چهره مردانه مجلس دهم باید تغییر کند

برنامه‌ای به همین نام در دفتر انتشارات روشنگران با حضور تعداد زیادی از فعالان حوزه زنان برگزار شد که همگی بر لزوم وارد شدن زنان در میدان سیاست تاکید داشتند. اهداف این کمپین در سه کمیته مطرح شده است، کمیته «من کاندیدا می‌شوم»، که فعالیت‌هایش بر محور حق انتخاب شدن زنان خواهد بود. کمیته «٥٠ کرسی برای زنان» که به پیشبرد و طرح این خواست و گفتمان در سطح جامعه کمک خواهد کرد و آخرین کمیته به نام «کارت قرمز به کاندیداهای زن‌ستیز» که به بررسی عملکرد و مواضع کاندیداهای احتمالی مجلس می‌پردازد تا مردم بدانند به چه کسانی رای می‌دهند. شهلا لاهیجی، ‌مدیر انتشارات و پژوهشگر مسائل زنان، که به گفته خودش، ‌٥٠ سال است روی مسائل زنان کار می‌کند، معتقد است در حال حاضر مانعی به اسم مردان پیش روی مشارکت زنان نیست، ‌چه که مردان در حال حاضر، ‌با تغییراتی که نسبت به قبل در آنها ایجاد شده، ‌سد راهی بر سر مشارکت زنان محسوب نمی‌شوند. این پژوهشگر حوزه زنان ‌با تاکید بر لزوم افزایش آگاهی در زنان گفت: ما زنان راهی نمی‌توانیم پیش ببریم مگر اینکه دانش خود را زیاد کنیم و بدانیم که چه می‌خواهیم. باید بدانیم که مشکل ما مردان ما نیستند. بنابراین باید ریشه‌های اصلی را در رفتار و فرهنگ خود پیدا کنیم و به نوع تفاوت فرهنگی که بین دختران و پسران می‌گذاریم، توجه کنیم. بیشتر کارشناسان حوزه زنان ‌معتقدند حضور زنان باعث کاهش فساد می‌شود. این بحث همچنین مورد اشاره فرزانه جلالی، جامعه‌شناسی که در این مراسم سخنرانی می‌کرد، بود. او با اشاره به فساد در قدرت، ‌گفت: در ارتباط با جنسیت و فساد دیدگاه‌های مختلفی وجود دارند ولی من اینجا می‌خواهم از دیدگاهی دفاع کنم که معتقد است حضور گسترده زنان در نهادهای دولتی و مشارکت سیاسی و اقتصادی سبب کاهش فساد می‌شود. برای دفاع از این دیدگاه شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد در شرایط فرضی احتمال آن‌که زنان تمایلی به فساد داشته باشند کمتر است. مدیران زن کمتر در رشوه‌خواری مشارکت دارند. در کشورهایی که مشارکت زنان در زندگی اجتماعی بیشتر است میزان فساد کمتر است. جلالی گفت: تحقیقات بانک جهانی با استفاده از شاخص‌های فساد که توسط موسسه شفافیت بین‌الملل تهیه شده نشان می‌دهد که مشارکت بیشتر زنان در بازار کار و زندگی اجتماعی با میزان کمتر فساد متناسب است. زنان اولین قربانی فساد هستند. کشورهای با فساد بیشتر تبعیض بیشتری علیه زنان قائل می‌شوند. زنان کمتر به کار مشغولند زیرا آنها در مواجهه با میزان بالای فساد ترجیح می‌دهند کار نکنند. کمپین تغییر چهره مردانه مجلس باید با تکیه بر پژوهش‌های مستند در این زمینه بتوانند اکثریت مردم را قانع کنند که اکنون وقت آن رسیده است تا در مسیر افزایش مشارکت سیاسی زنان با هم همراه