و فدراسیون روسیه (١٢ میلیون) حضور دارند.

طبق گزارش کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد، در سال ٢٠١٥ بالغ بر ٦٥,٣ میلیون نفر به علت جنگ و آزار و شکنجه از موطن خود آواره شده‌اند که در حقیقت از هر ١١٣ نفر یک نفر مورد بی‌جاشدگی قرار گرفته است. طبق بررسی‌های سازمان‌های جهانی، به طور میانگین در هر دقیقه، ٢٤ نفر به آمار آوارگان (داخلی و خارجی) افزوده می‌شود و آمار بی‌‎جاشدگان در سال ٢٠١٥ به‌تنهایی با جمعیت سه کشور کانادا، استرالیا و نیوزلند برابری می‌کند که نشان‌دهنده وضعیت بحرانی ایجاد‌شده در عرصه جهانی است و این تعداد، در حقیقت به اندازه جمعیت بیست‌ویکمین کشور جهان است.

از این تعداد، ٤٠,٨ میلیون نفر شامل آوارگان داخلی است که به دلایل فقر، ناامنی، جنگ داخلی و ترس از شکنجه و تعقیب مجبور به ترک خانه و کاشانه و آوارگی در کشورشان هستند. بالغ بر ٢٠ میلیون آواره، خارجی (پناهنده) هستند و زنان بیش از ٥٠ درصد از این جمعیت را در برمی‌گیرند. همچنین در این سال، بالغ بر صد هزار کودک بدون سرپرست که به ‌صورت انفرادی راه پرخطر پناه‌جویی را طی کرده‌اند، درخواست پناهندگی خود را به سازمان ملل متحد ارسال کرده‌اند که اکثرا از اتباع افغانستان، اریتره، سوریه و سومالی هستند.

کشورهای سوریه با میزان ٤,٩ میلیون نفر، افغانستان با ٢.٧ میلیون و سومالی با ١.١ پناهنده به عنوان بزرگ‌ترین کشورهای پناهنده‌فرست در عرصه جهانی هستند. همچنین کلمبیا با میزان ٦.٩ میلیون، سوریه با ٦.٦ میلیون و عراق با ٤.٤ میلیون نفر آواره داخلی، در صدر جدول کشورهای دارای آوارگان داخلی هستند.

اگرچه در سال ٢٠١٥ قاره اروپا با ورود خیل عظیمی از پناه‌جویان مواجه شد و ورود بیش از ١,٢ میلیون مهاجر و پناه‌جو، به مرزهای کشورهای اروپایی به عنوان شوک بزرگی به این قاره قلمداد شد، ولی همچنان بیشترین میزان پناه‌جویان جهان در کشورهای درحال‌توسعه هستند. ٨٦ درصد پناهندگان در کشورهای با درآمد سرانه متوسط و ضعیف و عموما نزدیک به مناطق بحران‌خیز در جهان هستند؛ برای مثال کشور ترکیه در سال ٢٠١٥ به عنوان بزرگ‌ترین میزبان پناه‌جویان در جهان با آمار ٢.٥ میلیون نفر بوده است. پاکستان با میزبانی ١.٦ پناهنده در رتبه دوم است.

کشور لبنان با میزبانی (١,١ میلیون) در رتبه سوم و جمهوری اسلامی ایران با میزبانی ٩٧٩ هزار نفر در جایگاه چهارم است. لازم به ذکر است این ارقام درباره پناهندگان قانونی بر طبق موازین سازمان ملل متحد است؛ درحالی‌که طبق آمار غیررسمی، بیش از دو میلیون مهاجر غیرقانونی در ایران زندگی می‌کنند. نکته حائز اهمیت درباره پناه‌جویان در ایران این است که تنها سه ‌درصد از این جمعیت در میهمان‌شهرها زندگی کرده و ٩٧ درصد از این جمعیت در شهرها گذران عمر می‌کنند.  سال ٢٠١٥ از لحاظ تغییر «مسیر مهاجرت‌های غیرقانونی» هم یک نقطه عطف محسوب می‌شود؛ چراکه در این سال بسیاری از پناه‌جویان از طریق دریا سعی در رساندن غیرقانونی خود به اروپا یا استرالیا داشتند.

در نتیجه، بیش از ٨٥٣ هزار نفر از طریق دریای مدیترانه به قبرس (به‌عنوان دروازه ورود به حوزه شینگن) وارد شدند. این مسئله تبعات گسترده‌ای را برای کشورهای منطقه و همچنین خود پناه‌جویان، به‌خصوص زنان و کودکان ایجاد کرد. تنها در این سال، بالغ بر پنج‌هزارو ٣٥٠ زن، کودک و مرد پناه‌جو جان خود را برای رسیدن به زندگی بهتر، در دریا از دست داده‌اند. به‌هرروی با توجه به آمار رسمی اعلام‌شده از طرف سازمان ملل متحد و مراکز تحقیقاتی مرتبط، مسئله مهاجرت و بحران پناه‌جویی، چه به صورت قانونی و چه غیرقانونی، در مرکز توجه رسانه و سیاست‌مداران قرار گرفته است.