شوند. قدیمی بودن قوانین مربوط به زنان و لزوم به‌روز کردن آنها، مساله‌ای است که این روزها خیلی از فعالان حقوق زنان را درگیر کرده است. زهرا ربانی، قرآن‌پژوه و فعال مدنی درباره قوانین ایران معتقد است: قوانینی که در امور زنان داریم به دهه ٥٠ برمی‌گردد. مثل قانون با اجازه مرد از خانه بیرون رفتن. حالا اگر بخواهیم زن آن موقع را با الان مقایسه کنیم، آیا امکان‌پذیر است؟ اما کم‌کم این درک ایجاد شد که او می‌تواند و باید بتواند. وگرنه همیشه زنانی بودند که ایثار می‌کردند تا شوهران‌شان به درجه بالا می‌رسیدند و این در خانواده‌های سنتی بسیار زیاد بود. این قوانین باید عوض شود. ما می‌خواهیم از حق خود دفاع کنیم و فرقی نمی‌کند افرادی که وارد مجلس می‌شوند ‌زن باشند یا مرد. قوانین فقهی را به‌روز کنیم بحث تاریخی تفاوت‌های زن و مرد و برابری‌شان، ‌مساله‌ای بود که ناهید توسلی، سردبیر مجله نافه به آن اشاره کرد. او با اشاره به این موضوع گفت: حقوق زن و مرد به دلایل فرهنگی و سیاسی در زمان‌های مختلف در نوسان بوده است. در دوران پیش از زمانی که بربریت به وجود بیاید آدم‌ها با هم زندگی اجتماعی بر اساس توانایی‌های جنسی، شیمیایی و فیزیکی داشتند. در آن دوران زن و مرد با هم راحت زندگی می‌کردند. منتها زن‌ها در روندی که بچه‌داری می‌کردند و به خاطر توانایی مادری، تاریخ‌شناسان زنان را کاشف کشاورزی می‌دانند و فاجعه‌ای که بر سر زن می‌آید از زمان کشف کشاورزی بود که به خاطر سیر کردن شکم بچه‌اش اتفاق افتاد. وقتی وارد مرحله سوداندوزی می‌شویم، ناگزیر مرد، زن را به گوشه‌ای می‌گذارد و می‌گوید کارهای خانه را انجام بده تا من سوداندوزی کنم. از همین رو الان جهان ما، سیاست ما و عشق ما مردانه است. عاطفه در انسان اکتسابی است که از سوی زن و مادر اشاعه پیدا کرده است. ما تا زمانی که قوانین عرفی و دینی را روز آمد نکنیم، اگر فقط ٢٠ درصد هم مرد در مجلس باشد، حقوق زنان تامین نمی‌شود. بنابراین باید خیلی به این مساله توجه کنیم. ترغیب زنان برای ورود به عرصه سیاست، ‌با هدف بهبود زندگی‌شان، ‌بحثی است که پردیس عامری، پژوهشگر زنان در این برنامه به آن اشاره کرد. او در این خصوص گفت: هدف اصلی از ترغیب به حضور فعال زنان در عرصه سیاسی و در انتخابات مجلس، اثرگذاری آنها بر بهبود زندگی‌شان از مسیری کاملا مدنی است. نه در متن قانون و نه در سخنان ریاست دولت و مسوولان کشور هرگز منعی برای حضور زنان در عرصه سیاسی و در هیچ کدام از سطوح مشارکتی ذکر نشده است. چنانچه زنان از قوانینی که خلاف منفعت آنها نوشته می‌شود، ناراضی هستند، درنهایت باید خودشان برای رفع آن همت کنند و اثرگذاری سیاسی داشته باشند. سهم زنان با تعارف و انتظار به دست نمی‌آید به عرصه آمدن خود زنان به شکل داوطلبانه و دغدغه‌مند، ‌از مواردی است که یکی از کاندیداهای مجلس ششم به آن پرداخت. ثریا عزیزپناه، در خصوص این مساله اظهار کرد: اگر می‌خواهیم صاحب صدا باشیم یا اگر بخواهیم در قانونگذاری صاحب سهم باشیم، باید مسائل مهمی را در نظر داشته باشیم. واقعیت این است که کسی حاضر نیست با تعارف این سهم را به گروه‌های اجتماعی اختصاص دهد. اینکه ما منتظر باشیم، کمی خوش‌بینانه است. آنچه مسلم شده است اینکه اگر ما همچنان از مراکز تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی به دور بمانیم، دسترسی به آروزهای ما خیلی تحقق نخواهد یافت. ژیلا شریعت‌پناهی، قرآن‌پژوه و پژوهشگر حوزه زنان نیز در ادامه سخنان مطرح شده به برابری زنان و مردان از نگاه قرآن پرداخت و گفت: والمومنون و المومنات بعضهم اولیا بعض = و بعضی از مردان مومن و بعضی از زنان مومن اولیای یکدیگرند. این متن صراحتا می‌فرماید «هیچ فرقی بین زن و مرد در قبول مسوولیت‌های سیاسی و اجتماعی وجود ندارد». بنابراین ما زنان جامعه ایرانی، تصمیم گرفته‌ایم تا میزان مشارکت سیاسی خود را بر مبنای شایستگی‌های‌مان بسیار بیشتر کنیم و ارتقا بخشیم، چرا که هم اکنون شکاف بزرگی بین جایگاه بالفعل و جایگاه بالقوه زنان ایرانی وجود دارد. در حالی که زنان ما با کوشش‌های شبانه‌روزی خود توانسته‌اند تا حدود ۶۰ درصد از ورودی‌ها و خروجی‌های دانشگاه‌ها را به خود اختصاص دهند، متاسفانه در مجالس مقننه، با سهمی کمتر از ١٠ درصد، تا کنون نتوانسته‌ایم قوانینی متناسب و درخور شایستگی‌های زنان را به تصویب برسانیم. شریعت‌پناهی با طرح این سوال که چرا ما زنان نباید، با رای دادن به زنان شایسته و کاردان، نفوذ خود را در قوه قانونگذاری افزایش دهیم، یادآور شد: آیا آمارهای مربوط به زنان سرپرست خانوار در میان فقیرترین فقرا ما را نمی‌آزارد؟ برپاکنندگان این کمپین، امیدوارند که امسال بتوانند حداقل ۵۰ زن شایسته را به مجلس بفرستند و در سال‌های بعد به تدریج، به سوی انتخاب تعداد حداقل نیمی از نمایندگان از زنان، پیش بروند. اعضای اصلی کمپین که با اهداف مشخص شده به میدان آمدند، ‌در خصوص این کمیته‌ها توضیحاتی را دادند. نوشین احمدی خراسانی، ‌یکی از اعضای کمپین، ‌در خصوص کارت قرمز به نمایندگان زن‌ستیز ‌گفت: ما قرار است به طور هفتگی یا دو هفته‌ای گزارش‌هایی را از مجلس و عملکرد نمایندگان داشته باشیم و مواضع آن دسته از نمایندگانی را که ضد زن هستند، مورد بررسی قرار دهیم. کسانی که می‌خواهند رای مردم را داشته باشند باید آگاه باشند که نسبت به مسائل زنان حساس باشند. در خصوص کمیته من کاندیدا می‌شوم و از حمایت‌هایی که می‌توان از کاندیداها کرد، ‌هم می‌توانم به حمایت اجتماعی از آنان اشاره کنم. حمایت ما از زنان، نمی‌تواند مالی باشد، ‌از نگاه ما با پخش پوستر، نمی‌توان جلب آرای عمومی کرد. امروزه امکانات گسترش پیدا کرده، شبکه‌های اجتماعی آمده، اینترنت، دموکراسی نسبی ایجاد کرده و به کسانی که امکانات کمتری هم دارند، پشتوانه‌ای می‌دهد که خود را به جامعه بشناسانند. ما هم از ابزارهای‌مان برای معرفی کاندیداها به مخاطبان‌مان استفاده می‌کنیم. خواسته‌های زنان، نه فقط حقوق زنان، که خواسته‌های زنان در تمام گروه‌های صنفی، ‌باید مورد بررسی قرار گیرد و به آنها پرداخته شود. ما به لحاظ اعتماد اجتماعی می‌توانیم کمک کنیم. اعتماد مردم نسبت به سیاستمداران از بین رفته، می‌توان نظرها را به زنان یا کسانی که بتوانند خواسته‌های گروه‌های اجتماعی را مطرح کنند و جرات این کار را داشته باشند، به دست آورد. مطمئنا کسانی که روی حقوق مردم حرکت می‌کنند، پشتوانه مردمی هم پیدا می‌کنند. نماینده دانشجویان در این کمپین، از حمایت دانشجویان از این کمپین خبر داد و به مسائلی چون سهمیه‌بندی جنسیتی، بومی‌گزینی جنسیتی و تفکیک جنسیتی اشاره کرد که در مجلس و دولت گذشته به آنها پرداخته شده بود. قانون، ‌فرصت حضور زنان را داده است قانون اساسی ما در فصل حقوق ملت فصل‌هایی را دارد که به ما اجازه می‌دهد متقاضی ورود به مجلس و انتخاب نمایندگان باشیم. اصول ١٩، ٢٠ و ٢١ که به حقوق زنان اشاره دارند. ما قوانینی داریم که به ما کمک می‌کند. مردانه بودن جامعه سیاسی در همه دنیا همین طور است و در بعضی کشورها بیشتر و برخی کمتر. یک بین المجالس جهانی و یک بین‌المجالس قاره‌ای وجود دارد. در سایت بین‌المجالس جهانی جدولی وجود دارد که وقتی من دیدم متوجه شدم جامعه سیاسی همه کشورها مردانه است.در رواندا ٦٤ درصد اعضای مجلس زن هستند و این کشوری است که خیلی از ما ندیدیم. بولیوی ٥٣ و کوبا ٤٩ درصد زن در مجلس دارند. این خیلی آمار جالبی است. بین این کشورها اگر کشورهای توسعه یافته را نگاه کنیم نروژ ٤٠ و هلند ٣٧ درصد زن در مجالس دارند.

حالا در مقایسه با کشورهای دیگر معلوم می‌شود که جامعه سیاسی ما زیادی مردانه است. ما جزو آخرین کشورها هستیم و در بین ١٩٠ کشور دنیا رتبه ١٣٧ را داریم. در کشورهای مسلمان مالزی ١٠ درصد نمایندگانش در پارلمان زن هستند و مراکش هم ١٧ درصد. عربستان هم ٩/١٩ درصد زن در پارلمان دارد و ایران سه درصد. اما کشورهای پایین‌تر از ما هم هستند مثل عمان. حدود ٢٣ درصد مجالس کل دنیا زن هستند و آسیا ١٩ درصد. جالب است که در سال ١٩٤٥ بیست و شش پارلمان در دنیا وجود داشته است که در این پارلمان‌ها سه درصد نمایندگان زن بودند و امروز تعداد پارلمان‌ها به ١٩٠ رسیده که ٢٢ درصد زن هستند. اما این کنفرانس بین‌المجالس در سایتش می‌گوید فرآیندی که ما طی کرده‌ایم تا به این ٢٠ درصد رسیده‌ایم چه بوده است. ما حقوق مساوی برای انتخاب کردن و انتخاب شدن داریم و آن چیزی که ما می‌خواهیم فرصت‌های برابر است. اگر ما تاکید را روی فرصت‌های برابر بگذاریم امیدوارم که در ١٠ سال آینده موفق بشویم.